I OZ 86/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] i [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 1895/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] i [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 8 września 2025 r. nr KOA/4979/Pn/24 w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 grudnia 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 1895/25 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 8 września 2025 r., utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy Stare Babice z dnia 21 października 2024 r., którą zatwierdzono podział nieruchomości położonej w [...], obręb ewidencyjny [...] oznaczonej jako działka [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] na działki: 1) położona na terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (10.MN2) nr [...] o pow. 0,0139 ha; 2) położona na terenach dróg publicznych klasy lokalnej (3.KDL) nr [...] o pow. 0,0283 ha; 3) położona na terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (11.MN2), zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usługowej (3.MN2/U2) oraz wód powierzchniowych śródlądowych (2.WS) nr [...] o pow. 1,64 ha – wydzielone pod drogę publiczną klasy lokalnej (3.KDL). Pozostała część nieruchomości, znajdująca się m. in. w obszarze zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (10.MN2, 11.MN2), będzie możliwa do zagospodarowania zgodnie z ustaleniami planu miejscowego. Odmawiając wstrzymania wykonania decyzji Sąd I instancji wyjaśnił, że skarżący ograniczyli się we wniosku do wskazania, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niekorzystną ingerencję w ich nieruchomość. Dalej Sąd ten wskazał, że podział nieruchomości dokonany w trybie art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.) nie rozstrzyga kwestii wywłaszczenia. Ewentualna szkoda bądź trudne do odwrócenia skutki wiążą się zatem z innym postępowaniem, w wyniku którego może dopiero dojść do wywłaszczenia wydzielonej pod drogę działki. Dokonany zaskarżoną decyzją podział nieruchomości nie skutkuje automatycznym uruchomieniem procedury dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości. Zażalenie na to postanowienie wnieśli skarżący, zaskarżając je w całości i zarzucając: - naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości co do zasady nie może powodować niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody ani spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, jeżeli sama w sobie nie prowadzi jeszcze do wywłaszczenia lub realizacji inwestycji celu publicznego, podczas gdy przepis ten nie uzależnia możliwości wstrzymania wykonania decyzji od rzeczywistego pozbawienia prawa własności, lecz od tego, czy jej wykonanie powoduje trwałą i istotną zmianę sytuacji prawnej lub faktycznej strony, której cofnięcie w razie braku wstrzymania wykonania decyzji byłoby niemożliwe lub nadmiernie utrudnione, oraz - naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie wstrzymania wykonania decyzji mimo wykazania przez skarżących, że wykonanie decyzji o podziale nieruchomości: a) prowadzi do trwałej zmiany stanu prawnego nieruchomości, b) skutkuje powstaniem działki o powierzchni 139 m2, trwale niezdatnej do zagospodarowania zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, c) wiąże się z planem realizacji prac inwestycyjnych na wydzielonej działce o nr ewidencyjnym 48/2, co wprost wynika z załączonej do skargi korespondencji od PGE Dystrybucja S.A., jak też z pisma od Starosty Warszawskiego Zachodniego, d) powoduje nieodwracalną utratę funkcjonalności oraz wartości rynkowej tej części nieruchomości i uniemożliwia zagospodarowanie nieruchomości, co wypełnia przesłankę trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Końcowo wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a.), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części tego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ze wskazanego przepisu wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (T. Woś w: T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 560, uw. 6). Wykazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (por. m.in. postanowienia NSA: z dnia 21 stycznia 2025 r., sygn. akt III OZ 606/24: z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. akt II OZ 736/24: z dnia 10 września 2025 I OZ 538/25, publ: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanego zażalenia - w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa dotyczy wyłącznie podziału nieruchomości w związku z planowaną inwestycją celu publicznego polegającego na budowie drogi publicznej. Decyzja ta nie pozbawia skarżących prawa własności nieruchomości, jak również nie stanowi podstawy do realizacji planowanej inwestycji. Podział nieruchomości dokonany w trybie art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.) nie rozstrzyga kwestii wywłaszczenia. Ewentualna szkoda bądź trudne do odwrócenia skutki wiążą się zatem z innym postępowaniem, w wyniku którego może dopiero dojść do wywłaszczenia wydzielonej pod drogę działki. Dokonany zaskarżoną decyzją podział nieruchomości nie skutkuje automatycznym uruchomieniem procedury dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości, a jedynie podziałem nieruchomości na mniejsze działki o nowych numerach. Przystąpienie do realizacji inwestycji drogowej również wymaga przeprowadzenia odrębnego postępowania na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 311) (por. postanowienie NSA z dnia 28 maja 2021 r., sygn. akt I OZ 149/21, niepublikowane). Odmówić słuszności należy zatem zarzutowi naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię, a także niewłaściwe zastosowanie. W sprawie nie można bowiem mówić o zaistnieniu przesłanki trudnych do odwrócenia skutków. Nie ma również podstaw do uznania, że wykonanie decyzji pociąga za sobą dla skarżących zagrożenie poniesienia znacznej szkody. Wbrew twierdzeniom autora zażalenia - decyzja o podziale nieruchomości nie powoduje nieodwracalnej utraty funkcjonalności oraz wartości rynkowej tej części nieruchomości i nie uniemożliwia zagospodarowania nieruchomości. A zatem skarżący – reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika – nie wykazali takich okoliczności, które wymagane są w świetle art. 61 § 3 p.p.s.a. Odnosząc się do okoliczności podnoszonych przez wnoszących zażalenie zaznaczyć wypada, że wskazane ewentualne szkody nie wywołują stanu, który byłby nieodwracalny. Należy mieć na uwadze, że w przypadku ewentualnej szkody majątkowej, skarżącym przysługiwać będą stosowne roszczenia odszkodowawcze. Przeprowadzona analiza zażalenia dotyczącego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji potwierdza stanowisko Sądu I instancji, że wykonanie decyzji Kolegium z dnia 8 września 2025 r., nie spowoduje dla skarżących negatywnych skutków wypełniających przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. W konsekwencji przedstawionych powyżej wywodów zarzuty sformułowane przez wnoszących zażalenie należało uznać za bezzasadne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.