I OZ 944/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska po rozpoznaniu w dniu 21 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 września 2014 r., sygn. akt II SA/OI 668/14 o odmowie zwolnienia skarżącej od koszów sądowych w sprawie ze skargi G.L. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie wygaszenia użytkowania do nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 22 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił G. L. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd podniósł, iż skarżąca wezwana została, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a."., do przedłożenia oświadczenia do jakiej wysokości jest w stanie ponieść koszty niniejszego postępowania oraz przedstawienia zestawienia miesięcznych wydatków, a także ewentualnych wyciągów z rachunku bankowego. Sąd wskazał, iż wezwanie to pozostało bez odpowiedzi, a z przedstawionych we wniosku okoliczności nie wynikało, aby strona wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, co uzasadniało oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła G. L., wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy. Skarżąca zarzuciła Sądowi naruszenie art. 84 w zw. z art. 217 i art. 77 ust. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, iż odmowa przyznania jej prawa pomocy stanowi w istocie odmowę prawa do sądu, a Sąd nie wziął pod uwagę okoliczności iż dochód skarżącej i jej męża wynosi około 2000 zł miesięcznie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa do pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Z powyższego wynika więc, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Z kolei art. 255 ustawy P.p.s.a. stanowi, że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dodatkowo strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. G. L. wezwana została, na podstawie art. 255 P.p.s.a., do przedłożenia dokumentów wyjaśniających jej rzeczywistą sytuację majątkową i możliwości finansowe. Jednakże wezwanie Sądu pozostało bez jakiejkolwiek odpowiedzi, tym samym Sąd I instancji w istocie pozbawiony został przez samą skarżącą możliwości dokonania pełnej oceny wszystkich okoliczności niniejszej sprawy. Jak już wskazano wyżej działania Sądu do uściślenia oświadczeń strony, podejmowane na podstawie art. 255 ustawy P.p.s.a., mają zastosowanie w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Konstrukcja przepisu art. 255 P.p.s.a. zakłada zatem obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Niezasadnym także jest stanowisko skarżącej, jakoby odmowa przyznania prawa pomocy stanowiła naruszenie zawartej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP ogólnej zasady prawa strony do rozpoznania jej sprawy przez niezawisły sąd. Przepisy regulujące kwestię przyznania prawa pomocy są obowiązującymi przepisami prawa, zawartymi w akcie rangi ustawowej, do przestrzegania których sądy zobligowane są na podstawie ustawy zasadniczej, a jeśli w ocenie skarżącej przepisy te są niekonstytucyjne, to ma ona prawo do zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności tej normy z przepisami Konstytucji RP. Mając na uwadze powyższe przyjąć należy, iż G. L. nie wykazała w sposób dostateczny, aby spełniała przesłanki przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, a dokonana w tym zakresie ocena Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego była w pełni uzasadniona. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.