I OZ 754/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 grudnia 2024 r., sygn. akt III SA/Lu 518/23 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Lublinie z dnia 14 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej.

Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2024 r. sygn. akt III SA/Lu 518/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu wniosku D. S., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2024 r. została oddalona skarga skarżącej na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Lublinie z dnia 14 lipca 2023 r. w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został przesłany poprzez platformę ePUAP i doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 5 czerwca 2024 r. W dniu 6 lipca 2024 r. pełnomocnik skarżącej wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku w formie dokumentu elektronicznego poprzez platformę ePUAP. W dniu 12 lipca 2024 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, podnosząc że skarga kasacyjna i załączniki zostały podpisanie poprawnie w dniu 5 lipca 2024 r. podpisem zaufanym. Ze względu na problemy techniczne po stronie operatora usługi nie było możliwe złożenie skargi kasacyjnej w formie dokumentu elektronicznego poprzez platformę ePUAP w dniu 5 lipca 2024 r. przed godziną 24:00. Pełnomocnik wyjaśnił, że na powyższą okoliczność została złożona reklamacja przez stronę epuap-pomoc. Pełnomocnik wskazał, że skontaktował się z Centralnym Ośrodkiem Informatyki (dalej "COI") i zgłosił problem związany z brakiem możliwości przesłania pisma procesowego w formie dokumentu elektronicznego na skrzynkę podawczą sądu na platformie ePUAP w dniu 5 lipca 2024 r. przed północą. W wyniku konsultacji został zarejestrowany w dniu 11 lipca 2024 r. wniosek nr [...], następnie wniosek został uzupełniony i przesłany na adres poczty elektronicznej COI. W dniu 21 września 2024 r. pełnomocnik skarżącej przesłał wynik reklamacji usługi ePUAP nr [...]. Zarządzeniem z dnia 26 września 2024 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do nadesłania pełnej reklamacji dotyczącej działania elektronicznej skrzynki podawczej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie oraz przedstawienia dołączonego do reklamacji zrzutu ekranu zawierającego komunikat o błędzie z dokładną datą i godziną wystąpienia problemu, pod rygorem pominięcia reklamacji. W piśmie z dnia 21 listopada 2024 r. pełnomocnik skarżącej przesłał kolejną odpowiedź operatora systemu informatycznego pocztowych usług publicznych (zgłoszenie nr [...] będące doprecyzowaniem zgłoszenia nr [...]). Oceniając przesłanki przywrócenia terminu Sąd stwierdził, że nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy okoliczności, na które powołuje się skarżąca, że złożenie skargi kasacyjnej 5 lipca 2024 r. przed godziną 24:00 było niemożliwe, spowodowane problemami technicznymi leżącymi po stronie operatora usług ePUAP i wynikało z przyczyn niezależnych od skarżącej. Sąd nie uwzględnił argumentu strony, że uchybienie terminu spowodowane było "wystąpieniem awarii z powodu błędu systemu usług zlokalizowanych na platformie usług administracji publicznej gov.pl, który wystąpił w dniu 5 lipca 2024 r. polegającym na rozłączeniu skrzynek ePUAP oraz e-Doręczeń na platformie eDoreczenia.pl". Z akt sprawy wynika, że skarga kasacyjna została wniesiona przez pełnomocnika skarżącej za pośrednictwem platformy ePUAP. Z Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia –wynika, że skargę kasacyjną złożyła w imieniu skarżącej pełnomocnik radca prawny K. S., posiadająca identyfikator nadawcy ePUAP [...]. Z UPP wynika również, że skarga kasacyjna została wniesiona w dniu 6 lipca 2024 r. o godzinie 00:13:44. Powyższe, zdaniem Sądu, wskazuje, że po pierwsze skarga kasacyjna została wniesiona za pośrednictwem platformy ePUAP, po drugie, że doręczenia między skrzynkami ePUAP odbywały się bez zakłóceń. Okoliczność, że doręczenia na platformie ePUAP w terminie 5 – 6 lipca 2024 r. przebiegały prawidłowo potwierdził Centralny Ośrodek Informatyki, który w informacji z dnia 30 października 2024 r. wskazał, że w dniach 5 – 10 lipca 2024 r. wysyłka wiadomości między skrzynkami ePUAP przebiegała bez żadnych problemów. Według tej informacji we wskazanym terminie niemożliwa była wysyłka wiadomości ze skrzynki e-Doręczenia na skrzynkę ePUAP. W niniejszej sprawie wszelka korespondencja, jeśli były przesyłane za pomocą środków komunikacji elektronicznej, były przesyłane przez platformę ePUAP. Skoro platforma ePUAP działała we wskazanym terminie bezbłędnie, to argument pełnomocnika skarżącej, że przesłanie skargi kasacyjnej na skrzynkę ePUAP Sądu było niemożliwe z powodu błędu migracji i integracji skrzynek e-Doręczeń i ePUAP jest bezzasadny i nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd zauważył ponadto, że skarżąca, powołując się na niedziałanie systemu w okresie od 5 do 10 lipca 2024 r. nadała skargę kasacyjną w dniu 6 lipca 2024 r. Ubocznie podniesiono, że aktualnie Sąd nie korzysta z eDoręczeń. Obowiązek stosowania eDoręczeń dla sądów, zgodnie z art. 155 ust. 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, wejdzie w życie od dnia 1 października 2029 r. Powyższe, zdaniem Sądu, prowadzi do wniosku, że skarżąca nie dochowała należytej staranności wymaganej od strony dbającej należycie o własne interesy. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że skarżąca uchybiła terminowi do dokonania czynności bez swojej winy, wobec czego nie zostały spełnione ustawowe warunki do jego przywrócenia. W ocenie Sądu, bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że skarga kasacyjna i załączniki zostały podpisane poprawnie w dniu 5 lipca 2024 r. podpisem zaufanym. Decydujące znaczenie ma data nadania skargi kasacyjnej, a nie data opatrzenia dokumentu zawierającego skargę kasacyjną podpisem zaufanym. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zarzucając naruszenie: 1) przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 86 i 87 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie; b) art. 141 P.p.s.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia; c) dowolną ocenę dowodów przez niezasadne odmówienie oferowanym przez skarżącą dowodom i twierdzeniom waloru skutecznego uprawdopodobnienia okoliczności nieuniemożliwiających wniesienia skargi kasacyjnej w terminie bez winy skarżącej oraz zaniechanie przeprowadzenia dalszych dowodów wskazanych w piśmie skarżącej na wykazanie niedziałania usługi informatycznej, z przyczyn leżących po stronie dostawcy systemu informatycznego pocztowych usług publicznych, umożliwiającej wysłanie skargi kasacyjnej w terminie i w konsekwencji błędny wniosek, iż w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminowi i że w ocenie sądu nie można przyjąć, że uchybienie przez skarżącą terminowi było niezawinione; 3) błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że skarżąca nie dochowała należytej staranności wymaganej od strony dbającej należycie o własne interesy, nie uprawdopodobniła jakichkolwiek okoliczności wskazujących na brak jej winy, że nie ma podstaw do przyjęcia, że skarżąca uchybiła terminowi do dokonania czynności bez swojej winy, wobec czego nie zostały spełnione ustawowe warunki do jego przywrócenia, podczas gdy uchybienie terminu do dokonania czynności nastąpiło bez winy skarżącej, która dochowała należytej staranności w realizacji wniesienia skargi kasacyjnej w terminie. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, ewentualnie jego zmianę i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a.). Ponadto, stosownie do treści art. 87 § 4 P.p.s.a., równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym jakikolwiek stopień zawinienia strony lub działającego w jej imieniu i na jej rzecz profesjonalnego pełnomocnika w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może wystąpić tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest zatem dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych okoliczności, występujących bez woli strony, a które to, mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, uniemożliwiły dokonanie czynności w terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2025 r. sygn. akt II OZ 848/25). Ponadto, przyjmuje się, że uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 87 § 2 P.p.s.a. oznacza złagodzenie rygorów dowodowych odnośnie okoliczności usprawiedliwiających niedopełnienie czynności procesowej w terminie. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OZ 350/18). Mając na uwadze powyższe rozważania, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pełnomocnik skarżącej w należyty i przekonujący sposób uprawdopodobnił brak swojej winy w niedopełnieniu w terminie wymaganej czynności. Powoływane argumenty, poparte znajdującymi się w aktach sprawy dowodami, są wystarczające dla uznania, że w sprawie zachodzą przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Z okoliczności sprawy przedstawionych we wniosku o przywrócenie terminu wynika, że w ostatnim dniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej, tj. 5 lipca 2024 r. po godz. 23:40, pełnomocnik za pośrednictwem portalu mObywatel przygotował i podpisał kwalifikowanym podpisem skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 kwietnia 2024 r. wraz z załącznikami, a następnie podjął nieudaną próbę wysłania ww. środka zaskarżenia do Sądu, na co wskazuje znajdujący się w aktach sprawy zrzut ekranu komunikatu o błędzie – "nie można wysłać wiadomości ze skrzynki do e-Doręczeń na ePUAP i odwrotnie" (k. 416). Po tym zdarzeniu pełnomocnik złożył reklamację do Centralnego Ośrodka Informatyki (nr zgłoszenia [...]), która została rozpatrzona w dniu 22 sierpnia 2024 r. Ponadto, Centralny Ośrodek Informatyki w dniu 30 października 2024 r. rozpatrzył zgłoszenie nr [...] (stanowiące doprecyzowanie zgłoszenia nr [...]) i wyjaśnił szczegółowo, że: "W dniach 5 – 10 lipca 2024 r. wystąpiło rozłączenie skrzynek ePUAP oraz eDoręczeń na Doręczenia.gov.pl, co uniemożliwiło wysyłkę wiadomości ze skrzynki eDoręczenia na skrzynkę ePUAP, o czym informował komunikat – nie można wysłać wiadomości ze skrzynki do e-Doręczeń na ePUAP i odwrotnie. Rozłączenie miało miejsce już o godzinie 21:00 w dniu 5 lipca 2024 r. i zostało naprawione w dniu 10 lipca 2024 r.". Powyższe wskazuje zatem, że radca prawny K. S. podjęła próbę złożenia skargi kasacyjnej w terminie drogą elektroniczną ale z powodu problemów technicznych nie leżących po stronie pełnomocnika niemożliwe było przesłanie dokumentu poprzez system mObywatel do Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej (ePUAP) Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Z tych względów Sąd I instancji nie dokonał prawidłowej oceny argumentacji wniosku o przywrócenie terminu, potwierdzonych znajdującymi się w aktach sprawy dowodami, wskazującymi niewątpliwie na niesprawność systemu mObywatel skutkującą wadliwością integracji i migracji skrzynek e-Doręczeń i ePUAP w dniu 5 lipca 2024 r., po godz. 21:00, za które to błędy pełnomocnik skarżącej nie może ponosić winy. Wskazane okoliczności były tego rodzaju, że nawet przy użyciu wszelkich możliwych działań nie można było im zapobiec. Pełnomocnikowi nie można zatem przypisać winy za to, że w ostatnim dniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej nie było możliwe skuteczne złożenie skargi kasacyjnej drogą elektroniczną z powodu sposobu działania wskazanego systemu leżącego po stronie administratora. Błąd systemu stanowi bowiem okoliczność zewnętrzną, której skutkiem było niezamierzone i niemożliwe do uniknięcia uchybienie terminowi. Przedstawiona argumentacja, wydruk zrzutu ekranu dotyczący zaistniałego zdarzenia, a także prowadzona przez pełnomocnika korespondencja z Centralnym Ośrodkiem Informatyki zakończona udzieloną w dniu 30 października 2024 r. odpowiedzią na zgłoszoną reklamację usługi uprawdopodobniają brak winy. Rozwiązanie wskazywane przez Sąd I instancji, tj. nadanie skargi kasacyjnej w dniu 6 lipca 2024 r., w sytuacji gdy skarżąca powoływała się na niesprawność systemu teleinformatycznego w okresie od 5 do 10 lipca 2024 r. nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia. Nie ulega wątpliwości, że w dniu 5 lipca 2024 r. pełnomocnik skarżącej podejmując próbę wniesienia pisma procesowego za pośrednictwem portalu internetowego mObywatel napotkał na niemożliwe do pokonania przeszkody, które były od niego niezależne. Podkreślenia przy tym wymaga, że system mObywatel umożliwia nie tylko dostęp do danych z rejestrów państwowych użytkownika czy też załatwienie spraw urzędowych, ale zapewnia także komunikację elektroniczną z administracją publiczną oraz sądami (zarówno poprzez skrzynkę e-Doręczeń jak i ePUAP). Nie jest zatem istotna podnoszona w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia okoliczność, że we wskazanym okresie nie występowały problemy z wysyłką wiadomości pomiędzy skrzynkami Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej (ePUAP) skoro pełnomocnik skorzystał z systemu elektronicznego, posługującego się zintegrowanym modelem skrzynki osobistej łączącej systemy e-Doręczeń oraz ePUAP, uznając taki sposób złożenia skargi kasacyjnej za odpowiedni w danych okolicznościach. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 86 § 1 oraz art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.