I OZ 538/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 kwietnia 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 854/17 o oddaleniu wniosku A. M. o wyłączenie sędziów: sędziego WSA Jolanty Sudoł, sędziego WSA Bartłomieja Adamczaka i sędziego WSA Pawła Mierzejewskiego w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku stałego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 16 kwietnia 2018 r., III SA/Gd 854/17, oddalił wniosek A. M. o wyłączenie sędziów WSA: Jolanty Sudoł, Bartłomieja Adamczaka i Pawła Mierzejewskiego w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z [..] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku stałego. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że wymienieni sędziowie złożyli oświadczenia, z których wynika, że między nimi i stronami postępowania nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 18 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., Poz. 1369 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), ani okoliczności, które mogłyby budzić uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. Również w uzasadnieniu wniosku skarżący nie wskazał takich okoliczności. Ponadto, nie wykazał, by w sprawie mogły zachodzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności wymienionych sędziów, uzasadniające ich wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a.. Przesłanką taką nie może być wyłącznie stanowisko skarżącego co do celowości złożonego wniosku, uzasadnione przekonaniem, że w sprawie skarżącego, rozpoznanej z udziałem tych sędziów, rozstrzygnięcie nie odpowiadało jego oczekiwaniom. Niezadowolenie strony, odnoszące się do sposobu prowadzenia spraw sądowych, nie stanowi bowiem podstawy do wyłączenia sędziego wcześniej orzekającego w sprawie. Podnoszone przez skarżącego w złożonym wniosku argumenty nie uprawdopodobniają istnienia takich okoliczności. Konieczne jest bowiem wskazanie istotnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania co do bezstronności sędziego. Natomiast samo subiektywne przeświadczenie skarżącego o nieprawidłowym prowadzeniu sprawy przez sędziego i jej niezgodnym z prawem i jego oczekiwaniami rozstrzygnięciu, nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. M., zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że postanowienie to rażąco narusza obowiązujące przepisy prawne, tj. art. 19, 151 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.; art. 45 ust. 1 Konstytucji RP; art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, jak również interes społeczny i obywatelski, powodując utratę zaufania do władzy publicznej, jest nielogiczne i niekompletne. Zdaniem skarżącego ze skargi nie wynika, czy wniosek o wyłączenie sędziów został oddalony w całości czy w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 18 § 1 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie sędziego winno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest art. 19 p.p.s.a. Przy czym stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Podkreślić należy, że o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Zarzuty dotyczące niewłaściwego, zdaniem skarżącego, sposobu orzekania przez sędziego w innej sprawie mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowią natomiast przesłanki do wyłączenia sędziego. Tego rodzaju okoliczności, jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny na które wskazują art. 18 i 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sąd od rozpoznawania jego sprawy, ale okoliczność spośród przewidzianych ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku trafnie ocenił, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie wskazanych sędziów WSA. Sędziowie, których dotyczył wniosek o wyłączenie od orzekania, złożyli oświadczenia, o których mowa w art. 22 § 2 p.p.s.a. Jak stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Wobec zaś niewskazania w zażaleniu na zaskarżone postanowienie jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonych oświadczeń – stwierdzić należy, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędziów WSA: Jolanty Sudoł, Bartłomieja Adamczaka i Pawła Mierzejewskiego było zgodne z prawem. Skarżący nie przedstawił w zażaleniu takich okoliczności, które podważałyby zapatrywanie wyrażone w uzasadnieniu skarżonego postanowienia. Podkreślić należy, że przesłanką uzasadniającą uwzględnienie wniosku skarżącego nie może być również subiektywne odczucie co do celowości złożonego wniosku, uzasadnione przekonaniem, że w sprawach skarżącego, rozpoznanych z udziałem wymienionych sędziów, wcześniejsze rozstrzygnięcia i uzasadnienia wyroków nie odpowiadały jego oczekiwaniom. Zaskarżone postanowienie nie narusza również art. 64 § 3 oraz 151 p.p.s.a. (który to przepis nie znajdował w tym postępowaniu zastosowania), jak również art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. nr 78, poz. 483 z późn. zm.); art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej 4 listopada 1950 r. w Rzymie (Dz. U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 ze zm.) ani art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. ratyfikowanego w dniu 3 marca 1977 r. (Dz. U. nr 38, poz. 167). Jednocześnie podkreślić należy, że Sąd I instancji w całości nie uwzględnił wniosku o wyłączenie wskazanych sędziów WSA w Gdańsku – skoro oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów WSA w Gdańsku: Jolanty Sudoł, Bartłomieja Adamczaka i Pawła Mierzejewskiego. Zatem zarzuty dotyczące tej kwestii są również niezasadne. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.