I OZ 659/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.K. na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2014 r. o sygn. akt II SAB/Po 2/14 w przedmiocie wezwania skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 7 marca 2014 r. o sygn. akt II SAB/Po 2/14 postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.

Wnioskiem z dnia 7 marca 2014 r. J.K. zwrócił się o uzasadnienie wydanego w jego sprawie wyroku z dnia 7 marca 2014 r. o sygn. akt II SAB/Po 2/14 oraz o zwolnienie z kosztów i ustanowienie pełnomocnika. Postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy zakończyło się postanowieniem WSA w Poznaniu z dnia 15 maja 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II WSA w Poznaniu z dnia 12 czerwca 2014 r. o sygn. akt II SAB/Po 2/14 skarżący został wezwany do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 (sto) złotych za sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. Następnie zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II WSA w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2014 r. o sygn. akt II SAB/Po 2/14 (k. 94) uchylono ww. zarządzenie z dnia 12 czerwca 2014 r., o czym zarządzono poinformować skarżącego. Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II WSA w Poznaniu z tego samego dnia (30 czerwca 2014 r.) i o tej samej sygnaturze zarządzono wezwać skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 (sto) złotych za sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 7 marca 2014 r. o sygn. akt II SAB/Po 2/14 (k. 95). Oba zarządzenia z dnia 30 czerwca 2014 r. zostały wykonane jednym pismem. Na powyższe zarządzenia zażalenie wywiódł J.K., wskazując, że zarządzenia są bezzasadne, a samą sytuację – za prowadzenie przez WSA w Poznaniu "zabawy". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do art. 167 z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), przepisy rozdziału 10 tej ustawy – o tytule: "orzeczenia sądowe" – stosuje się odpowiednio do zarządzeń przewodniczącego. Oznacza to m.in., że odpowiednie zastosowanie znajdą przepisy regulujące uzasadnianie orzeczeń sądowych (art. 141 p.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z art. 167 w zw. z art. 141 p.p.s.a. wynika, że jakkolwiek nie każde zarządzenie przewodniczącego wymaga uzasadnienia, to w sytuacji uchylenia doręczonego stronie wcześniej zarządzenia kolejnym zarządzeniem przewodniczącego konieczne jest wyjaśnienie takiego działania jego adresatowi. Pozwala to bowiem poznać motywy sądu, jak również umożliwia kontrolę wydanego zarządzenia. Jest to wreszcie standard państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Jak zauważył NSA w wyroku 14 lutego 2013 r. o sygn. akt II OSK 2522/12, organy władzy publicznej muszą działać tak, by budować zaufanie do władzy publicznej (art. 2 Konstytucji RP), a temu zaufaniu sprzyja przejrzystość ich działania i wymóg motywowania wydanych aktów. Uwaga ta odnosi się także do władzy sądowniczej, zwłaszcza w sytuacjach niejednoznacznych. Z takim niejasnym stanem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Przewodniczący Wydziału II WSA w Poznaniu wydał bowiem zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia opłaty z dnia 12 czerwca 2014 r., aby następnie w dniu 30 czerwca 2014 r. jednym zarządzeniem uchylić swoje wcześniejsze zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej, zaś drugim ponownie zarządzić wezwanie do jej uiszczenia w tej samej wysokości co zarządzeniem wcześniejszym. Zarządzenia te nie wskazują podstawy prawnej, ani uzasadnienia takiego działania. Obiektywnie zatem ich adresat mógł w sprawie odebrać działanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jako niezrozumiałe czy bezpodstawne. Utrudniona jest także ich merytoryczna kontrola przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z tego względu zarządzenie nakładające na skarżącego obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku wymagało wyeliminowania z obrotu prawnego. Mając na uwadze powyższe – w związku z art. 197 § 2, art. 198, art. 193 i art. 185 § 1 p.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II WSA w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2014 r. o sygn. akt II SAB/Po 2/14 (k. 95) wzywającego skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej. W przypadku wydania kolejnego zarządzenia w rzeczonej materii, przewodniczący poinformuje skarżącego o motywach swojego działania.