I OZ 794/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 540/15 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] lutego 2015r., nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 9 maja 2016r., sygn. akt II SA/Sz 540/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił wniosek R. S. o wyłączenie sędziego NSA Elżbiety Makowskiej od rozpoznania sprawy ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] lutego 2015r., nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu postanowienia podano, że R. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na w/w decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie. Na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2016 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o wyłączenie sędziego NSA E. M. od rozpoznania sprawy II SA/Sz 540/15, podnosząc, że fakty i okoliczności będące podstawą wniosku o wyłączenie sędziego wynikają ze sprawy II SA/Sz 345/1 oraz z oświadczenia z 8 lutego 2012 r. złożone w tej sprawie przez sędziego. W dniu 5 marca 2016 r. sędzia NSA E. M. złożyła do akt sprawy oświadczenie, że skarżącego zna wyłącznie z rozpoznawanych spraw, w których występował jako strona skarżąca. Nie łączy sędziego ze skarżącym żaden stosunek prawny lub osobisty. Sędzia oświadczyła, że prawdą jest, iż w związku z wnioskiem R. S. wyłączenie jej od rozpoznania innej sprawy (sygn. akt II SA/Sz 345/11), złożonym przez skarżącego na rozprawie w dniu 8 lutego 2012 r. (której przewodniczyła), złożyła oświadczenie stanowiące podstawę jej wyłączenia od rozpoznania sprawy – postanowieniem Sądu z dnia [...] 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny, przytaczając treść art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. podał, że ustawodawca zrealizował konstytucyjnie zagwarantowane (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) prawo do bezstronnego sądu poprzez ustanowienie instytucji wyłączenia sędziego z mocy samego prawa. Ustawodawca przewidział również możliwość wyłączenia sędziego na złożony przez niego samego wniosek lub wniosek strony postępowania, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (art.19 p.p.s.a.). Sąd podkreślił, że okoliczności przedstawione we wniosku R. S. nie uzasadniają konieczności wyłączenia sędziego NSA E.M. od rozpoznania sprawy. Argumentacja skarżącego to przejaw jego subiektywnych przeświadczeń i ocen o braku obiektywizmu sędziego z powodu niesatysfakcjonujących stronę czynności podejmowanych z udziałem sędziego w innych sprawach. Wniosek ten nie zawiera argumentacji, która wskazywałaby na uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w przedmiotowej sprawie i czyni jego żądanie niezasadnym. Sędzia objęty wnioskiem złożył wyjaśnienie, że nie pozostaje z R. S. w jakimkolwiek stosunku prawnym i osobistym i nie zachodzą okoliczności w rozumieniu ustawowym, z powodu których wystąpiłyby wątpliwości co do bezstronności sędziego. Oświadczenie i jego prawdziwość nie budzi żadnych wątpliwości, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie. Zdaniem Sądu, w sprawie zastosowanie ma art. 20 § 2 p.p.s.a, określający, że strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna wyłączenia sędziego dopiero później powstała lub stała się jej znana. Okoliczności podnoszone przez stronę nie stanowiły o zasadności przedmiotowego wniosku, a dodatkowo dotyczyły sytuacji mających miejsce kilka lat temu. Zatem również z tego względu żądanie skarżącego nie mogłoby odnieść zamierzonego skutku. W zażaleniu R. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz uwzględnienie wniosku o wyłączenie w/w sędziego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie uregulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I p.p.s.a. W art. 18 § 1 p.p.s.a. zawarto zamknięty katalog przesłanek, wobec wystąpienia których, wyłączenie sędziego powinno nastąpić z urzędu: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (§ 2). Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Natomiast art. 19 stanowi, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawidłowo ocenił, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego NSA E. M. od orzekania w rozpatrywanej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, tego rodzaju okoliczności nie wynikają ani z wniosku o wyłączenie sędziego wniesionego w dniu 14 kwietnia 2016r. na rozprawie (karta nr 60 akt sądowych), ani też z treści samego zażalenia rozpatrywanego w niniejszym postępowaniu (karta nr 84 akt sądowych). Stwierdzić w tym miejscu wypada, że zawarte i powtórzone argumenty i poglądy R. S. mają charakter ogólny, niejednokrotnie obraźliwy i nie są nakierowane na wykazanie jakiejkolwiek z przyczyn wyłączenia sędziego, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. Wynika z nich jedynie niezadowolenie z czynności procesowych podejmowanych przez sędziego w postępowaniu prowadzonym ze skargi R. S. Tego rodzaju kwestie nie mogą stanowić argumentów przemawiających za wyłączeniem konkretnego sędziego od orzekania w sprawie. Należy podkreślić, że wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania z postępowania sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Nie może tym samym służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej pozbawionego obiektywizmu odczucia. W szczególności zaś nie stanowi uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie, czy też stronniczo. Podobnie subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy. Poza powyższym podkreślenia wymaga, iż wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy: "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25.08.1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Złożenie takich wyjaśnień miało miejsce w niniejszym postępowaniu (oświadczenie z dnia 25 kwietnia 2016 r. – karta nr 62 akt sądowych), a tym samym - wobec niewskazania jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość oświadczenia sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego - stwierdzić trzeba, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędziego było zgodne z prawem. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela także pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż skoro sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 441/08 oraz postanowienie NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt I OZ 332/10 dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.p). Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia.