I OZ 71/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Polskich Kolei Państwowych spółki akcyjnej z siedzibą w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 1841/24 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych spółki akcyjnej z siedzibą w Warszawie na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 12 czerwca 2024 r. nr DO2.7610.133.2024.KR w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia uchylić zaskarżone postanowienie

Postanowieniem z 6 listopada 2024 r. I SA/Wa 1841/24 (dalej postanowienie z 6 listopada 2024 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: 1. odrzucił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie (dalej skarżąca) na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z 12 czerwca 2024 r. nr DO2.7610.133.2024.KR w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; 2. zwrócił skarżącej 200 zł tytułem wpisu od skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca, mimo wystosowanego wezwania, nie nadesłała żądanych odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych wraz z załącznikami. Skarga podlegała zatem odrzuceniu. Według Sądu, stanowisko to jest zgodne z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r. I OPS 13/13, w świetle której niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej ppsa), uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Na marginesie Sąd zauważył, że do skargi załączone zostały jedynie kserokopie jej odpisów, nieopatrzone własnoręcznym podpisem pełnomocnika strony skarżącej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się tymczasem, że podpis własnoręczny na piśmie procesowym nie może być zastąpiony podpisem sporządzonym na maszynie (jak np. w wypadku sporządzenia dokumentu techniką komputerową), ale też żadnym innym podpisem mechanicznym, np. faksymile bądź kserograficzną odbitką własnego podpisu. Sąd nie mógł więc uwzględnić załączonych kserokopii skargi i nadać złożonej skardze właściwego biegu, gdyż kserokopie te nie zawierały własnoręcznego podpisu pełnomocnika (k. 1, 20-21v, 23-25 akt sądowych). Zażalenie złożyła skarżąca, reprezentowana przez r.pr. M.S., zaskarżając postanowienie z 6 listopada 2024 r., zarzucając postanowieniu naruszenie: 1. art. 47 § 1 ppsa przez przyjęcie, że nie uzupełniono w wyznaczonym terminie (rzekomych) braków formalnych skargi w postaci nadesłania 2 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych wraz z załącznikami, co skutkowało jej odrzuceniem, podczas gdy nadesłane wraz ze skargą jej kserokopie stanowią "odpisy", o których mowa w naruszonym przepisie; 2. art. 49 § 1 ppsa przez wezwanie skarżącej do uzupełnienia (rzekomych) braków formalnych, podczas gdy przedłożenie kserokopii skargi (a ściślej - egzemplarzy odpowiadających treści złożonego środka zaskarżenia) jedynie niepoświadczonych za zgodność z oryginałem lub podpisanych własnoręcznie nie sposób uznać za brak formalny. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia (k. 33-33v akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 57 § 1 ppsa, skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie z art. 49 § 1 ppsa, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Stosownie natomiast do art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, będącego przepisem szczególnym dotyczącym skarg w stosunku do przepisów Rozdziału 1 Działu III ppsa odnoszących się do pism w postępowaniu sądowym, sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Należy przy tym mieć na uwadze, że odrzucenie skargi może nastąpić wyłącznie na skutek braków formalnych, które uniemożliwiają nadanie sprawie dalszego biegu. Zgodnie z art. 47 § 1 w zw. z art. 57 § 1 in principio ppsa, do skargi należy dołączyć jej odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Odpisem pisma procesowego jest każdy dalszy jego egzemplarz, odwzorowany w dowolnej technice, zgodny z oryginałem co do treści. Może to być kopia maszynowa, fotokopia, a także kopia wykonana przy użyciu każdej innej techniki powielania, np. wydruk komputerowy. Istotą odpisu jest odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści składanego pisma. Technika sporządzenia odpisu ma zatem drugorzędne znaczenie. Odpis wymaga poświadczenia jego zgodności z oryginałem. Przez to poświadczenie osoba poświadczająca przyjmuje odpowiedzialność za zgodność pisma z oryginałem. Uwierzytelnić pismo może strona, która jest jego autorem, lub jej pełnomocnik. Odpisy pisma nie muszą być podpisywane przez stronę. Założenie odwrotne spowodowałoby, że nie byłby to odpis, lecz oryginał pisma, a takiego obowiązku ustawa na strony nie nakłada. Istotą odpisu jest odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści składanego pisma bez potrzeby podpisywania go (M. Jagielska, A. Wiktorowska, K.B. Wojciechowska w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 350-351, nb 7 i 8 oraz powoływane tam orzecznictwo). W myśl art. 47 § 2 ppsa, odpisami w rozumieniu [art. 47] § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej. Z przepisu tego zatem wynika, że zarówno fotokopie, jak i wydruki poczty elektronicznej wymagają uwierzytelnienia przez stronę (P. Szkudlarek, Wymiana korespondencji, s. 271). Jednakże, w literaturze dopuszcza się traktowanie jako odpisów również innego rodzaju wydruków, kopii, także nieuwierzytelnionych (G. Radecki, w: R. Mikosz, G. Radecki, Ł. Strzępek, Pisma stron w postępowaniu, s. 31-32; M. Jagielska, A. Wiktorowska, K.B. Wojciechowska - op. cit, s. 351-352, nb 10; wyrok NSA z 2.8.2017 r. II FSK 1496/17, aprobowany przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, K. Zalasińską - op. cit, s. 676, nb 2). W niniejszej sprawie skarżąca załączyła do skargi dwa odpisy skargi wraz z odpisami załączników do skargi. Sąd I instancji trafnie zauważył, że załączniki te stanowiły kserokopie niepoświadczone za zgodność z oryginałem. Niemniej, nie ulega wątpliwości, że swą treścią w pełni odpowiadały skardze, stanowiąc tym samym jej odpisy. Wezwanie strony do podpisania odpisów było nieprawidłowe, ponieważ odpisy - ze swej natury - nie muszą być własnoręcznie podpisane. Wymóg taki nie jest przewidziany przez przepisy ustawy, więc jego stawianie stronie nie jest uprawnione. Należy podzielić stanowisko przywołanych komentatorów, zgodnie z którym odpisy pisma nie muszą być podpisywane przez stronę. Założenie odwrotne spowodowałoby, że nie byłby to odpis, lecz oryginał pisma. Wezwanie w tej części nie mogło więc wywoływać negatywnych skutków procesowych dla strony. W odniesieniu do wezwania do poświadczenia dwu skserowanych egzemplarzy skargi za zgodność z oryginałem uznać trzeba, że o ile wezwanie to było prawidłowe i odpowiadało normie z art. 47 § 2 ppsa, o tyle brak ten w tej konkretnej sprawie nie był istotny, nie uniemożliwiając nadania skardze dalszego biegu. Istotne jest, że skarżąca załączyła do skargi dwa egzemplarze odpowiadające formą i treścią skardze, wobec czego nie sposób uznać, że nie złożyła ona odpisów skargi, a jedynie, że odpisy te nie zostały uwierzytelnione. Brak jest przeszkód, by w niniejszej sprawie dopuścić nieuwierzytelnione odpisy i nadać sprawie dalszy bieg. Powołana przez Sąd I instancji uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r. I OPS 13/13 nie znajduje w tej sprawie zastosowania, skoro skarżąca wraz ze skargą złożyła odpisy, które były jedynie niepoświadczone za zgodność z oryginałem. Uchwała dotyczy sytuacji, a której strona w ogóle nie złożyłaby odpisów skargi i nie uzupełniła tego braku formalnego na wezwanie Przewodniczącego. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. O ile skarżąca nie wykonała wezwania z 9 września 2024 r. do uzupełnienia braków formalnych, o tyle wezwanie to częściowo było nieprawidłowe, zaś częściowo nie było konieczne, w obu przypadkach nie mogąc skutkować odrzuceniem skargi i zamknięciem stronie drogi sądowej do skontrolowania postanowienia Ministra Rozwoju i Technologii z 12 czerwca 2024 r. nr DO2.7610.133.2024.KR. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, uchylił zaskarżone postanowienie.