I OZ 99/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt II SO/Bd 9/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. Ł. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 955/12 postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 26 listopada 2014 r., odmówił R. Ł. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia wskazano, że R. Ł. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. W złożonym przez siebie oświadczeniu wnioskodawczyni wskazywała, że prowadzi wspólnie z mężem gospodarstwo domowe. Utrzymują się ze świadczeń emerytalnych, które łącznie wynoszą [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawczyni, jako majątek zadeklarowała własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m2. Jednocześnie podkreśliła, że nie posiada innych nieruchomości, jak również oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Skarżąca wskazała także, że jej emerytura pomniejszona jest o koszty egzekucji komorniczej. Oddalając powyższy wniosek Sąd Wojewódzki stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Wskazał przy tym, że znana jest mu sytuacja materialna wnioskodawczyni przedstawiona przez nią chociażby w sprawie II SA/Bd 955/12, w której to Sąd już kilkukrotnie odmawiał przyznania jej prawa pomocy z powodu niewykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. W sprawie II SA/Bd 955/12, wykazywała, że dochód jej gospodarstwa domowego wynosi [...] zł ale ze względu na to, że jej emerytura jest obciążona kosztami egzekucji komorniczej w kwocie [...] zł to dyspozycji zostaje kwota [...] zł. Skarżąca przedstawiła zestawienie miesięcznych wydatków swego gospodarstwa domowego na łączną kwotę [...] zł na które składają się: opłata za czynsz za mieszkanie [...] zł; rachunki za prąd, RTV i telewizję kablową [...] zł; rachunki za telefon [...] zł; składki na ubezpieczenie [...] zł; korekta protezy nogi [...] zł; koszty ponoszone na rehabilitację, zabiegi i lekarstwa [...] zł, opłaty ponoszone na usługi optyczne i protetyczne [...] zł; koszty zakupu obuwia ortopedycznego [...] zł; zakup środków czystości i usługi AGD [...] zł; koszty zakupu żywności i witamin [...] zł oraz koszty zakupu odzieży, bielizny, koszty przesyłek – [...] zł. Analiza powyższych informacji - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - prowadziła do wniosku, że wnioskodawczyni nie wyjaśniła w należyty sposób okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy. Nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd Wojewódzki również podkreślił, że trudno w związku z powyższym ocenić jej rzeczywiste możliwości finansowe, a w konsekwencji czy wnioskodawczyni kwalifikuje się do uzyskania pomocy w tej formie. Wnioskodawczyni, w złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu, zakwestionowała jego prawidłowość. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl regulacji zawartej w przepisie art. 245 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270) dalej: "P.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, gdzie zakres całkowity obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika profesjonalnego, zaś zakres częściowy obejmuje: zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, bądź też zwolnienie od opłat sądowych i wydatków, bądź tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika do reprezentacji. Z kolei zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle powołanego wyżej przepisu należy przyjąć, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Jest on zatem zobligowany przedstawić w sposób czytelny swój stan finansowy prezentując w niebudzący wątpliwości sposób źródła swego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki. Podkreślenia przy tym wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ma ono przy tym charakter wyjątkowy i może zatem zostać przyznane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Mając powyższe na uwadze, należało stwierdzić, że Sąd I instancji słusznie uznał, że opisana przez skarżącą sytuacja finansowa nie uzasadnia przyznania jej pomocy w żądnym przez nią zakresie. Dokonując analizy sytuacji majątkowej wnioskodawczyni Sąd Wojewódzki słusznie zwrócił uwagę, że w kontekście informacji przedstawionych w innych toczących się w nieodległym czasie postępowaniach, aktualnie prezentowana przez nią sytuacja finansowa nie została przedstawiona w sposób wiarygodny, co uniemożliwiało jej obiektywną ocenę. Takie zachowanie wnioskodawczyni nie może zaś skutkować skorzystaniem przez nią z instytucji zarezerwowanej dla osób, które w rzeczywistości takich środków nie posiadają. Dokonywanie zaś jej oceny wyłącznie na podstawie przedstawionych dochodów, w sytuacji nie wskazania ponoszonych przez nią wydatków, również musi przynieść taki sam rezultat. Z przytoczonych zatem względów nie może budzić wątpliwości, że złożony przez skarżącą wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługiwał na oddalenie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.