I OZ 648/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 17 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Kr 1437/23 w sprawie ze skargi J.J. na postępowanie Starosty Oświęcimskiego z dnia 10 października 2023 r. znak SGG.683.8.1.2019.ADR w przedmiocie odpowiedzi na zażalenie postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z 25 kwietnia 2025 r. II SA/Kr 1437/23 (dalej postanowienie z 25 kwietnia 2025 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie J.J. (dalej skarżący) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 5 kwietnia 2024 r. II SA/Kr 1437/23. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 5 kwietnia 2024 r. Sąd odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie z 19 lutego 2024 r. odrzucające skargę kasacyjną od postanowienia z 9 stycznia 2024 r. [o odrzuceniu skargi] na postępowanie Starosty Oświęcimskiego z 10 października 2023 r. znak SGG.683.8.1.2019.ADR. Skarżący, mimo wezwania, nie uiścił wpisu od zażalenia na postanowienie z 5 kwietnia 2024 r. Sąd, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej ppsa), odrzucił zażalenie (k. 2-2v, 25-27, 33-33v, 38-40, 48-48v, 51-53, 61-61v, 83-85v, 88, 99, 106-108, 116-117, 121-121v, 123-123v, 130-132, 141, 142-144 akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 25 kwietnia 2025 r. złożył skarżący, zaskarżając je w całości i wnosząc - między innymi - o "natychmiastowe uchylenie postępowania w całości"; "natychmiastowe stwierdzenie, że podjęte postępowanie zostało wszczęte i wydane postanowienie z rażącym naruszeniem prawa i bez podstawy prawnej."; "natychmiastowy zwrot wszystkich kosztów postępowania według norm przepisanych.". Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: brak ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, błędne zastosowanie prawa i działanie bez podstawy prawnej, nadużycie uprawnień i niedopełnienie obowiązków, świadome działanie na szkodę właściciela, brak ochrony mienia, bezpodstawne przysparzanie korzyści majątkowych przez Sąd Urzędowi i osob[om] trzecim nieuprawnionym kosztem wyrządzonych szkód właścicielowi. W uzasadnieniu wskazał "Ustawa zasadnicza, ratyfikowane konwencje, inne Ustawy.". Podniósł, że "Nie sposób podzielić poglądu sądu bowiem jest sprzeczny z literą obowiązującego prawa, przytoczonego w doniesieniach i wnioskach. Sąd nie ustosunkował się do zarzutów, nie podjął czynności wynikający[ch] z obowiązującego prawa i obowiązku. Sąd nie dostarczył kopii wniosków o ściganie, nadzór Prokuratora Generalnego do którego obowiązków należy wystąpienie w sprawie z Urzędu i złożenie kasacji. Sąd nie dostarczył kopii wniosków o nadzór Prezesa Rady Ministrów na Prokuratorem Generalnym do którego obowiązków należy wystąpienie w sprawie z Urzędu oraz nadzór nad urzędami terytorialnymi działającymi bezprawnie." (k. 156-156v akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 199 ppsa konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. W myśl tego przepisu, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Postępowanie sądowoadministracyjne jest zatem, co do zasady, odpłatne. Zasada ta nie niweczy prawa obywatela do sądu, w tym prawa do rozpoznania jego sprawy przez sąd II instancji w postępowaniu zażaleniowym, wynikającego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946, dalej Konstytucja RP). Postępowanie przed sądami określają ustawy, zgodnie z art. 176 ust. 2 Konstytucji RP i w przypadku sądownictwa administracyjnego ustawą tą jest obecnie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Obowiązek poniesienia kosztów procesu nie może być rozumiany jako sprzeczny z przepisami Konstytucji RP i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Uwagę tę odnieść należy także do regulacji zawartych w Karcie Praw Podstawowych UE i Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych. W żadnym razie obowiązek ponoszenia kosztów postępowania sądowego nie świadczy o naruszeniu prawa do sądu. Prawo to istnieje i pozwala stronie na dochodzenie jej słusznych roszczeń, a ustanowienie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych umożliwia jego realizację. Ograniczona bowiem wielkość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji (postanowienia NSA z: 10.11.2011 r. I OZ 840/11, 14.1.2014 r. II FZ 1517/13; 14.10.2014 r. I GZ 424/14, aprobowane przez M. Jagielską, J. Jagielskiego, P. Gołaszewskiego w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 910-911, nb 1 i powoływany tam wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 16.7. 2002 r. w sprawie P.C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, Lex 75481). Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 214 § 1 ppsa). Opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie (art. 219 § 1 ppsa). Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 § 1 ppsa). Pismami tymi są: skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 ppsa). Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata [...]. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania (art. 220 § 1 ppsa). Skarga, [...] zażalenie [...], od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ppsa). Stosownie do powołanych przepisów, zaskarżone postanowienie było w pełni uprawnione. Znajduje ono wprost oparcie w obowiązujących przepisach prawa i nie sposób stwierdzić, by było ono niezgodne ze stanem faktycznym lub prawnym. Prawo skarżącego do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd nie zostało w żaden sposób naruszone przez odrzucenie zażalenia wobec nieuiszczenia wpisu sądowego od zażalenia, który - co do zasady - warunkuje możliwość realizacji prawa do sądu. Odrzucenie zażalenia stanowiło konsekwencję nieuiszczenia należnego wpisu sądowego, o czym skarżący został prawidłowo pouczony trzykrotnie - w momencie doręczenia mu odpisu postanowienia z 5 kwietnia 2024 r. (k. 57, 59), w momencie doręczenia mu wezwania z 25 czerwca 2024 r. do uiszczenia wpisu od zażalenia (k. 83-85) i w momencie doręczenia mu wezwania z 14 listopada 2024 r. do wykonania prawomocnego zarządzenia z 25 czerwca 2024 r. (k. 116-117, 121). Skarżący miał możliwość uzupełnienia braku fiskalnego zażalenia na postanowienie z 5 kwietnia 2024 r., czego zaniechał. Sąd I instancji zasadnie uznał, że 7-dniowy termin do opłacenia zażalenia na postanowienie z 5 kwietnia 2024 r. upłynął bezskutecznie 21 grudnia 2024 r. Zażalenie to, jako nieopłacone, podlegało odrzuceniu, zgodnie z art. 220 § 1 i 3 w zw. z art. 230 § 1 i 2 ppsa. W zażaleniu skarżący nie sprecyzował, na czym - w jego ocenie - miałoby polegać rażące naruszenie prawa. Odniósł się jedynie ogólnie do ustawy zasadniczej, ratyfikowanych konwencji i innych ustaw. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny mógł jedynie przeanalizować, czy odrzucenie zażalenia skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 5 kwietnia 2024 r. wskutek jego nieopłacenia było prawidłowe i odpowiadało prawu. Ogólnikowe powołanie "Ustawa zasadnicza, ratyfikowane konwencje, inne Ustawy." nie mogło być skuteczne. Pozostała część uzasadnienia zażalenia w żaden sposób nie dotyczyła przedmiotu zaskarżonego postanowienia, którym było odrzucenie zażalenia wskutek jego nieopłacenia. Argumentacja zawarta w tej części nie podlegała analizie dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w toku niniejszego postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami zaskarżenia wskazanymi w zażaleniu, które w tym przypadku odnosiło się wyłącznie do postanowienia z 25 kwietnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie. Od niniejszego postanowienia nie przysługuje zażalenie.