I OZ 58/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 675/17 o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 675/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wniosek A. S. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 lipca 2017 r. skarżący wezwany został do uzupełnienia braków fiskalnych skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia doręczono skarżącemu w dniu 26 lipca 2017 r. W dniu 7 sierpnia 2017 r. na rachunek bankowy Sądu wpłynęła kwota 200 zł. Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2017 r. Sąd odrzucił skargę z uwagi na uchybienie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 23 sierpnia 2017 r. W dniu 28 sierpnia 2017 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że uchybienie terminowi spowodowane było ciężką sytuacją osobistą i życiową. Wyjaśnił, że nie był w stanie zorganizować kwoty 200 zł w 7-dniowym terminie, albowiem nie stać go na zaspokojenie bieżących potrzeb związanych z utrzymaniem siebie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalając wniosek wskazał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do usunięcia braków fiskalnych skargi. Skarżący, stosując się do zarządzenia z dnia 19 lipca 2017 r., miał obiektywną możliwość dokonania uchybionej czynności w terminie, ale wskutek braku zachowania należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw uchybił tej powinności. Skarżący pouczony został o sposobie i skutkach niewykonania zarządzenia. W sytuacji, gdy skarżący nie dysponował odpowiednimi środkami na uiszczenie wpisu sądowego od skargi mógł złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie. Informację taką zawierał punkt 4 "Pouczenia" znajdującego się w doręczeniu odpisu zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi. Sąd zwrócił uwagę na prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym przejściowe trudności finansowe strony i brak środków na uiszczenie wpisu sądowego od skargi mogą stanowić podstawę wystąpienia do sądu z wnioskiem o zwolnienie z tej opłaty, nie zaś z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Odnosząc się natomiast do wskazywanych we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności związanych ze stanem zdrowia rodziców Sąd uznał, że nie mogą one także być podstawą do przywrócenia wnioskowanego terminu. Skarżący nie uprawdopodobnił, że w okresie do uiszczenia wpisu od skargi nastąpiło zaostrzenie objawów chorobowych u matki, co spowodowałoby konieczność sprawowania nad nią opieki. Natomiast fakt, że ojciec skarżącego nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy i oczekuje na zabieg operacyjny nie świadczy o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. S., zarzucając: 1) dowolne przyjęcie, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do usunięcia braków fiskalnych skargi, co jest wynikiem błędnego przyjęcia, że skarżący miał obiektywną możliwość dokonania czynności w terminie ale uchybił tej powinności z powodu braku zachowania należytej staranności co spowodowało naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a. pomimo tego, że skarżący nie ma żadnej wiedzy prawniczej, nie wiedział o możliwości złożenia wniosku o przydzielenie mu pomocy prawnej, znajdował się w bardzo trudnej sytuacji życiowej i nie dysponował żadnymi środkami finansowymi, które przeznaczył na zaspakajanie bieżących potrzeb życiowych i pomoc chorej matce; 2) błędne przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnił, że w okresie do uiszczenia wpisu od skargi zaszła okoliczność, wskazująca na brak winy w uchybieniu terminu podczas gdy skarżący jest w bardzo trudnej sytuacji osobistej i rodzinnej, a uchybienie terminu do uiszczenia wpisu wynikało z braku jakichkolwiek środków finansowych na życie i codzienne utrzymanie i związane było z zaistnieniem ciężkiej choroby matki. Wobec powyższego wnoszący zażalenie wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a.). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia sytuacji niezależnych od strony, niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał zaistnienia takich okoliczności, które pozwalałyby na zakwestionowanie stanowiska Sądu I instancji. Wskazane przez skarżącego okoliczności uchybienia terminowi do uiszczenia wpisu sądowego, związane z trudną sytuacją majątkową oraz chorobą matki nie zostały poparte żadnymi dowodami, ani w żaden sposób uprawdopodobnione. Tym samym Sąd I instancji w sposób prawidłowy ocenił, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 87 § 2 P.p.s.a., który jednoznacznie wymaga uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Właściwie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi ocenił także, że trudna sytuacja majątkowa strony nie stanowi argumentu przemawiającego za przywróceniem terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Ponieważ ustawodawca przewidział możliwość ubiegania się przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, to nie ulega wątpliwości, że brak środków finansowych może stanowić jedynie podstawę do zwolnienia od kosztów sądowych. W niniejszej sprawie skarżącemu, wraz z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 lipca 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, zostało doręczone pouczenie o możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmujące częściowe lub całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Redakcja pouczenia zawartego w ww. zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału była zatem jednoznaczna i wyczerpywała treść art. 6 P.p.s.a. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.