I OZ 72/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2646/19 o przywróceniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi T. B., J. B., M. B. i A. K. (p.v. M.) na decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z 11 sierpnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił termin do usunięcia braków formalnych skargi T. B., J. B., M. B. i A. K. (p.v. M.) na decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] września 2019 r. w przedmiocie umorzenia postępowania. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z 13 grudnia 2019 r. wezwano pełnomocnika skarżących do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez podanie nr PESEL skarżących, nadesłanie 4 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem oraz złożenie oryginałów lub poświadczonych za zgodność z oryginałem pełnomocnictw procesowych, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczone zostało pełnomocnikowi skarżących 27 stycznia 2020 r. W dniu 18 lutego 2020 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżących o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi, nadany w dniu 12 lutego 2020 r. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżących wskazał, że w dniu 1 lutego 2020 r. (sobota) doszło do awarii jego komputera, w pamięci którego zapisana była skarga i inne dane żądane przez Sąd. Pełnomocnik zaznaczył, że 3 lutego 2020 r. oddał komputer do naprawy i odzyskał dane dopiero 5 lutego 2020 r. Braki skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich usunięcia uzupełnione zostały w dniu 12 lutego 2020 r. Do wniosku załączona została m.in. faktura VAT za naprawę komputera, wystawiona 5 lutego 2020 r. Sąd I instancji uznał, że w rozpoznawanej sprawie wykazano brak winy w uchybieniu terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Okoliczności powołane we wniosku dostatecznie uprawdopodobniają, że do uchybienia terminu do dokonania ww. czynności procesowej doszło bez winy skarżących. Okres awarii i naprawy sprzętu komputerowego obejmował datę upływu terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Niedochowanie terminu przez pełnomocnika skarżących wynika z przyczyn niezależnych od niego, na które nie miał on wpływu i nie mógł ich uniknąć. Argumenty podnoszone we wniosku o przywrócenie terminu dotyczące awarii komputera stanowią – zdaniem Sądu I instancji - przesłankę do przywrócenia terminu. Co prawda pełnomocnik skarżących jako profesjonalista, wnosząc skargę powinien przewidzieć, że zainicjowanie postępowania może skutkować - w krótkim okresie czasu - zobowiązaniem do podjęcia dalszych czynności, w tym uzupełnienia braków formalnych wniesionego pisma, jednakże Sąd miał na względzie, że ewentualna awaria komputera jest zdarzeniem, które trudno przewidzieć. Istotne też jest, że żądanie do usunięcia braków formalnych skargi dotyczyło m.in. nadesłania jej odpisów, co wiązało się z koniecznością nadesłania odpisów zgodnych z treścią złożonej skargi. Zażalenie na to postanowienie wniósł Minister Rozwoju Pracy i Technologii zarzucając Sądowi I instancji naruszenie: art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 P.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że skarżący uprawdopodobnili okoliczność stanowiącą podstawę przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi; art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 P.p.s.a. przez błędne uznanie, że awaria komputera pełnomocnika, do której rzekomo doszło w dniu 01.02.2020 r. (tj. dwa dni przed upływem terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi) stanowiła okoliczność uniemożliwiającą temu pełnomocnikowi udzielenie odpowiedzi na wezwanie z 13.12.2019 r., co doprowadziło Sąd I instancji do błędnego wniosku, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy pełnomocnika, a jednocześnie okoliczność niezależną od pełnomocnika i niemożliwą do przewidzenia; art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a. przez lakoniczne uzasadnienie tezy, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło bez winy pełnomocnika skarżących, w konsekwencji przyjęcia a priori założenia, że każda awaria sprzętu komputerowego, jest czynnikiem który uniemożliwia pełnomocnikowi profesjonalnemu podejmowanie jakichkolwiek czynności w sprawie i udzielanie odpowiedzi na wezwania Sądu, a także, że awaria stanowiła okoliczność niezależną od pełnomocnika; art. 65 § 1 w zw. art. 47 § 1 w zw. z art. 87 § 1 P.p.s.a. poprzez niedoręczenie przez Sąd I instancji odpisu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu wraz z załącznikami, co uniemożliwiło Ministrowi Rozwoju (poprzednikowi prawnemu Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii) ustosunkowanie się do tego wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony, która nie dokonała w terminie czynności procesowej. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika. Brak winy zachodzi wówczas, gdy dochowana zostanie należyta staranność przy dokonaniu danej czynności procesowej. Należy przy tym szczególnie zwrócić uwagę, że chodzi tu o staranność należytą w danych stosunkach, a nie nadzwyczajną, czy najwyższą obejmującą podejmowanie wszelkich możliwych czynności, w tym również czynności nieracjonalnych. Ustawodawca nie określił kryteriów oceny zachowania strony, co oznacza, że kwestia ta pozostawiona została uznaniu sądu. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być, zatem oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Wskazany brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności stanowi konieczną przesłankę przywrócenia terminu. Uchybienie terminu w uzupełnieniu braków formalnych skargi w przedmiotowej sprawie jest bezsporne, wobec czego zasadnym było złożenie wniosku o jego przywrócenie. Analizując z kolei złożony wniosek w kontekście opisanych powyżej przesłanek, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że pełnomocnik skarżących spełnił zarówno wymogi formalne konieczne do uwzględniania wniosku, jak i uprawdopodobnił okoliczności, że niedochowanie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi było przez niego niezawinione. Okoliczności w nim przedstawione dostatecznie uprawdopodobniają, że do uchybienia terminu do dokonania żądanej czynności procesowej doszło bez winy pełnomocnika skarżących. Twierdzenie o awarii komputera, w pamięci którego zapisana była skarga i inne dane żądane przez Sąd I instancji, zostało uwiarygodnione przedłożoną fakturą wystawioną 5 lutego 2020 r. Należy przy tym dać wiarę pełnomocnikowi, że do awarii komputera doszło w okresie biegu terminu do uzupełnienia braków formalnych, tj. 1 lutego 2020 r. (sobota), jak również, że 3 lutego 2020 r. oddał komputer do naprawy i odzyskał dane dopiero 5 lutego 2020 r. Taki przebieg zdarzeń należy uznać za prawdopodobny, przy uwzględnieniu, że do awarii sprzętu doszło w weekend, a ewentualna próba jego naprawy mogła zostać podjęta dopiero następnego dnia roboczego, tj. 3 lutego (w poniedziałek). W tych warunkach, awaria komputera należącego do pełnomocnika strony, który był nośnikiem skargi, jak i innych danych o prowadzonej przez niego sprawie, stanowiła przeszkodę do terminowego wykonania czynności procesowej, w szczególności zaś uniemożliwiła pełnomocnikowi wykonanie żądanych odpisów skargi. Nie można wykluczyć, że na komputerze znajdowały się także pozostałe dane i dokumenty (numery PESEL skarżących, skany pełnomocnictwa), niezbędne do prawidłowego i pełnego uzupełnienia braków formalnych skargi, albowiem te czynności, które mogły zostać wykonane na podstawie samego wezwania, zostały przez pełnomocnika dokonane w terminie (uiszczenie wpisu od skargi). Ponadto, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie może być uznane za zawinione działanie pełnomocnika polegające na gromadzeniu dokumentów dotyczących prowadzonej sprawy w formie elektronicznej. W dobie postępującej informatyzacji, taka praktyka jest powszechna, i jakkolwiek pożądanym byłoby, aby pełnomocnik dysponował również dokumentacją sprawy w formie papierowej, to jednak, nie jest to okoliczność, która zawsze przesadzać będzie o braku staranności pełnomocnika. Nic nie wskazuje na to, aby komputer, na którym przechowywane były dane o sprawie, był nienależycie zabezpieczony bądź użytkowany. Awaria sprzętu miała charakter nagły i była zdarzeniem niezależnym od pełnomocnika. Można więc założyć, że gdyby do awarii komputera nie doszło, to pełnomocnik byłby w stanie uzupełnić braki formalne skargi w terminie. Mając powyższe na uwadze należy uznać, iż Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 86 § 1 P.p.s.a. Postanowienie przywracające termin do uzupełnienia braków formalnych skargi uznać należało za odpowiadające prawu, mimo, że odpis wniosku strony skarżącej nie został doręczony organowi. Uchybienie to nie miało bowiem wpływu na wynik sprawy. W złożonym zażaleniu Minister przedstawił swoje stanowisko odnośnie do wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, które było przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego i zostało ocenione jako niezasadne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.