I SA/Bk 59/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 kwietnia 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 29 grudnia 2025 r. nr 2001-IEE.7192.84.2025 w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku z 29 października 2025 r. nr 2004-SEW-1.4268.42.2025, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku na rzecz skarżącej E. T. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wnioskiem z 28 lipca 2025 r., uzupełnionym pismem z 5 września 2025 r., E. T. (dalej powoływana jako: "wnioskodawczyni", "skarżąca") zwróciła się o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kwocie 3.812,77 zł powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Białymstoku obejmującego należności wynikające z wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku zasądzającego przepadek korzyści majątkowej. W uzasadnieniu wnioskodawczyni wskazała, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny, z uwagi na zrealizowanie tytułu wykonawczego, co skutkowało pozbawieniem jej środków do życia. Na koniec miesiąca wnioskodawczyni dokonuje wypłaty wynagrodzeń i w wyniku zrealizowanego zajęcia nie miała środków na ich wypłatę. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że kwota kosztów egzekucyjnych ma dużą wartość, ponieważ stanowi równowartość wynagrodzenia otrzymywanego przez pracownika. Wnioskodawczyni ma na utrzymaniu dwoje dzieci, a miesięczne wynagrodzenie męża wynosi 3.800 zł netto, co nie wystarcza na utrzymanie rodziny. Ponadto wnioskodawczyni wskazała, że jest pacjentem onkologicznym, na potwierdzenie czego załączyła dokumentację medyczną. W związku z chorobą, przy prowadzeniu działalności gospodarczej musi polegać na pracownikach i nie jest w stanie egzekwować płatności z tytułu świadczonych usług, co rodzi opóźnienia w otrzymywanych płatnościach. W piśmie z 5 września 2025 r. stanowiącym uzupełnienie ww. wniosku wnioskodawczyni opisała okoliczności wystawienia tytułu wykonawczego. Wyjaśniła, że po otrzymaniu i uprawomocnieniu się 14 maja 2025 r. wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 30 kwietnia 2025 r., w czerwcu 2025 r. wniosła do sądu wniosek o umorzenie kwoty 37.018,80 zł tytułem przepadku korzyści majątkowej osiągniętej z popełnionego przestępstwa, który nie został uwzględniony. Jak zaznaczyła, list w tej sprawie odebrała 14 lipca 2025 r., ponieważ wtedy zdjęto jej z nogi gips, co umożliwiło poruszanie się. Gips był założony w związku z wypadkiem, jakiemu wnioskodawczyni uległa i musiała się poddać zabiegowi chirurgicznemu 25 czerwca 2025 r. Z pomocą kancelarii adwokackiej przygotowała i złożyła 23 lipca 2025 r. wniosek o rozłożenie ww. zobowiązania na raty. Sąd ten wniosek postanowieniem 18 sierpnia 2025 r. uwzględnił i rozłożył należność na 12 rat. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że była w przekonaniu, iż złożenie wniosku o raty wstrzymuje egzekucję do czasu wydania przez sąd rozstrzygnięcia w przedmiocie rozłożenia należności na raty. Końcowo wskazała, że zrobiła wszystko, aby w sposób jak najmniej dotkliwy finansowo wywiązać się z zapłacenia kary, a jednorazowa spłata dotknęła ją finansowo i psychicznie. Postanowieniem z 29 października 2025 r. znak 2004-SEW-1.4268.42.2025 Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku (dalej powoływany jako: "Naczelnik US", "organ I instancji") odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 3.179,47 zł stwierdzając, że w sprawie skarżącej nie zaszły okoliczności uzasadniające umorzenie kosztów egzekucyjnych powstałych i wyegzekwowanych oraz opłaconych przez skarżącą częściowo. W następstwie zażalenia skarżącej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej powoływany jako "DIAS", "organ odwoławczy") postanowieniem z 29 grudnia 2025 r. nr 2001-IEE.7192.84.2025 utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W jego uzasadnieniu DIAS stwierdził, że wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu, organ I instancji w sposób wnikliwy ustalił stan faktyczny sprawy, w szczególności w zakresie sytuacji finansowej. Wszechstronnie przeanalizował okoliczności sprawy rzutujące na ocenę wystąpienia przesłanek udzielenia wnioskowanej ulgi. Zdefiniował i rozważył, czy w sprawie wystąpiły przesłanki w postaci interesu publicznego i ważnego interesu zobowiązanego, szczegółowo je wyjaśniając. DIAS wskazał, że organ egzekucyjny po zbadaniu okoliczności sprawy doszedł do przekonania, że nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu zobowiązanego. Z poczynionych ustaleń wynika, że sytuacja finansowa i majątkowa skarżącej jest stabilna – w ramach prowadzonego gospodarstwa domowego dysponuje ona wraz z mężem dochodem rzędu 17.000 zł, jest współwłaścicielką mieszkania o wartości 350.000 zł, posiadaczką auta o wartości 45.000 zł. Osiągany dochód pozwala na pokrycie kosztów utrzymania, które wskazała w wysokości ok. 4.056 zł miesięcznie. Ponadto mimo choroby nowotworowej wykrytej w 2024 r. skarżąca pozostaje aktywna zawodowo. Z zeznań podatkowych za 2024 r. wynika, że wnioskodawczyni osiągnęła dochód w łącznej kwocie 224.637,61 zł i przewyższył on dochód z roku 2023 r., który wyniósł 172.510,68 zł. Okoliczności te przeczą twierdzeniom o zmniejszeniu możliwości zarobkowych wywołanych chorobą, na jakie skarżąca powołała się we wniosku z 28 lipca 2025 r. Opisana wyżej sytuacja materialna nie świadczy o rzeczywistej niemożności spłacenia należności w wysokości 3.179,47 zł z tytułu kosztów egzekucyjnych, które zostały wyegzekwowane przez organ egzekucyjny w kwocie 2.546,16 zł i samodzielnie opłacone przez skarżącą w kwocie 633,31 zł. W niniejszej sprawie za umorzeniem kosztów egzekucyjnych nie przemawia zdaniem DIAS również interes publiczny. Powstałe należności wynikają z nieregulowania w terminie należności z tytułu przepadku korzyści majątkowej, co doprowadziło do wszczęcia egzekucji i powstania kosztów egzekucyjnych. Zatem koszty egzekucyjne są następstwem uprzednio złamanych przez skarżącą norm prawa, za których naruszenie ustawodawca przewidział kary pieniężne. W interesie publicznym jest wręcz dbałość o zrealizowanie zarówno samej należności z tytułu przepadku korzyści majątkowej, jak i kosztów jej egzekwowania. W tej sytuacji przyznanie wnioskowanej ulgi stałoby wręcz w sprzeczności z interesem publicznym. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 6 § 1 w zw. z art. 64e § 2 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm., dalej jako: u.p.e.a.), poprzez niepodjęcie, przez organy obydwu instancji, działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, bezzasadne przyjęcie, iż skarżąca uchylała się od wykonania zapłaty należności nałożonych przez Sąd Okręgowy w Białymstoku, co doprowadziło zdaniem organów do konieczności wszczęcia postępowania egzekucyjnego - w wyniku którego postały koszty - wobec których złożono wniosek o umorzenie, podczas gdy skarżąca dążyła do dobrowolnego uregulowania powstałego zobowiązania w związku ze złożeniem wniosku ratalnego; 2) art. 64e § 1 w zw. z art. 64e § 2 pkt 1 lit. a) u.p.e.a. poprzez dokonanie przez organy obydwu instancji błędnej oceny interesów zobowiązanej i interesu publicznego, z racji uznania, że skarżąca nie posiada ważnego interesu prawnego w przyznaniu jej pomocy de minimis, a także poprzez uznanie, że interes publiczny przemawia wyłącznie za odmową umorzenia kosztów egzekucyjnych, gdyż naraziłoby to Skarb Państwa na nieuzasadnione straty; 3) art. 64e § 2 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 6 ust. 1b, art. 7 § 1 i 3 oraz art. 7a § 1 u.p.e.a. poprzez podjęcie egzekucji wyłącznie dla uzyskania korzyści w postaci wnioskowanych do umorzenia kosztów, a także przez nieuwzględnienie wniosku o niepodejmowanie egzekucji ze względu na wniosek o rozłożenie na raty, odrzucenie wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych, pomimo podjętej współpracy z wierzycielem oraz organem egzekucyjnym, a tym samym błędne uzasadnienie, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki ani ważnego interesu zobowiązanego, ani interesu publicznego, przemawiające za umorzeniem kosztów egzekucji; 4) art. 64e § 1 w zw. z art. 64e § 2 pkt 1 lit. a) u.p.e.a. oraz art. 9 i 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako: k.p.a.), poprzez nierozpoznanie istoty sprawy, polegające na niewłaściwym rozpatrzeniu wniosku i przesłanek zawartych w jego treści, przemawiających za umorzeniem kosztów egzekucji, a tym samym przekroczenie przez organ granic swobody uznania administracyjnego, a także poprzez pominięcie gwarancyjnej funkcji mechanizmu interpretacji prawa na korzyść obywatela, z bezzasadnym i naruszającym podstawowe prawa i wolności obywatelskie przyznaniem nadrzędności interesu fiskalnego nad interesem zobowiązanego; 5) art. 6 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady praworządności i prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sposób niebudzący zaufania do organów władzy publicznej, a tym samym odstąpienie od zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania bez uzasadnionej przyczyny i rozstrzygnięcie sprawy w stanie prawnym i faktycznym, z pominięciem tych zasad, które, zdaniem organu, w niniejszym postępowaniu nie muszą być respektowane, gdyż wg nich, egzekucja była prawnie dozwolona, dlatego miała miejsce. Organ postępowania w sposób podważający zaufanie uczestników do władzy publicznej przeprowadził postępowanie, gdyż zdecydowały się na egzekucję mimo, iż strona pozostawała w przekonaniu, że nie jest w zwłoce w wykonaniu zobowiązań. Organ nie poinformował zobowiązanego o możliwości dobrowolnego uregulowania zobowiązania i nie wyznaczył, w związku z opóźnianiem terminu wydania przez wierzyciela decyzji o rozłożeniu na raty, terminu do dobrowolnego wypełnienia zobowiązania; 6) art. 7 § 3 u.p.e.a. oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez ich niezastosowanie, naruszenie przez organ zasady prawdy obiektywnej, zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, wykorzystanie przysługujących organom uprawnień procesowych w celu osiągnięcia dodatkowej korzyści w postaci kosztów egzekucyjnych; 7) art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie szeregu okoliczności mających miejsce w stanie faktycznym sprawy, a tym samym nieprzeprowadzenie przez organ odwoławczy pełnej oceny co do możliwości wystąpienia przesłanek, o których mowa w 64e § 2 pkt 1 lit. a) u.p.e.a., w tym niezweryfikowanie, a wręcz zignorowanie powołanych przez stronę okoliczności we wniosku o umorzenie egzekucji. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że obowiązek zapłaty nie powinien być egzekwowany w tym momencie, w którym został de facto dokonany. Skarżąca złożyła bowiem wniosek o rozłożenie zaległości na raty, a nie o jej umorzenie, co dowodzi, że chciała ona obowiązek zapłaty należności wykonać zgodnie z zasadami prawa. Pomimo, że organ nie odmówił rozłożenia zaległości na raty w momencie zajęcia wierzytelności, przystąpił do dokonania czynności egzekucyjnych. Skarżąca pozostaje przy stanowisku, że w przypadku wszczęcia postępowania w przedmiocie rozłożenia na raty zapłaty zaległości, wierzyciel może odstąpić od podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes publiczny (na przykład obawa bezskuteczności egzekucji w wypadku zwłoki w jej wszczęciu). Zdaniem skarżącej, skutki wszczęcia egzekucji w warunkach ich pominięcia, z powołaniem się wyłącznie na dopuszczalność wszczęcia egzekucji z formalnego punktu widzenia, nie mogą być ignorowane w sprawie z wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych, które w związku z tym powstały. W toku postępowania w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych organ, w ramach przesłanki ważnego interesu publicznego, powinien zbadać, czy koszty egzekucyjne nie przekształciły się w dokuczliwą sankcję, w sposób nieuzasadniony obciążającą stronę zobowiązaną do ich poniesienia. Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości wraz z poprzedzającym go postanowieniem Naczelnika US lub uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od DIAS na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy zainicjowanej wnioskiem spółki o umorzenie kosztów egzekucyjnych stanowi art. 64e § 2 pkt 1 lit. a) u.p.e.a., zgodnie z którym, koszty egzekucyjne mogą być umorzone na wniosek zobowiązanego, jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny. W przytoczonym przepisie przewidziane zostały dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ egzekucyjny jest uprawniony do umorzenia kosztów egzekucyjnych – "ważny interes zobowiązanego" lub "interes publiczny". Zgodnie z językowymi dyrektywami wykładni użyty w przepisie spójnik "lub" oznacza, że wystarcza spełnienie jednej z alternatywnych przesłanek. Podkreślić jednocześnie należy, że instytucja umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy w sensie dopuszczalności wyboru konsekwencji prawnych sytuacji opisanej w hipotezie normy prawnej. Stąd też w przypadku stwierdzenia, że w sprawie występuje którakolwiek z przesłanek określonych w 64e § 2 pkt 1 lit. a) u.p.e.a., organ w sposób uznaniowy podejmuje decyzję o wyborze alternatywy – czy umorzyć koszty egzekucyjne, czy też nie. Sąd podziela stanowisko organów zawarte w zaskarżonych postanowieniach, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka ważnego interesu zobowiązanego. Po analizie zgromadzonego w sprawie materiału zasadnie uznano, że sytuacja ekonomiczna skarżącej jest stabilna i pozwala na zapłatę przedmiotowych kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowo-majątkowej strony. Skarżąca osiąga wraz z mężem dochody rzędu 17 tys. zł, jest współwłaścicielką mieszkania o wartości 350.000 zł, posiadaczką auta o wartości 45.000 zł. Osiągany dochód pozwala na pokrycie podanych przez skarżącą kosztów utrzymania w wysokości ok. 4.056 zł miesięcznie. Organ trafnie też zauważył, że mimo choroby nowotworowej wykrytej w 2024 r. skarżąca pozostaje aktywna zawodowo. Z zeznań podatkowych za 2024 r. wynika, że skarżąca osiągnęła dochód w łącznej kwocie 224.637,61 zł i przewyższył on dochód z roku 2023 r., który wyniósł 172.510,68 zł. Przyjęto więc, zdaniem sądu prawidłowo, że uregulowanie kwoty w wysokości 3.179,47 zł z tytułu kosztów egzekucyjnych, w zestawieniu ze stanem majątkowo-finansowym, nie uzasadnia przyjęcia wystąpienia przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego" uzasadniającej przyznanie wnioskowanej ulgi. Na słuszność takiego stanowiska wskazuje też fakt, że bez większych trudności organ egzekucyjny wyegzekwował kwotę 2.546,16 zł, a kwotę 633,31 zł samodzielnie opłaciła skarżąca. Instytucja prawna umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter szczególny i może nastąpić tylko w sytuacjach wyjątkowych, a więc gdy wystąpi brak majątku, z którego możliwe jest pokrycie kosztów egzekucyjnych. W przedstawionej sytuacji ekonomicznej skarżącej umorzenie kosztów egzekucyjnych byłoby zatem nieuzasadnione. W przeciwnym razie, każdy zobowiązany, który nie uregulował zaległości w terminie, unikałby ponoszenia naliczonych w trybie i na zasadach określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji kosztów egzekucyjnych, niezależnie od tego, czy na poniesienie tych należności go stać czy też nie, co doprowadziłoby do upowszechnienia instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych, która ma charakter szczególny i powinna być stosowana w wyjątkowych wypadkach. W ocenie sądu w przedmiotowej sprawie występuje natomiast przesłanka interesu publicznego. Podkreślić należy, że przesłanka interesu publicznego nie ma jednolitej definicji oraz że w każdym przypadku przesłankę tę należy oceniać indywidualnie. Przez "interes publiczny" należy rozumieć nakaz postępowania w sposób respektujący wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania administracji publicznej itp. W interesie publicznym leży również takie prowadzenie postępowania, by nie narażać strony na ponoszenie niecelowych kosztów. W interesie publicznym jest też takie działanie organu, które nie podważa do niego zaufania. Obowiązek działania organu w sposób budzący zaufanie do państwa i działań reprezentujących to państwo organów znajduje swoje umocowanie w wynikającej z art. 2 Konstytucji zasadzie demokratycznego państwa prawa, które urzeczywistnia zasadę sprawiedliwości społecznej. Nie chodzi przy tym jedynie o wykreowanie pozytywnego wizerunku organu w odbiorze społecznym, ale przede wszystkim o elementarne poczucie sprawiedliwości u obywateli, które wynika z uczciwości w działaniu organów przejawiającej się w proporcjonalności podejmowanych czynności. Państwo nie może wobec obywatela stosować instytucji procesowych przy wykorzystaniu aparatu urzędniczego w sposób, który budzi zasadnicze wątpliwości co do ich sprawiedliwości (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Po 126/24, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 września 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 1258/24). Zasada zaufania do państwa stanowi fundament zasady demokratycznego państwa prawnego, ale również źródło innych zasad o bardziej szczegółowym charakterze, które odwołują się do idei zaufania w relacjach między państwem a jednostką. Zasada ochrony zaufania do państwa i prawa opiera się na założeniu, że organy władzy publicznej powinny działać w sposób lojalny i uczciwy względem jednostki, budzący w niej poczucie stabilności i bezpieczeństwa prawnego. Sprzeczne z interesem publicznym jest takie prowadzenie postępowania egzekucyjnego, którego celem jest w zasadzie tylko obciążenie strony kosztami. Co do zasady postępowanie ma na celu wyegzekwowanie należności publicznej, a nie uzyskanie przez organ dodatkowych "korzyści" wynikających z uzyskania dodatkowych kosztów egzekucyjnych tylko z tego względu, że jest to dopuszczalne w świetle przepisów (tak NSA w wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r., II FSK 3602/16). Z uwagi na powyższe, przy ocenie wystąpienia przesłanki interesu publicznego w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych nie można abstrahować od warunków, w jakich dokonano czynności egzekucyjnych, od których następnie naliczono koszty egzekucyjne. W rozpoznanej sprawie 23 lipca 2025 r. skarżąca złożyła wniosek do Sądu Okręgowego w Białymstoku o rozłożenie na raty przepadku korzyści majątkowej, o czym poinformował organ egzekucyjny w piśmie 28 lipca 2025 r. W dniu 25 lipca 2025 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Białymstoku wystawił tytuł wykonawczy i skierował go do organu egzekucyjnego celem realizacji. W dniu 28 lipca 2025 r. dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącej w Santander Bank Polska S.A., które zostało wykonane przez bank w dniach 29-30 lipca 2025 r. i już w dniu 31 lipca 2025 r. egzekucja została skutecznie zakończona. Niedługo potem, bo już 18 sierpnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Białymstoku wydał postanowienie o rozłożeniu na raty kwoty przepadku. Zatem pomimo złożenia wniosku o rozłożenie zaległości na raty (o czym organ egzekucyjny wiedział z wniosku złożonego 28 lipca 2025 r. o umorzenie kosztów egzekucyjnych), organ prowadził egzekucję celem przymusowego wyegzekwowania należności. Z przytoczonej powyżej sekwencji zdarzeń wynika, że skarżąca nie miała zamiaru uchylać się od wykonania zobowiązania, czego organ nie analizował rozpoznając wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Skarżąca złożyła bowiem wniosek o rozłożenie zaległości na raty jeszcze przed wystawieniem tytułu wykonawczego (23 lipca 2025 r.). Działanie skarżącej okazało się czasowo zbieżne z działaniem organu, który 25 lipca 2025 r. wystawił tytuł wykonawczy a 28 lipca 2025 r. przystąpił do dokonania czynności egzekucyjnych. Sąd nie kwestionuje zasadności i prawidłowości podejmowanych przez organ egzekucyjny działań. Nie sposób jednak abstrahować od tego, że rozpoznając wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych nie sposób pominąć oceny, czy skarżąca uchylała się od wykonania ciążącego na niej zobowiązania. Jak wynika z art. 6 § 1 u.p.e.a., wierzyciel ma prawny obowiązek wszczęcia egzekucji w sytuacji "uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku". W utrwalonym i ugruntowanym w tej kwestii orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że "tylko wówczas, gdy zobowiązany świadomie zmierza do niewykonania ciążącego na nim obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej, można przypisać mu uchylanie się od jego wykonania w rozumieniu art. 6 § 1 u.p.e.a." (zob. np. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2014 r., II FSK 1705/12). Jednocześnie wskazuje się, że "w przypadku wszczęcia przez zobowiązanego postępowania w przedmiocie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej, wierzyciel może odstąpić od podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes publiczny (na przykład obawa bezskuteczności egzekucji w wypadku zwłoki w jej wszczęciu), ale nie ma prawnego obowiązku odstąpienia od podjęcia takich czynności" (wyrok NSA z dnia 19 listopada 2010 r., II FSK 1957/10). W postępowaniu egzekucyjnym organy egzekucyjne obowiązane są m.in. do przestrzegania takich zasad jak: zasada praworządności, zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji publicznej, czy zasada prawdy obiektywnej. Szczególne znaczenie w postępowaniu egzekucyjnym i uzupełnieniem zasad ogólnych zawartych w samej ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma, przewidziana w art. 8 k.p.a., tzw. zasada zaufania do organów państwa. Zgodnie z art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Powyższa zasada zaufania nie tyle nakłada na organy administracyjne nowe obowiązki, co uściśla obowiązki wynikające z pozostałych zasad. Przypomina ona bowiem o obowiązku ścisłego przestrzegania wszystkich reguł postępowania, aby w ten sposób pogłębiać zaufanie do władczych działań organów państwa. Przestrzeganie tej zasady jest istotne w postępowaniu egzekucyjnym, ponieważ przymusowe postępowanie z natury rzeczy jest uciążliwe dla każdego dłużnika i naraża go na dodatkowe koszty. Zasada ta musi być przestrzegana zarówno w działaniach organu państwowej administracji jako wierzyciela, jak i organu egzekucyjnego. W orzecznictwie sądowym wskazuje się na to, że zasadę zaufania do organów państwa zaliczyć należy do fundamentalnych zasad każdego demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego sprawiedliwość społeczną i zasadą, na której opiera się wszelki porządek prawny (por. wyrok NSA z 23 września 2014 r. o sygn. akt II FSK 2273/12 – tak jak wszystkie wskazane wyżej wyroki, dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie sądu organ nie powinien zatem ograniczać się tylko do stwierdzenia formalnych podstaw uruchomienia postępowania egzekucyjnego, ale powinien mieć także na względzie wymagania płynące z zasad ogólnych postępowania egzekucyjnego: wymienionych zarówno w u.p.e.a. (zasada celowości - art. 7 § 3) i k.p.a. (zasada zaufania - art. 8 w związku z art. 18 u.p.e.a.), jak i w samej Konstytucji RP (zasada proporcjonalności - art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Skutki wszczęcia egzekucji w warunkach pominięcia wskazanych wyżej zasad celowości, zaufania i proporcjonalności, z powołaniem się wyłącznie na dopuszczalność wszczęcia egzekucji z formalnego punktu widzenia, nie mogą być ignorowane w sprawie z wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych, które w związku z tym powstały. Rozpoznając wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych organ powinien ocenić, czy po stronie zobowiązanego istniał zamiar uchylania się od wykonania zobowiązania. Ratio legis takiego rozwiązania tkwi w konieczności przeciwdziałania nakładaniu na zobowiązanych bezpodstawnie kosztów egzekucyjnych. Zasadą bowiem jest, że "zobowiązanego obciążają tylko koszty niezbędne do celowego prowadzenia egzekucji administracyjnej" (wyrok NSA z dnia 21 grudnia 1999 r., I SA/Gd 1982/97). Mając na względzie opisane powyżej okoliczności rozpatrywanej sprawy, sąd uznał, że organ przedwcześnie stwierdził, iż nie wystąpił w tej sprawie interes publiczny. Ponownie rozpoznając sprawę organ ponownie rozważy, czy przesłanka interesu publicznego została spełniona i rozważy zasadność udzielenia ulgi w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako: p.p.s.a.), sąd uchylił zaskarżone postanowienie jak też je poprzedzające postanowienie organu I instancji, na podstawie art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w oparciu o przepis art. 119 pkt 3 p.p.s.a.