I OZ 82/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 1772/24 w sprawie ze skargi S.S. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 czerwca 2024 r. nr DSZ-V.4321.3.221.2024.MJ w przedmiocie zasiłku rodzinnego postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z 5 grudnia 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 1772/24 (dalej postanowienie z 5 grudnia 2024 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi S.S. (dalej skarżąca) na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 18 czerwca 2024 r. nr DSZ-V.4321.3.221.2024.MJ w przedmiocie zasiłku rodzinnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że na rozprawie 5 grudnia 2024 r. skarżąca cofnęła skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 18 czerwca 2024 r., jednocześnie oświadczając, że świadczenie za wskazany w decyzji okres zostało wypłacone. W ocenie Sądu, cofnięcie skargi w niniejszej sprawie nie stanowiło obejścia prawa ani nie prowadziło do utrzymania w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Dlatego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 [w zw. z art. 60] ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej ppsa), umorzył postępowanie sądowe (k. 2-2v, 48-48v, 49, 51 akt sądowych). Zażalenie złożyła skarżąca, zarzucając postanowieniu z 5 grudnia 2024 r. naruszenie art. 60 ppsa przez umorzenie postępowania po cofnięciu skargi, mimo że zaskarżone decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania (k. 64-64v akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę (art. 161 § 1 pkt 1 ppsa). Skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności (art. 60 ppsa). Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została [...] z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 in fine ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej kpa). W niniejszej sprawie skarżąca zarówno w skardze, jak i następnie w zażaleniu podniosła, że między Polską a Austrią przez cały okres koordynacji trwał spór dotyczący tego, który z krajów jest według przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego krajem pierwszym. Pomimo przekazanej zarówno przez Austrię, jak i przez skarżącą informacji, kraj ten nie uznawał się w niniejszym przypadku jako pierwsze państwo, wobec czego świadczenia nie zostały dotychczas wypłacone w wysokości przewidzianej dla ustawodawstwa tego państwa. Nie podjęto przy tym żadnych czynności ze strony polskiej zmierzających do osiągnięcia porozumienia zgodnie z art. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 60 ust. 4 rozporządzenia, w przypadku gdy istnieje rozbieżność opinii między zainteresowanymi instytucjami w odniesieniu do ustawodawstwa, które należy zastosować zgodnie z zasadą pierwszeństwa, stosuje się art. 6 ust. 2-5 rozporządzenia wykonawczego. Do tego celu instytucją miejsca zamieszkania, o której mowa w art. 6 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego, jest instytucja miejsca zamieszkania dziecka lub dzieci. Zaniechanie zastosowania tego przepisu stanowi o rażącym naruszeniu prawa przez organy administracji publicznej. Skarżąca wskazała, że wbrew uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie oświadczyła, że świadczenia za przedmiotowy okres [od 1 listopada 2020 r. do 31 grudnia 2020 r.] zostały wypłacone, lecz jedynie tzw. dodatek dyferencyjny, co konsekwentnie podtrzymywała we wszystkich pismach. Argumentacja skarżącej odnosi się do istoty sporu w niniejszej sprawie, jednak nie ma ona wpływu na treść zaskarżonego postanowienia. Istotne jest, że na rozprawie 5 grudnia 2024 r. oświadczyła, że "cofa skargę w niniejszej sprawie[,] bo za listopad i grudzień 2020 r. zostało wypłacone świadczenie." (k. 48-48v akt sądowych). Oświadczenie tej treści zostało wpisane do protokołu rozprawy, który jako dokument urzędowy, korzysta z domniemania prawidłowości zawartych w nim informacji. Z przebiegu posiedzenia jawnego protokolant pod kierunkiem przewodniczącego spisuje protokół (art. 100 § 1 ppsa). Protokół powinien zawierać, m.in., przebieg posiedzenia, w szczególności wnioski i twierdzenia stron, [...]; czynności stron mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 101 § 1 pkt 2 i 3 ppsa). Strony mogą żądać sprostowania lub uzupełnienia protokołu na następnym posiedzeniu, nie później jednak niż w terminie 30 dni od dnia posiedzenia, z którego sporządzono protokół (art. 103 zdanie pierwsze ppsa). W toku posiedzenia wnioski, oświadczenia, uzupełnienia i sprostowania wniosków i oświadczeń można zamieścić w załączniku do protokołu (art. 104 zdanie pierwsze ppsa). Strony mogą w toku posiedzenia, a jeżeli nie były obecne, na najbliższym posiedzeniu, zwrócić uwagę sądu na uchybienia przepisom postępowania, wnosząc o wpisanie zastrzeżenia do protokołu. Stronie, która zastrzeżenia nie zgłosiła, nie przysługuje prawo powoływania się na takie uchybienia w dalszym toku postępowania, chyba że chodzi o przepisy postępowania, których naruszenie sąd powinien wziąć pod rozwagę z urzędu, albo gdy strona uprawdopodobni, iż nie zgłosiła zastrzeżeń bez swojej winy (art. 105 ppsa). Skarżąca nie wniosła, ani o sprostowanie bądź uzupełnienie protokołu rozprawy w zakresie wygłoszonego przez siebie oświadczenia, ani nie złożyła stosownego załącznika do protokołu w tym zakresie. Z tego względu nie przysługuje jej prawo do podważenia treści protokołu na obecnym etapie postępowania. Podniesiony przez skarżącą zarzut nieważności dotyczy zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody Małopolskiego z 24 marca 2024 r. nr WP-XIV. 9950.13.001323.2021 z uwagi na ich wydanie - ocenie skarżącej - z rażącym naruszeniem prawa, nie zaś nieważności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o której stanowi art. 183 § 1 zdanie pierwsze in fine ppsa), którą sąd obowiązany jest wziąć pod rozwagę z urzędu. Dlatego ocena w niniejszej sprawie ograniczona jest wyłącznie do zbadania, czy Sąd I instancji słusznie uznał, że skarżąca skutecznie cofnęła skargę, a cofnięcie w tym przypadku nie jest niedopuszczalne przez zmierzanie do obejścia prawa lub spowodowanie utrzymania w mocy decyzji dotkniętych wadą nieważności. Z treści oświadczenia skarżącej wynika, że świadczenie zostało wypłacone za listopad i grudzień 2020 r., a więc za sporny okres, którego dotyczyła skarga (k. 441-444 akt Wojewody; zaskarżona decyzja - w błędnie nieponumerowanych aktach Ministra; k. 2-2v akt sądowych). Nie wynika z niego, że skarżącej chodziło jedynie o dodatek dyferencyjny. Przyjąć należy, że gdyby skarżąca miała na myśli, że za listopad i grudzień 2020 r. wypłacono jedynie dodatek dyferencyjny, nie cofnęłaby skargi, która dotyczyła wypłaty samego świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego. Dlatego brak jest podstaw, aby przyjąć, że wolą skarżącej nie było cofnięcie skargi wobec wypłaty świadczenia za sporny okres. Cofnięcie skargi było więc skuteczne, a obligatoryjną przesłanką skutecznego cofnięcia skargi jest umorzenie postępowania sądowego, co prawidłowo uczynił Sąd I instancji w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze, że skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody Małopolskiego z 24 marca 2024 r. nr WP-XIV.9950.13.001323.2021 nieważność z uwagi na rażące naruszenie prawa. Jednakże, brak jest podstaw do podzielenia tego zarzutu. Jedną z przesłanek uznania, że doszło do rażącego naruszenia prawa jest oczywistość naruszenia normy prawnej, z która w niniejszej sprawie nie zachodzi. Nie podejmując oceny zasadności skargi - bowiem w istocie do tego zmierza wywiedzione zażalenie - podkreślić trzeba, że ewentualne naruszenie prawa przez organy administracji w sprawie o przyznanie zasiłku rodzinnego na dziecko – M.W. w okresie od 1 listopada 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. nie nosiło znamion oczywistego naruszenia prawa. Brak jest zatem przesłanek do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody Małopolskiego z 24 marca 2024 r. nr WP-XIV. 9950.13.001323.2021. W konsekwencji, nie sposób uznać, że cofnięcie przez skarżącą skargi w tej sprawie na rozprawie 5 grudnia 2024 r. spowodowałoby utrzymanie w mocy decyzji dotkniętych wadą nieważności. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.