I OZ 76/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA - Małgorzata Jaśkowska po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 540/15 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego WSA Barbary Gebel od rozpoznania sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 12 lutego 2015 r. nr [...] wydaną w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie

W dniu 3 grudnia 2015 r. na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie dotyczącej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 12 lutego 2015 r. nr SKO.WT.490/464/2015 w przedmiocie dodatku mieszkaniowego R.S. złożył wniosek o wyłączenie sędziego WSA Barbary Gebel od rozpoznania sprawy. Uzasadniając wniosek o wyłączenie sędziego wskazał on na zachowanie sędziego jako przewodniczącego składu orzekającego na rozprawie w dniu 14 stycznia 2015 r. w sprawie II SA/Sz 1073/11, co spowodowało złożenie przez skarżącego wniosku o wyłączenie sędziego od rozpoznania tej sprawy oraz wniosku o sprostowanie protokołu rozprawy. W dniu 7 grudnia 2015 r. sędzia WSA Barbara Gebel złożyła do akt sprawy oświadczenie, że nie zachodzą żadne podstawy określone w art. 18 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - powoływanej dalej jako p.p.s.a.), które uzasadniałyby wyłączenie sędziego od udział w sprawie II SA/Sz 540/15. Oddalając zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 540/15 wniosek R.S. o wyłączenie sędziego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że skarżący w złożonym wniosku nie wskazał na wystąpienie którejkolwiek z przyczyn wyłączenia sędziego przewidzianych na gruncie art. 18 p.p.s.a., a powołał się jedynie na niewłaściwe, w jego ocenie, postępowanie sędziego podczas rozprawy w innej sprawie. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w orzecznictwie i literaturze przedmiotu prezentowany jest pogląd, że przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie, nie jest przesłanką do żądania wyłączenia sędziego. Ocena pracy sędziego pod kątem ewentualnych, popełnionych przez niego uchybień przepisom prawa procesowego, albo błędów w stosowaniu prawa materialnego, należy do sądu wyższej instancji w ramach kontroli instancyjnej. Strona może zatem zwalczać wadliwe orzeczenia wydawane przez sąd za pomocą środków odwoławczych. Nie może natomiast, poprzez składanie nieuzasadnionego wniosku o wyłączenie sędziego, wpływać na skład sądu rozpoznającego sprawę (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Warszawa 2008 r., s. 173 -174). Sąd I instancji dodał, że skarżący jako podstawę wyłączenia wskazał postępowanie sędziego Barbary Gebel na rozprawie w dniu 14 stycznia 2015 r. w sprawie II SA/Sz 1073/11, w której także złożył wniosek o wyłączenie tego sędziego od rozpoznania sprawy oraz wniosek o sprostowanie protokołu rozprawy z dnia 14 stycznia 2015 r. Obydwa te wnioski zostały prawomocnie oddalone przez Sąd jako nieuzasadnione. W ocenie Sądu orzekającego w sprawie II SA/Sz 540/15 z uwagi na przytoczone podstawy wyłączenia oraz całość akt sprawy, a także akta w sprawie II SA/Sz 1073/11 wątpliwości co do bezstronności sędziego nie występują, a zatem wniosek skarżącego nie jest uzasadniony. W zażaleniu z dnia 7 stycznia 2016 r. R.S. wniósł o uchylenie w całości postanowienia Sądu I instancji z dnia 11 grudnia 2015 r. i uwzględnienie jego wniosku z dnia 3 grudnia 2015 r. o wyłączenie sędziego Barbary Gebel od rozpoznania sprawy oznaczonej sygn. akt II SA/Sz 540/15. Uzasadniając zażalenie R.S. wskazał, że w motywach pisemnych zaskarżonego postanowienia nie powołano - jago zadaniem - istotnych okoliczności i faktów przemawiających za wyłączeniem sędziego od rozpatrywania sprawy, co stanowi rażące naruszenie przepisów procedury i jest niezgodne z zasadami demokratycznego państwa prawnego. Wnoszący zażalenie podnosił, że integralną częścią zażalenia jest treść wniosku z dnia 13 lutego 2015 r. o sprostowanie i uzupełnienie protokołu z dnia 14 stycznia 2015 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 1073/11 (karta nr 17 akt sądowych) oraz wnosił o to, aby akta sprawy II SA/Sz 1073/11 wraz z wnioskiem o sprostowanie i uzupełnienie protokołu z dnia 14 stycznia 2015 r. zostały dołączone do akt niniejszej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie uregulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I p.p.s.a. W art. 18 § 1 p.p.s.a. zawarto zamknięty katalog przesłanek, wobec wystąpienia których, wyłączenie sędziego powinno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest na gruncie art. 19 p.p.s.a., zgodnie z którym niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawidłowo ocenił, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego WSA Barbary Gebel od orzekania w rozpatrywanej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tego rodzaju okoliczności nie wynikają ani z wniosku o wyłączenie sędziego z dnia 3 grudnia 2015 r. (karta nr 16 akt sądowych), ani z wniosku z dnia 13 lutego 2015 r. o sprostowanie i uzupełnienie protokołu z dnia 14 stycznia 2015 r. złożonego w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 1073/11 (karta nr 17 akt sądowych), jak też z treści samego zażalenia rozpatrywanego w niniejszym postępowaniu (karta nr 31 akt sądowych). Należy bowiem stwierdzić, że zawarte i powtórzone we wspomnianych pismach argumenty i poglądy R.S. mają charakter ogólny, niejednokrotnie obraźliwy i nie są nakierowane na wykazanie jakiejkolwiek z przyczyn wyłączenia sędziego, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. Wynika z nich jedynie niezadowolenie z czynności procesowych podejmowanych przez sędziego w postępowaniu prowadzonym ze skargi R.S. Tego rodzaju kwestie mogą zostać wskazane jako podstawa ewentualnych środków odwoławczych kierowanych do Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zaś stanowić argument przemawiający za wyłączeniem konkretnego sędziego od orzekania w sprawie. Należy bowiem stanowczo podkreślić, że wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania z postępowania sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Nie może tym samym służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej pozbawionego obiektywizmu odczucia. W szczególności zaś nie stanowi uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo. Podobnie subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy. Poza powyższym podkreślenia wymaga, iż wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy: "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25.08.1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Złożenie takich wyjaśnień miało miejsce w niniejszym postępowaniu (oświadczenie z dnia 7 grudnia 2015 r. – karta nr 19 akt sądowych), a tym samym - wobec niewskazania jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość oświadczenia sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - stwierdzić trzeba, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędziego było zgodne z prawem. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela także pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż skoro sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 441/08 oraz postanowienie NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt I OZ 332/10 dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.p). Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia.