I OZ 891/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 5 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 czerwca 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 22/18 o oddaleniu wniosku W.G. o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi W.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego postanawia oddalić zażalenie.

Wnioskiem z dnia 21 kwietnia 2018 r. W.G. zwrócił się o wyłączenie wszystkich sędziów biorących udział w niniejszym postępowaniu, tj. sędziego WSA w Krakowie Hanny Knysiak-Sudyki. Skarżący zarzucił w/w sędziemu: stronniczość, naruszenie jego prawa do godności, bezczynność w sprawie "(...) usunięcia przyczyn nierównego traktowania jako osoby niepełnosprawnej (...)" oraz ograniczanie prawa do sądu. Wskazał także na okazywanie przez sędziego stronniczości w postaci poświadczania nieprawdy, kłamstw i konfabulacji. Podał, że działania sędziego wywołują uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w tej sprawie. W dniu 29 maja 2018 r. sędzia WSA w Krakowie Hanna Knysiak-Sudyka złożyła pisemne oświadczenie, iż w stosunku do jej osoby nie zachodzą podstawy wyłączenia od orzekania w niniejszej sprawie wskazane w art. 18 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 14 czerwca 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 22/18 oddalił wniosek W.G. o wyłączenie sędziego WSA w Krakowie Hanny Knysiak-Sudyki. W uzasadnieniu postanowienia podał, że wniosek skarżącego dotyczył wszystkich sędziów biorących udział w niniejszym postępowaniu, przy czym jedynym sędzią, który rozpoznawał tę sprawę, jest sędzia WSA w Krakowie Hanna Knysiak-Sudyka. Wskazał, że w sprawie nie zachodzą określone w art. 18 i 19 P.p.s.a. przesłanki do wyłączenia w/w sędziego. Podstawą wyłączenia sędziego nie mogą być bowiem jedynie gołosłowne twierdzenia i subiektywne przekonanie wnioskodawcy, że dany sędzia jest stronniczy i negatywnie nastawiony do skarżącego (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 1 października 2014 r. sygn. akt II OZ 1008/14, LEX nr 1530774; 7 czerwca 2013 r., sygn. akt I GZ 183/13, LEX nr 1320405). Konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 P.p.s.a., czy też innych, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności sędziego – zgodnie z treścią art. 19 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2009 r. sygn. l OZ 100/09, LEX nr 518262). Takich okoliczności skarżący nie wykazał. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia W.G. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie z zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska i zarzucił naruszenie art. 19 P.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji istnienia okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego WSA w Krakowie Hanny Knysiak-Sudyki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 § 1 P.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Stosownie do treści art. 19 P.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w zaskarżonym postanowieniu, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku W.G. o wyłączenie sędziego WSA w Krakowie Hanny Knysiak-Sudyki. Wskazane przez skarżącego argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 P.p.s.a., przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 P.p.s.a., na co wskazuje skarżący w zażaleniu. Niezadowolenie skarżącego ze sposobu prowadzenia postępowania sądowego nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego od orzekania w niniejszej sprawie, albowiem w środkach odwoławczych od orzeczeń sądowych może on podnosić zarzuty dotyczące ewentualnych uchybień procesowych. Przesłanką wyłączenia nie jest także subiektywne przekonanie skarżącego o braku bezstronności sędziego. Przyczyny wyłączenia muszą mieć bowiem charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez stronę okolicznościach faktycznych. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że sędzia, której dotyczył wniosek o wyłączenie, w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji złożyła wymagane oświadczenie. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 12 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 147/12, 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13 oraz 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, we wniosku skarżącego o wyłączenie sędziego WSA w Krakowie Hanny Knysiak-Sudyki brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonego przez nią w tej sprawie oświadczenia. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 61/08 oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2011 r., sygn. akt K 3/09, publ. "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 2011, seria A, nr 1, poz. 5). W konsekwencji stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem nie zaistniały przesłanki określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.