I OZ 612/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Fundacji [..] z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2018 r., sygn. akt: I SA/Wa 260/18 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [..] lipca 2017 r., nr [..] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za prowadzenie bez zezwolenia placówki zapewniającej całodobową opiekę postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 marca 2018 r., sygn. akt: I SA/Wa 260/18 odmówił Fundacji [..] z siedzibą w K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [..] lipca 2017 r., nr [..] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za prowadzenie bez zezwolenia placówki zapewniającej całodobową opiekę, wskazując w uzasadnieniu, że wymóg radcowsko-adwokacki obejmuje sporządzenie skargi kasacyjnej, natomiast nie obejmował sporządzenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego od kwestionowanej przez stronę decyzji organu. Wobec czego Fundacja miała możliwość samodzielnego sporządzenia oraz wniesienia skargi z zachowaniem ustawowego terminu a oczekiwanie na rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu celem sporządzenia skargi nie stanowi przyczyny uprawdopodobniającej brak winy w uchybieniu terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Fundacja pismem z dnia 23 marca 2018 r., domagając się uchylenia postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest w sposób oczywisty zasadne. Skarżąca Fundacja - stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., który wskazuje, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania (..) – miała prawo wystąpić z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy przed wszczęciem postępowania sądowadministracyjnego. Jakkolwiek złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostaje bez wpływu na termin do złożenia skargi do sądu, to bez wątpienia ma ono znaczenie przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej złożonego przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego dla strony w wyniku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Odmienne stanowisko Sądu I instancji, oparte na twierdzeniu o braku konieczności sporządzania skargi do sądu przez profesjonalny podmiot z uwagi na brak związania zarzutami, wnioskami i powołaną w skardze podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) niweczyłoby sens powołanego wyżej przepisu w zakresie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika, a nawet więcej – korzystania z profesjonalnej pomocy prawnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym w ogóle. Tymczasem celem instytucji prawa pomocy w postępowaniu sądowoadminstracyjnym jest zagwarantowanie stronom możliwości rozpatrzenia sprawy przez Sąd i skutecznej obrony swoich praw przed sądem, w sytuacji, w której w wyniku rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym położenie strony zostanie ocenione jako uniemożliwiające samodzielne poniesienie kosztów sądowych związanych z postępowaniem oraz z ustanowieniem pełnomocnika w sprawie. Uprawnienie strony do skorzystania z fachowej pomocy prawnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie może być negowane tylko dlatego, że jego ustanowienie nie było niezbędne celem wniesienia skargi do Sądu. Prezentowany przez Sąd I instancji pogląd wykluczałby w istocie możliwość skorzystania z pomocy pełnomocnika wyznaczonego z urzędu na etapie postępowania toczącego się przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Wniosek taki nie znajdowałby zaś uzasadnienia na gruncie obowiązujących regulacji prawnych stwarzających podstawy do występowania z żądaniem ustanowienia pełnomocnika z urzędu w każdym stadium postępowania, w tym również przed jego wszczęciem. Bez wątpienia, mając na uwadze, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie powoduje zawieszenia terminu do wniesienia skargi do Sądu, sytuacja, w której skorzystanie z wyrażonego w art. 243 § 1 p.p.s.a. uprawnienia złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przed wszczęciem postępowania, skutkowałaby brakiem możliwości przywrócenia terminu tylko dlatego, że złożenie skargi do sądu nie jest objęte przymusem adwokacko-radcowskim powodowałaby naruszenie konstytucyjnie chronionego prawa do sądu (art. 45 § 1 Konstytucji RP). Wbrew stanowisku wyrażonemu przez Sąd I instancji, wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika celem wniesienia skargi do Sądu i reprezentacji interesów skarżącego przed Sądem nie świadczy o nienależytej, czy niedostatecznej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Przeciwnie, wola zabezpieczenia swoich uprawnień w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez ustanowienie fachowego pełnomocnika, także w drodze ubiegania się o pomoc prawną, świadczy o należytej staranności strony. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.