I OZ 56/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 września 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 2657/23 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi G.K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 15 września 2023 r. nr 3758/2023 w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: oddalić zażalenie.

Zarządzeniem z 23 listopada 2023 r. G.K. (dalej: skarżący) został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wskazanie własnego numeru PESEL oraz podanie wartości przedmiotu zaskarżenia , tj. różnicy między wysokością odszkodowania którego się domaga a wysokością odszkodowania ustaloną w zaskarżonej decyzji - w terminie 7 dni - pod rygorem odrzucenia skargi. Postanowieniem z 22 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę wskutek nieuzupełnienia braków formalnych (k. 18). Skarżący złożył od ww. postanowienia Sądu zażalenie, które następnie postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 sierpnia 2024 r. sygn. akt I OZ 382/24 zostało oddalone (k. 64). W dniu 19 lutego 2024 r. (data nadania) skarżący złożył również wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i jednocześnie złożył oświadczenie w przedmiocie numeru PESEL oraz podał wartość przedmiotu zaskarżenia (k. 33-35). W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi odebrała w dniu 8 grudnia 2023 r. jego żona B.K. i wbrew powinności nie przekazała tej korespondencji skarżącemu, gdyż o niej zapomniała. Skarżący dowiedział się o przesyłce dopiero w dniu 12 lutego 2024 r. z postanowienia o odrzuceniu skargi i jego uzasadnienia. Wtedy też po wyjaśnieniu sytuacji z żoną została mu wydana przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. W tej sytuacji zdaniem skarżącego nie zawinił on w uchybieniu terminu do wykonania wezwania Sądu. Postanowieniem z 6 września 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi (k. 79). Zażalenie na ww. postanowienie złożył skarżący zastępowana przez adwokata, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości poprzez przywrócenie skarżącemu terminu do wykonania wezwania z 4 grudnia 2024 r. do uzupełnienia braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie stwierdził sąd wojewódzki, że skarżący nie uprawdopodobnił, jakoby niedotrzymanie terminu miało charakter niezawiniony. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie w myśl art. 87 § 2 p.p.s.a. we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Stosownie do tych przepisów sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy zatem uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2017, s. 515-516, nb 4; postanowienie NSA z 12.6.2008 r., II OZ 580/08). Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu można wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się w orzecznictwie m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10; z 28 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 179/12). Skarżący zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu jako powód nieterminowego wykonania czynności procesowej wskazuje okoliczność nieprzekazania mu przez żonę adresowanej do niego korespondencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwie ocenił, że podniesione przez skarżącego okoliczności nie mogą świadczyć o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, bowiem skarżący nie wykazał, że w terminie otwartym do ich uzupełnienia wystąpiły niezależne od niego okoliczności uniemożliwiające wniesienie skargi. Doręczenie dokonane w trybie art. 72 § 1 p.p.s.a. ma taki sam skutek prawny jak doręczenie dokonane bezpośrednio stronie postępowania. Osoba, której doręczono pismo w trybie tzw. doręczenia zastępczego, nie może skutecznie podnieść zarzutu, że nie zna treści pisma. Jednocześnie w świetle tego przepisu z faktu pozostawania we wspólnocie domowej oraz zobowiązania się domownika do oddania pisma wynika upoważnienie do odbioru pism. Domniemanie to może zostać obalone przez adresata, jeżeli wykaże brak upoważnienia pełnoletniego domownika do odbioru pism. W przeciwnym razie ewentualne zaniechania domownika, w tym polegające na nieoddaniu we właściwym czasie pisma adresatowi, obciążają tegoż adresata (por. postanowienie NSA z 31 lipca 2008 r. sygn. akt I FZ 319-325/08, z 31 marca 2012 r. sygn. akt II FZ 12/12, wyrok NSA z 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt I FSK 1414/11). Staraniom strony postępowania pozostawić bowiem należy zapewnienie takiego odbioru korespondencji, który pozwala uniknąć negatywnych konsekwencji upływu terminów procesowych. W rezultacie okoliczność zaniechania lub zwłoki domownika w oddaniu przesyłki adresatowi nie może mieć wpływu na wykazanie przesłanki braku winy adresata. Skarżący w tej sytuacji winien liczyć się z konsekwencjami odbioru przez żonę pism pochodzących od Sądu pierwszej instancji, w tym odbioru przedmiotowej korespondencji. Z kolei okoliczność, że dorosły domownik, który dokonał odbioru korespondencji, nie przekazał jej do rąk adresata we właściwym czasie, nie wyłącza winy adresata przesyłki w uchybieniu terminu. Nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu. Odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi. Warunkiem doręczenia przesyłki osobie nie będącej adresatem jest to, że odbierający pismo zobowiąże się do jej przekazania odbiorcy. Strona będzie ponosić konsekwencje, jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności w miejscu zamieszkania. Odnosząc się do zażalenia skarżącego, podkreślić należy, że do uznania przesyłki za prawidłowo i skutecznie doręczoną, dorosły domownik nie musi legitymować się pełnomocnictwem pocztowym, czy też pełnomocnictwem udzielonym na zasadach ogólnych do odbioru przesyłek pocztowych. Tego rodzaju pełnomocnictwa upoważniają bowiem do odbioru przesyłek w imieniu adresata w placówce pocztowej. Natomiast zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz.U.2023.1640), przesyłka pocztowa (jeżeli nie jest nadana na poste restante) może być także wydana ze skutkiem doręczenia osobie pełnoletniej zamieszkałej razem z adresatem, jeżeli adresat nie złożył w placówce pocztowej zastrzeżenia w zakresie doręczenia przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego pod adresem wskazanym na przesyłce pocztowej. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący takie zastrzeżenie złożył. Wobec braku wskazania przez skarżącego innych okoliczności, prawidłowo Sąd I instancji nie stwierdził braku jego winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie odmówił przywrócenie terminu, bowiem skarżący nie wykazał okoliczności świadczących o braku swojej winy w jego uchybieniu, tj. okoliczności, które mimo zaangażowania wszelkich sił i środków oraz należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiałyby mu uzupełnienie braków formalnych skargi w terminie. Zatem wymóg z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. nie został zachowany. Także w zażaleniu nie przedstawiono okoliczności, które czyniłyby brak winy choćby prawdopodobnym. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.