I OZ 791/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 25 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt IV SO/Wa 4/14 odmawiające zmiany postanowienia z dnia 13 maja 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi K. O. na działania Prezesa Rady Ministrów postanawia: oddalić zażalenie.

K. O. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w związku ze skargą z dnia 13 stycznia 2014 r. wniesioną na działania Prezesa Rady Ministrów, która to skarga postanowieniem Sądu z dnia 3 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 199/14 została odrzucona, jako niepodlegająca jurysdykcji sądów administracyjnych. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2014 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie z uwagi na niewykazanie nadzwyczajnych okoliczności świadczących o trudnej sytuacji materialnej, uzasadniających uwzględnienie żądania. Trafność powyższego rozstrzygnięcia została potwierdzona przez Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I OZ 474/14, oddalił wniesione przez skarżącego zażalenie. W piśmie z dnia 24 czerwca 2014 r. K. O. ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy, tym razem w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Zarządzeniem z dnia 10 lipca 2014 r. Sąd przesłał mu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, zobowiązując do dokładnego wypełnienia wniosku i odesłania Sądowi oraz wykazania, że nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych w sytuacji materialnej wnioskodawcy, która uzasadniałaby zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia – w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy zmiany postanowienia z dnia 13 maja 2014 r. Skarżący w piśmie z dnia 5 sierpnia 2014 r. ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, jednakże w formularzu nadesłanym przy tym piśmie wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, a ich źródłem utrzymania są świadczenia emerytalne: skarżącego w wysokości 2.417,83 zł i jego żony w kwocie 728,45 zł. Łączny miesięczny dochód małżonków z tytułu emerytur wynosi 3.146,28 zł. Jako nieruchomości wnioskodawca wpisał dzierżawę wieczystą na działce o pow. 492 m2 i dom o pow. 158,50 m2. Ponadto oświadczył, że żona jest przewlekle chora, a jego choroba kręgosłupa się pogłębia. Do wniosku skarżący dołączył kserokopię: 1) odpisu recepty [...], 2) skierowania do poradni specjalistycznej – poradni neurologicznej z dnia 17 lipca 2014 r., 3) przekazu pocztowego świadczenia emerytalnego za lipiec 2014 r. na nazwisko skarżącego opiewającego na kwotę 2.417,83 zł i jego żony R. O. na kwotę 728,45 zł, 4) zaświadczenia nr [...] Instytutu Pamięci Narodowej, z którego wynika, że skarżący jest pokrzywdzonym w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz 5) raport z rachunków bankowych R. O., prowadzonych przez Bank Zachodni WBK S.A., z którego wynika, że na dzień 4 sierpnia 2014 r. miała ona zgromadzone środki pieniężne w wysokości 640,65 zł i 252,71 USD. W motywach opisanego na wstępie postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarżący nie wykazał, że w jego przypadku nastąpiła taka zmiana sytuacji materialnej, która uzasadniałaby zmianę postanowienia z dnia 13 maja 2014 r. Dalej stwierdził, że skarżący nie poparł swoich twierdzeń żadnym innym materiałem źródłowym dotyczącym zmiany jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego od tego, który znajduje się już w aktach sprawy i który był przedmiotem oceny przy rozpoznawaniu pierwotnego wniosku. Wniosek ponownie złożony nie zawiera żadnych nowych okoliczności – poza informacją wskazującą na wyższe świadczenie emerytalne skarżącego i jego żony o łączną kwotę 190,80 zł – które miałyby znaczenie dla sprawy i przemawiałyby za zmianą dotychczasowego rozstrzygnięcia i przyznaniem prawa pomocy. Tym samym w jego ocenie brak jest przesłanek do zmiany prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł K. O. domagając się jego uchylenia i przyznania pomocy prawnej w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu celem wniesienia kasacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zmiana postanowienia niekończącego postępowania w sprawie - a takim jest postanowienie w przedmiocie prawa pomocy - jest w postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwa wówczas, gdy zmienią się okoliczności sprawy (art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: P.p.s.a.). Innymi słowy warunkiem bezwzględnym weryfikacji orzeczenia prawomocnego w przypadku postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez zainteresowanego, że okoliczności dla rozstrzygnięcia istotne - a więc tu jego sytuacja materialna – uległy modyfikacji na tyle ważkiej, że uzasadniają one jego zmianę. W niniejszej sprawie skarżący przedstawił identyczny stan faktyczny, jak w poprzednim postępowaniu dotyczącym prawa pomocy; to zaś wyklucza zmianę postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, gdyż nie wykazał on jakiejkolwiek zmiany okoliczności sprawy. W postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sądy nie zajmują się już ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Ich zadanie sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach i następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności; w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy aktualne okoliczności uzasadniają zmianę pierwotnego rozstrzygnięcia w sprawie. Z powyżej opisanych niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, że zagadnienie możliwości poniesienia przez skarżącego kosztów niniejszego postępowania, w tym też związanych z ustanowieniem fachowego pełnomocnika z wyboru, została już w sposób wiążący przesądzona. Kwestia wzrostu dochodu skarżącego i jego żony względem stanu z okresu poprzedniego wniosku o łączną kwotę 190,80 zł nie miała istotnego znaczenia dla oceny możliwości finansowych skarżącego. Przy stwierdzeniu zatem braku istotnej zmiany okoliczności faktycznych sprawy Sąd I instancji nie był władny do dokonania innej oceny tych okoliczności, niż uczynił to w pierwszym prawomocnym postanowieniu. Niezależnie do tego wypada podzielić zajęte przezeń stanowisko. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.