I OZ 77/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2026 r., sygn. akt I SA/Wa 2062/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 13 listopada 2025 r. nr KOC/7781/Sw/24 w przedmiocie świadczenia wychowawczego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 12 stycznia 2026 r. (sygn. akt I SA/Wa 2062/25), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 13 listopada 2025 r. nr KOC/7781/Sw/24 utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 12 grudnia 2024 r. nr UD-IV-WSZ-SRII/000050/UD-SW/2024 o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego na troje dzieci w okresie od 1 listopada 2019 r. do 31 maja 2021 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że w ww. skardze skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, argumentując, iż uchylenie przez organ świadczenia wychowawczego powoduje konieczność jego zwrotu wraz z odsetkami jako świadczenia nienależnego. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, przedmiotowy wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżący nie przedstawił bowiem dowodów na poparcie swoich twierdzeń i tym samym nie wykazał, aby w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji zachodziło rzeczywiste ryzyko poniesienia przez niego znacznej szkody lub powstania nieodwracalnych skutków. Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, iż w sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w sytuacji, w której to takowe niebezpieczeństwo jest realne, zaś biorąc pod uwagę dodatkową nową okoliczność powstałą w sprawie, tj. ciążę późnią małżonki skarżącego, wniosek w przedmiocie wstrzymania wykonalności jest w pełni uzasadniony. W związku z powyższym, skarżący wnosił o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest odstępstwem od generalnej zasady jego wykonalności i ma służyć stronie postępowania jedynie jako ochrona przed ściśle określonymi skutkami, jakie mogą powstać w wyniku jego wykonania. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jego wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to zaś takie skutki prawne i faktyczne, które raz zaistniałe spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Podkreślić ponadto wypada, że skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku w taki sposób, aby przekonać sąd do zasadności zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest zatem wystarczające samo stwierdzenie strony, iż taka sytuacja zachodzi, albo wyłącznie wymienienie ustawowych przesłanek, przemawiających za wstrzymaniem wykonania danego aktu. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest w danym przypadku zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a. ochrona tymczasowa nie służy bowiem zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonego aktu, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jego wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Odnosząc powyższe do stanu rozpoznawanej sprawy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji słusznie przyjął, iż przedstawiona we wniosku argumentacja nie spełniała powyższych kryteriów. Argumenty wnioskodawcy sprowadzały się bowiem jedynie do wskazania, że uchylenie przez organ świadczenia wychowawczego spowodowało konieczność jego zwrotu wraz z odsetkami jako świadczenia nienależnego. Takie ogólne stwierdzenie nie mogło jednak uzasadniać zastosowania ochrony tymczasowej. Nie pozwalało bowiem na dokonanie merytorycznej oceny ewentualnego zaistnienia przesłanek wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. Rolą sądu nie jest zaś wyręczanie wnioskodawcy i poszukiwanie za niego okoliczności, które przemawiałyby za zasadnością zastosowania ochrony tymczasowej. Skoro więc skarżący wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji nie uzasadnił, to nie może oczekiwać, że sąd udzieli mu ochrony tymczasowej. Oceny tej nie podważają twierdzenia zawarte w zażaleniu. Stanowią one bowiem jedynie polemikę ze stanowiskiem Sądu I instancji co do braku wystarczającego uzasadnienia wniosku. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że w ramach rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, sąd nie bada prawidłowości wydania decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem, lecz - jak wskazano wyżej - dokonuje oceny argumentów strony przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu w kontekście przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., których skarżący nie przedstawił. Przytoczone natomiast dopiero w zażaleniu argumenty przemawiające, w ocenie skarżącego, za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, nie mogą uzasadniać uwzględnienia takiego zażalenia, nawet przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., w przypadku, gdy Sądowi I instancji nie można zarzucić naruszenia prawa. Zażalenie nie jest bowiem środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zweryfikowanie prawidłowości działania Sądu I instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia (co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a.) a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie rola Naczelnego Sądu Administracyjnego ogranicza się jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sądu Wojewódzkiego. Podanie zatem przez skarżącego dopiero na etapie zażalenia okoliczności i dokumentów na poparcie swojego stanowiska, nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.