I OZ 900/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 5 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 67/18 o umorzeniu postępowania w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz o oddaleniu wniosku o ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z. S. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. sygn. akt [...] w przedmiocie pozostawienia podania bez rozpatrzenia postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu wniosku Z. S. (dalej: "skarżący"), postanowieniem z 30 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 67/18 w pkt 1 umorzył postępowanie w części obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych, w pkt 2 oddalił wniosek o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, dlatego też rozpoznanie wniosku w tej części jest zbędne, a postępowanie w powyższym zakresie podlega umorzeniu. Odnosząc się do wniosku w zakresie przyznania pełnomocnika z urzędu Sąd I instancji wyjaśnił, że mimo wezwania skarżący nie przedstawił danych umożliwiających ocenę jego sytuacji materialnej, tym samym brak było podstaw do ustanowienia adwokata dla skarżącego. Skarżący na powyższe postanowienie złożył zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") skarżący nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych w sprawach dotyczących pomocy i opieki społecznej. Zgodnie natomiast z art. 249a P.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Mając zatem na uwadze, że skarżący w niniejszej sprawie nie ma obowiązku uiszczać kosztów sadowych, z uwagi na treść powyższych przepisów, uznać należy, że Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 249a P.p.s.a. i umorzył postępowanie w części obejmującej wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodzić się trzeba także z rozstrzygnięciem zawartym w pkt 2 zaskarżonego postanowienia. Wedle art. 252 § 1 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Z treści art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1); w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał w orzecznictwie, że z punktu widzenia art. 246 § 1 P.p.s.a. wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (np. postanowienie NSA z 24.03.2009 r., II FZ 101/09, LEX nr 550317). Zwracał także uwagę, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (np. postanowienia NSA z: 9 września 2004 r., FZ 360/04; 7 marca 2006 r., II OZ 211/06). Podobnie Sąd oceniał sytuację, gdy skarżący nie przedstawił dokumentów, na podstawie których można by ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty jego utrzymania, stwierdzając, że w takim przypadku niemożliwe jest ustalenie, czy poniesienie przez niego kosztów sądowych mogłoby się wiązać z uszczerbkiem utrzymania uzasadniającym przyznanie prawa pomocy (np. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r., I FZ 71/09). W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., koniecznych do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (np. postanowienia NSA z: 24 marca 2009 r., II FZ 91/09; 4 października 2012 r., II FZ 700/12; 28 marca 2012 r., I OZ 179/12). W rozpoznawanej sprawie skarżący, mimo wezwania Sądu z [...] czerwca 2018 r., nie udokumentował w żaden sposób swoich miesięcznych wydatków, nie złożył także wyjaśnień czy uzyskuje dochód z prac dorywczych czy zleconych, jak również czy jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Brak nadesłania wskazanych w wezwaniu dokumentów uniemożliwiło natomiast Sądowi dokonania pełnej oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego. W związku z powyższym, uznać należy, że wobec faktu niewykazania przez skarżącego, iż spełnia on przesłanki uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy w zakresie przyznania mu adwokata, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.