I OZ 558/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 25 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 czerwca 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 2997/22 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi E.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z 11 października 2022 r. nr SKO.4000-1659/2022 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie.

Wyrokiem z 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2997/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę E.M., dalej: skarżąca, a następnie postanowieniem z 7 lipca 2023 r. odmówił sporządzenia uzasadnienia ww. wyroku (k. 37). Pismem z 27 lipca 2023 r. skarżąca wniosła zażalenie oraz wniosek o przywrócenie "wszystkich terminów" (k. 44), co zostało zakwalifikowane jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia (pkt 5 zarządzenia z 3 sierpnia 2023 r., k. 49). Uzasadniając wniosek skarżąca podniosła m.in., że wyrok w jej sprawie zapadł na rozprawie bez jej uczestnictwa, nie doręczono jej sentencji wyroku, a także popełniane były wobec niej przestępstwa. Postanowieniem z 8 maja 2024 r., sygn. akt I OZ 221/24, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na ww. postanowienie z 7 lipca 2023 r. (k. 62). Postanowieniem z 11 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2997/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (k. 78). Pismem z 24 czerwca 2024 r. skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (k. 87). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie stwierdził sąd wojewódzki, że skarżąca nie uprawdopodobniła, jakoby niedotrzymanie terminu miało charakter niezawiniony. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie w myśl art. 87 § 2 p.p.s.a. we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Mając na uwadze treść przywołanych powyżej przepisów, należy wskazać, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest instytucją wyjątkową, w związku z czym przesłanki przywrócenia terminu uchybionej czynności procesowej nie podlegają wykładni rozszerzającej. Zasadnicza przesłanka przywrócenia terminu, jaką jest brak winy w jego uchybieniu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne w sytuacji, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 921/14). Mając powyższe na względzie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Powołane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie uzasadniają braku winy skarżącej, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym złożeniu wniosku. Skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu, jako przyczynę jego uchybienia, wskazała na wydanie wyroku bez jej udziału oraz niedoręczenie jej sentencji wyroku. Rację ma jednak Sąd I instancji, że skarżąca została prawidłowo pouczona o warunkach uczestnictwa w rozprawie, sposobie otrzymania sentencji wyroku oraz o terminie i sposobie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku a także o skutkach uchybienia temu terminowi. Sąd ten wywiązał się zatem z określonego w art. 6 p.p.s.a. obowiązku udzielenia stronie występującej w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczenia jej o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Fakt niestawiennictwa skarżącej na rozprawie nie zwalniał jej z obowiązku dbałości o własne sprawy, a tym samym ustalenia czy w sprawie zapadł wyrok. Następnie, odnosząc się wprost do zażalenia, zauważyć należy, że okoliczności w nim powołane w ogóle nie odnoszą się do przedmiotu zaskarżonego postanowienia, a zatem nie mogły stanowić skutecznej podstawy do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Podsumowując, niezastosowanie się przez skarżącą do pouczenia o zasadach składania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, z jednoczesnym brakiem przesłanek wyłączających zawinienie prowadzi do stwierdzenia, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, a co za tym idzie Sąd I instancji trafnie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.