I OZ 532/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 19 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1666/23 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu w sprawie ze skargi P. w P. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2023 r., nr DAP-WOSRFR.7281.21.2023.KK w przedmiocie zwrotu wniosku o stwierdzenia nabycia prawa użytkowania postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 8 listopada 2023 r. odmówił stowarzyszeniu P. w P. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na opisane w sentencji postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 31 sierpnia 2023 r. skarżące Stowarzyszenie wezwane zostało do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi. Odpis zarządzenie został doręczony skarżącemu 21 września 2023 r. Równocześnie z wezwaniem do uiszczenia wpisu doręczono wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie do czynności dla osoby podpisanej pod skargą. W terminie określonym w wezwaniu skarżący uzupełnił barki formalne skargi, nie uiścił natomiast żądanego wpisu. Pismem z 12 października 2023 r. (nadanym 13 października 2023 r.) Prezes Stowarzyszenia wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu podnosząc, że na skutek błędnego zeskanowania w biurze obsługującym korespondencję Stowarzyszenia załączników do otrzymanej przesyłki sądowej i przesłania na adres poczty e-mail wnioskującego, nie otrzymał on zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Z powodu zaś zaostrzających się dolegliwości bólowych związanych ze zwyrodnieniem biodra i kręgosłupa, przez cały wrzesień miał prowadzoną rehabilitację szpitalną, co uniemożliwiało mu osobisty odbiór korespondencji w biurze. W związku z czym odebrał ją dopiero 12 października 2023 r. i to wówczas dostrzegł, że nadesłany plik dokumentów zawierał także wezwanie do uiszczenia wpisu. Wobec czego nazajutrz uiścił należny wpis i z tych przyczyn wnosi obecnie o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W ocenie Sądu I instancji, skarżące Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło, że uchybienie terminu (wywołane brakiem wiedzy o treści doręczonego skutecznie na wskazany przez nią adres zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu) nie było przez nie zawinione. Za takie uprawdopodobnienie Sąd Wojewódzki nie uznał bowiem przywoływanych we wniosku okoliczności związanych z przyjętym przez Stowarzyszenie sposobem obiegu doręczanej mu korespondencji i ewentualnych błędów popełnionych przez osoby odpowiedzialne za ten obieg, a także choroby członka organu go reprezentującego (Prezesa Stowarzyszenia). W klauzuli "należytej staranności", która jest punktem odniesienia dla oceny braku winy, o którym mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a. niewątpliwie mieści się odpowiednia organizacja odbioru korespondencji, gdyż w sytuacji wniesienia skargi do sądu administracyjnego władze Stowarzyszenia powinny liczyć się z otrzymywaniem korespondencji sądowej. Jeśli więc – jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - pracownik czy też inna osoba upoważniona przez organy Stowarzyszenia do odbioru korespondencji sądowej i ewentualnego przekazywania jej osobom "decyzyjnym" (uprawnionym do reprezentowania Stowarzyszenia) popełniła błąd, w skutek czego piastun organu je reprezentujący nie ma świadomości konieczności dokonania w oznaczonym terminie czynności procesowej, to błąd ów obciąża ten podmiot. Świadczy przy tym nie tyle o braku winy w uchybieniu terminu dokonania czynności procesowej, ale braku zachowania należytej staranności przy doborze współpracowników odpowiedzialnych za zapewnienie właściwego obiegu dokumentów oraz informacji w strukturze tego podmiotu. Te okoliczności natomiast nie mogą być uznane za uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona skarżąca wyjaśniła, że korzysta z profesjonalnego biura D. obsługującego wiele podmiotów. Tym samym zarzut braku zachowania należytej staranności przy doborze pracowników nie jest uzasadniony. Także zarzut popełnienia błędu przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji i dalszego jej przekazywania jest niezasadny. Prezes Stowarzyszenia podkreślił, że pracownik biura wykonał czynność przyjęcia korespondencji i przekazania wiadomości w sposób zgodny z umową, co zostało dokładnie opisane we wniosku o przywrócenie terminu. Oświadczył, że zazwyczaj korespondencję sądową odbiera osobiście następnego dnia, jednak z powodu choroby nie mógł tego uczynić. Zdaniem Prezesa Stowarzyszenia, jedynym błędem w tym przypadku było spięcie razem dwóch odrębnych pism sądowych, przez co zostały one potraktowane przez pracownika biura jako jeden dokument. Prezes podkreślił, że pracownik biura nie jest uprawniony do odczytywania korespondencji Stowarzyszenia, jego zadaniem jest zeskanowanie pięciu pierwszych stron dokumentu i wysłanie ich na wskazany adres e-mail. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: P.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie w myśl art. 87 § 2 P.p.s.a. we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest instytucją wyjątkową, w związku z czym przesłanki przywrócenia terminu uchybionej czynności procesowej nie podlegają wykładni rozszerzającej. Zasadnicza przesłanka przywrócenia terminu, jaką jest brak winy w jego uchybieniu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne w sytuacji, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 921/14). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że skarżące Stowarzyszenie nie wykazało braku swojej winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu, co skutkować musiało odmową przywrócenia terminu. Przede wszystkim należy zauważyć, że decydując się na korzystanie z profesjonalnego biura przy obsłudze doręczanej korespondencji w opisanej we wniosku formie, tj. gdy zgodnie z umową o świadczenie usług biuro skanuje i przesyła na adres e-mail Stowarzyszenia tylko 5 pierwszych stron korespondencji, skarżący musi liczyć się z tym, że przekazane mu informacje mogą nie odzwierciedlać pełnej treści odebranych przesyłek i dokumentów. W sytuacji gdy z jakichkolwiek względów osoba upoważniona do reprezentacji Stowarzyszenia nie może fizycznie odebrać korespondencji, winna upewnić się czy przekazane mailowo skany dokumentów odzwierciedlają całość dostarczonej korespondencji. Przy tak określonym zakresie świadczeń osoba reprezentująca Stowarzyszenie nie może zakładać, że przesłana jej mailowo informacja obrazuje całość przychodzącej korespondencji, nawet jeżeli na pozór stanowi ona kompletny dokument. W analizowanym przypadku Prezes Stowarzyszenia nie dołożył należytej staranności przy wykonywaniu swoich obowiązków jako jego reprezentant i jedyna osoba upoważniona do odbioru korespondencji i nie zweryfikował, czy otrzymane skany dokumentów wyczerpują zawartość przesyłki z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Przebywając na ponad miesięcznej rehabilitacji nie zadbał o właściwy obieg korespondencji, bezkrytycznie opierając się na informacjach przekazywanych przez podmiot trzeci, którego usługi z założenia nie obejmowały swym zakresem informowania o pełnej zawartości odbieranych przesyłek. W konsekwencji podzielić należało ocenę Sądu I instancji, że Prezes Stowarzyszenia nie przedstawił argumentów, które uzasadniałyby przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, nie wykazał braku swojej winy w uchybieniu terminowi, a zatem termin ten nie mógł zostać przywrócony. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.