I SA/Gd 1006/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Romała po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 5 lutego 2019 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 30 sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie.

[...] "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. (dalej: "Spółka", "skarżąca) wystąpiła do tutejszego Sądu z wnioskiem o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. Z uwagi na to, że przedmiotowy wniosek nie został złożony przez skarżącą na urzędowym formularzu, pismem z dnia 14 grudnia 2018 r. przesłano skarżącej formularz PPPr celem jego wypełnienia w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Ponieważ Spółka w zakreślonym terminie nie złożyła wniosku na urzędowym formularzu PPPr, zarządzeniem z dnia 5 lutego 2019 r. referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W złożonym od powyższego zarządzenia sprzeciwie Spółka wniosła o jego uchylenie w całości, ewentualnie o zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że podtrzymuje dotychczasowe twierdzenia i żądania dotyczące jej sytuacji materialnej oraz żądanie przyznania prawa pomocy. Zdaniem skarżącej, formularz PPPr nie może mieć do niej zastosowania, biorąc pod uwagę jej obecną sytuację, tzn. zaprzestanie prowadzenia działalności, nieosiąganie przychodów oraz zajęcie całego jej majątku, w tym dokumentów, przez organy egzekucyjne. Spółka wskazała, że dopełniła wszystkich formalności niezbędnych do uzyskania prawa pomocy. Podniesiono, że przyznanie prawa pomocy jest uzależnione od obiektywnej sytuacji materialnej wnioskodawcy, a nie od wypełnienia formularza, które jest tylko czynnością techniczną. Dlatego też zarzucono, że formalizm ten nie ma podstawy prawnej i wyraźnie prowadzi do ograniczenia praw wnioskodawcy. Końcowo wskazano, że Spółka została wpisana do rejestru dłużników niewypłacalnych, co stanowi urzędowe potwierdzenie jej niezdolności do poniesienia kosztów procesu, w tym kosztów pomocy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a." rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Należy dodać, że konsekwencją wynikającą z powyższej regulacji jest to, iż orzeczenie Sądu wydane w następstwie rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia wydanego przez referendarza sądowego jest prawomocne z chwilą jego wydania i nie przysługuje od niego środek zaskarżenia. W myśl art. 252 § 2 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. W wykonaniu delegacji ustawowej zawartej w art. 256 pkt 1 P.p.s.a. Rada Ministrów wydała w dniu 19 sierpnia 2015 r. rozporządzenie w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r. poz. 1257), które jest obecnie obowiązującym aktem w tym zakresie. W § 1 pkt 2 tego rozporządzenia ustalono wzór formularza wniosku oznaczonego symbolem "PPPr" dla wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Wątpliwości Sądu nie budzi okoliczność, że skoro skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością to posiada osobowość prawną, a zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest złożyć na formularzu PPPr, według wzoru określonego w powołanym wyżej rozporządzeniu. W judykaturze przyjmuje się, że niezachowanie wymogu złożenia wniosku na urzędowym formularzu stanowi brak formalny wniosku w rozumieniu art. 49 § 1 P.p.s.a. (uchwała NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OPS 1/08, ONSAiWSA 2008/5/74). Skoro tak, to na podstawie art. 49 § 1 P.p.s.a. należy wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia tego braku w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W konsekwencji, uchybienie temu terminowi musi pociągnąć za sobą realizację wskazanego rygoru, czyli pozostawienie wniosku bez rozpoznania, o czym stanowi art. 257 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, co wynika wprost z treści uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia. Wydający je referendarz sądowy słusznie wskazał, że mimo upływu wyznaczonego siedmiodniowego terminu skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPPr. Podkreślić przy tym należy, że formularz ten załączono do skierowanego do Spółki pisma z dnia 14 grudnia 2018 r., lecz skarżąca z niego nie skorzystała. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że referendarz sądowy prawidłowo uznał, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jako niezłożony na urzędowym formularzu należało pozostawić bez rozpoznania. Zauważyć ponadto należy, że na etapie złożonego sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego Spółka również nie przedłożyła prawidłowo wypełnionego formularza PPPr. W ocenie Sądu, powoływane w sprzeciwie okoliczności dotyczące wpisu Spółki do rejestru dłużników niewypłacalnych pozostają w tej sytuacji bez znaczenia, gdyż - jak już wyżej wspomniano - warunkiem merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy jest złożenie wniosku na urzędowym formularzu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie 260 § 1 i 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.