I SA/Gd 1083/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Wojtynowska po rozpoznaniu w dniu 15 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] z dnia 12 kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: odrzucić skargę.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] decyzją z dnia 12 kwietnia 2013 r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku strony o umorzenie nieopłaconych składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Organ administracji uznał, że skarżący nie spełnił ustawowej przesłanki do umorzenia nieopłaconych należności określonej w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551) bowiem w okresie od 1 sierpnia 2002 r. do 30 kwietnia 2004 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności podlegał tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu. W wydanej decyzji zawarto pouczenie, że przysługuje od niej odwołanie do Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...], ul. [...] w terminie miesiąca od doręczenia niniejszej decyzji. Skarżący pismem nadanym w dniu 16 maja 2013 r. wniósł odwołanie od ww. decyzji do Sądu Okręgowego [...] Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...]. Sąd Okręgowy w [...] [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych prawomocnym postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2013 r. postanowił uznać się niewłaściwym do rozpoznania sprawy i sprawę przekazać do rozpoznania i rozstrzygnięcia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu z siedzibą w Gdańsku. W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że decyzja organu rentowego w przedmiocie umorzenia postępowania ma charakter decyzji administracyjnej, albowiem odnosi się do administracyjnych przesłanek proceduralnych wskazanych w art. 105 k.p.a. Nie ma zatem charakteru decyzji merytorycznej w przedmiocie wniosku o umorzenie należności czy odmowy tego umorzenia na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność za okres od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r. W związku z tym decyzja ta podlega jedynie kontroli administracyjnej jako decyzja administracyjna wydana w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Kontrolę nad prawidłowością decyzji w takim zakresie sprawuje sąd administracyjny właściwy rzeczowo ze względu na przedmiot sprawy, zatem do tego Sądu winno być skierowane odwołanie. Dopiero bowiem przesądzenie o zasadności umorzenia postępowania w trybie art. 105 k.p.a. będzie miało wpływ na wydanie przez organ rentowy decyzji w zakresie prawa ubezpieczonego mającego źródło w przepisach z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych. W dniu 3 września 2014 r. Sąd Okręgowy przedstawił akta sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Stosownie do treści art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej jako "p.p.s.a.") skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§ 2 art. 52 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie organ administracji decyzją z dnia 12 kwietnia 2013 r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku strony o umorzenie nieopłaconych składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Organ uznał, że skarżący nie spełnił ustawowej przesłanki do umorzenia nieopłaconych należności określonej w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551) bowiem w okresie od 1 sierpnia 2002 r. do 30 kwietnia 2004 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności podlegał tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu. Jako podstawę wydania decyzji wskazano przepisy art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585 ze zm.). W wydanej decyzji zawarto pouczenie, że przysługuje od niej odwołanie do Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...], w terminie miesiąca od doręczenia niniejszej decyzji. W ocenie Sądu pouczenie zawarte w zaskarżonej decyzji jest błędne. Stosownie bowiem do treści art. 83 ust. 4 ww. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Odwołanie wnosi się na piśmie do jednostki organizacyjnej Zakładu, która wydała decyzję, lub do protokołu sporządzonego przez tę jednostkę (art. 83 ust. 5 ww. ustawy). W ocenie Sądu użyte przez ustawodawcę wyrażenie "w sprawach o umorzenie należności" odnosi się również do decyzji umarzających postępowanie w sprawie umorzenia należności. Natomiast, wbrew twierdzeniu skarżącego, w niniejszej sprawie nie będzie miał zastosowania przepis art. 1 ust. 16 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551 ze zm.), gdyż przepis ten przewiduje wniesienie odwołania do właściwego sądu od decyzji o umorzeniu należności lub odmowie umorzenia należności. W niniejszej sprawie natomiast przedmiotem skargi jest decyzja umarzająca postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Skarżący zatem, przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego, powinnien wyczerpać środki zaskarżenia, przysługujące mu w toku postępowania administracyjnego, poprzez wniesienie do Prezesa Zakładu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarga na decyzję organu (w tym przypadku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...]), wniesiona bez wyczerpania przez skarżącego środków zaskarżenia, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. Oceny Sądu w tym zakresie nie zmienia okoliczność, że skarżący zastosował się do pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji co do możliwości wniesienia odwołania do Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...], które to pouczenie, jak wskazano wyżej, nie było prawidłowe. Sąd zwraca uwagę, że przepis art. 112 k.p.a., stanowi, że błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Istotą regulacji art. 112 k.p.a. jest zapewnienie ochrony interesu strony postępowania administracyjnego, która zastosowała się do błędnego pouczenia organu. Z jego treści można zatem wywieść wniosek, że w przypadku gdy strona dokonała nieprawidłowej w danym stanie faktycznym czynności procesowej, stosując się do błędnego pouczenia organu, to fakt ten nie wpływa na bieg terminu do wniesienia danego środka odwoławczego, lecz może stanowić podstawę do przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., który na mocy art. 123 ww. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stosuje się w sprawach uregulowanych tą ustawą, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA 1065/97, czy też postanowienie tegoż sądu z dnia 1 lipca 1998 r., sygn. akt III SA 230/97). Wobec powyższego skarżący uprawniony jest do wystąpienia do organu z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz – w razie niezadowolenia ze sposobu ponownego jej rozpatrzenia – do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Z uwagi na wskazane powyżej uchybienia Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzucił skargę jako niedopuszczalną.