I SA/Bd 659/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Jarosław Szulc po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. P. i M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 27 września 2023 r. nr 0401-IEE.7113.102.2023.2 w przedmiocie odmowy wyłączenia spod egzekucji wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego postanawia: 1. odrzucić skargę I. P., 2. odrzucić skargę M. G., 3. zwrócić I. P. ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy - kwotę 100 zł (sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi.

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy, utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Inowrocławiu z dnia 27 lipca 2023 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia spod egzekucji innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego w kwocie 597 zł, zasądzonej na rzecz M. G. prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 638/21. Ostateczne, w administracyjnym toku instancji, postanowienie zostało doręczone skarżącej wraz z pouczeniem, że z mocy art. 40 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.) nie przysługuje na nie skarga do sądu administracyjnego, ale w celu dochodzenia ochrony własnych praw właściwa jest droga cywilna. Mimo treści pouczenia I. P. oraz M. G. wnieśli skargę do Sądu na opisane postanowienie, kwestionując jego zasadność. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. W myśl natomiast art. 40 § 2 u.p.e.a. na ostateczne postanowienie w sprawie odmowy wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Osobie, której żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa nie zostało uwzględnione, przysługuje natomiast prawo żądania zwolnienia ich od zabezpieczenia lub egzekucji administracyjnej w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Osoba ta odpis pozwu o zwolnienie kieruje równocześnie do organu egzekucyjnego. Mając na względzie treść przytoczonych wyżej przepisów stwierdzić należy, że choć w myśl ogólnej regulacji, zawartej w przepisach p.p.s.a., skarga do sądu administracyjnego przysługuje na wydane w postępowaniu egzekucyjnym postanowienia, od których stronie przysługiwał środek odwoławczy w postaci zażalenia, to jednak z mocy przepisu szczególnego – art 40 § 2 u.p.e.a., którego treść jest jednoznaczna, z kognicji sądów administracyjnych wyłączone zostały postanowienia w przedmiocie odmowy wyłączenia rzeczy lub praw majątkowych z egzekucji. W tej więc sytuacji na tego rodzaju postanowienia skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W związku z tym, Sąd odrzucił skargę I. P. na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzekł w pkt 1 postanowienia. Odnosząc się natomiast do skargi złożonej przez M. G. wskazać należy, że podlega ona odrzuceniu jako niedopuszczalna. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Przez dopuszczalność skargi należy rozumieć zarówno jej przesłanki przedmiotowe, a więc określenie od jakiego rodzaju form działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga, jak i dopuszczalność skargi w zakresie podmiotowym, to jest określenie, jakim podmiotom przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Z kolei warunkami formalnymi skutecznego wniesienia skargi są: złożenie skargi od aktu objętego zakresem właściwości rzeczowej sądu, wniesienie jej po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli przysługiwały one skarżącemu w postępowaniu przed organem oraz wniesienie skargi przez podmiot, któremu przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z nich prowadzi do stwierdzenia niedopuszczalności skargi, a w konsekwencji do jej odrzucenia bez merytorycznego rozpoznania sprawy. Postępowanie sądowoadministracyjne, jako postępowanie bezwzględnie oparte na zasadzie skargowości, może być prowadzone tylko na podstawie skargi wniesionej przez legitymowany do tego podmiot. Ustalenie zatem zakresu tej legitymacji musi nastąpić w postępowaniu wstępnym, a oczywisty brak legitymacji skargowej jest podstawą do odrzucenia skargi (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2005 r., OSK 1229/04, orzecznia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 50 § 1 i 2 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka, organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym oraz inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. W postępowaniu sądowoadministracyjnym stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 32 p.p.s.a.). Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu administracyjnego wyraża się w tym, że podmiot ten działa we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienia z nałożonego nań obowiązku (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2017, s.322). Interes prawny powinien być indywidualny, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego (por. np. wyrok NSA z 12 maja 2011 r. sygn. I OSK 1043/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Podmiot wnoszący skargę musi, zatem wykazać istnienie po jego stronie interesu prawnego, czyli osobistego, konkretnego i aktualnego prawnie chronionego interesu, który może być realizowany na gruncie określonego przepisu prawa, najczęściej materialnego, bezpośrednio wiążącego zaskarżony akt z indywidualną i prawnie chronioną sytuacją strony (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2014 r. sygn. II OSK 355/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). W postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżonym postanowieniem skarżący – M. G. nie brał udziału jako strona. Stroną tego postępowania była I. P.. Wskazać należy, że zaskarżone postanowienie dotyczy odmowy wyłączenia spod egzekucji innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego w kwocie 597 zł, zasądzonej na rzecz M. G. prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 638/21. W postępowaniu tym M. G. jest zobowiązanym. Stosownie natomiast do art. 38 § 1 u.p.e.a. kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego – w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa – z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że skarżący – M. G. nie posiada własnego interesu prawnego do wniesienia skargi. Interes taki posiada tylko I. P., która była stroną zainicjowanego z jej wniosku postępowania i której zostało doręczone zaskarżone postanowienie. Skoro zatem skarżący nie był stroną postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżonym postanowieniem, to skarga została wniesiona przez podmiot, który nie posiada legitymacji do jej wniesienia, co czyni ją niedopuszczalną. Wobec powyższego Sąd uznał skargę wniesioną przez M. G. za niedopuszczalną i na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 2 sentencji. Nadto Sąd orzekł w pkt 3 sentencji postanowienia o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.