I OZ 6/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 617/22 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 25 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 617/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu wniosku A. M., odmówił wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 25 lipca 2022 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń lub okoliczności w taki sposób, aby sąd miał możliwość dokonania ich weryfikacji, zaś dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów obciąża w tym względzie stronę wnioskującą o udzielenie ochrony tymczasowej. Brak jest również podstaw, aby od sądu żądać poszukiwania argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu. W ocenie Sądu nie jest zatem wystarczające, samo tylko sformułowanie przez wnioskodawcę wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżanego aktu prawnego, bez wskazania jakichkolwiek jego podstaw faktycznych, odwołujących się do okoliczności wskazujących na zaistnienie po stronie wnioskodawcy niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wskutek wykonania tego aktu. Strona skarżąca nie przytoczyła żadnych faktów, ani też nie przedłożyła żadnych dowodów, mogących posłużyć merytorycznej ocenie sformułowanego przez nią wniosku, co czyni go w istocie nie poddającym się sądowej weryfikacji i przemawia za jego abstrakcyjnym charakterem. Sąd uznał więc, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła związku przyczynowo-skutkowego między wykonaniem zaskarżonej decyzji, a wyrządzeniem jej znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków, w przypadku uchylenia przez sąd zaskarżonego aktu prawnego. Przekonanie strony skarżącej o wadliwości wydanej decyzji nie uzasadnia także uwzględnienia wniosku. Wskazano, że kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu, a zatem prawidłowości zastosowania przez organy przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni, Sąd dokona dopiero merytorycznie rozpoznając skargę. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji jako środek ochrony tymczasowej nie przesądza o zasadności samej skargi i oceniany jest w oderwaniu od postawionych w niej zarzutów. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. W przepisie tym chodzi bowiem o szczególne i wyjątkowe zagrożenie odpowiadające specjalnemu rodzajowi ochrony tymczasowej strony postępowania. Podkreślenia również wymaga, na co zasadnie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest zatem wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Nie oznacza to jednak – w przypadku spełnienia przesłanek – wydania automatycznie decyzji pozytywnej dla wnioskujących, gdyż pozostawiono to uznaniu sądu. Sąd orzeka więc opierając się na analizie argumentacji przedstawionej przez stronę. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności strona nie wykaże okoliczności uzasadniających stwierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można uznać, że zaistniały przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008 r., str. 219). Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Wnioskujący musi dokładnie przytoczyć okoliczności, które przemawiają za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, gdyż od uprawdopodobnienia niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody i negatywnych skutków zależy orzeczenie sądu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2005 r. sygn. akt II OZ 201/05 z dnia 12 września 2014 r. sygn. akt II OZ 917/14, z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 2276/17, z dnia 27 sierpnia 2021 r. sygn. akt I OSK 1057/21 oraz z dnia 15 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 2898/20; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd też nie spełnia takich wymagań wniosek, który ogranicza się do samego żądania wstrzymania aktu bez odwołania się do okoliczności faktycznych danej sprawy i sytuacji konkretnego wnioskodawcy. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nie wykazał zaistnienia przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji określonej w art. 61 § 3 P.p.s.a., gdyż w żaden sposób nie uzasadnił wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 25 lipca 2022 r. Brak uzasadnienia wniosku poprzez odwołanie się do okoliczności faktycznych danej sprawy i sytuacji skarżącego uniemożliwiał ocenę zasadności ubiegania się o udzielenie stronie skarżącej ochrony tymczasowej. W tej sytuacji zasadnie Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania decyzji. Ponadto wyjaśnić należy, że brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, nie obligował Sądu I instancji do wezwania skarżącej do usunięcia braków formalnych tego wniosku w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. przez ewentualne uzupełnienie tego wniosku. Jak wskazano we wcześniejszych rozważaniach, ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek wstrzymania wykonania decyzji spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do wykazania, że wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub doprowadzi do powstania trudnych do odwrócenia skutków. Brak takiego uzasadnienia nie może być uznany za brak formalny wniosku (art. 49 § 1 P.p.s.a.). Uzasadnienie wniosku nie jest bowiem elementem obligatoryjnym, wpływającym na ważność wniosku i warunkującym jego dopuszczalność i nie podlega uzupełnieniu przez wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Ma ono za zadanie jedynie wykazanie zasadności tego wniosku przez wykazanie zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Niedostateczne uzasadnienie nie powoduje odrzucenia wniosku, a jedynie uniemożliwia ewentualną ocenę okoliczności sprawy w kontekście zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2013 r. sygn. akt I OZ 848/13, z dnia 16 września 2014 r. sygn. akt I OZ 744/14, z dnia 19 marca 2014 r. sygn. akt I FZ 74/14, z dnia 15 stycznia 2015 r. sygn. akt I FZ 482/14, z dnia 7 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GZ 255/17, z dnia 17 października 2017 r. sygn. akt II GZ 769/17, z dnia 9 lipca 2020 r. sygn. akt II GZ 169/20 oraz z dnia 20 maja 2021 r. sygn. akt I OZ 175/21). Z tego powodu wniesione zażalenie należało uznać za niezasadne. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.