I OZ 531/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 238/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.B. na decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. w przedmiocie stypendium doktoranckiego postanawia oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 5 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 238/14 odmówił E.B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie jej skargi na decyzję Rektora Politechniki [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. w przedmiocie stypendium doktoranckiego. W uzasadnieniu postanowienia podał, że w świetle art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Nawet zatem, jeśli zachodzą przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony, określone w art. 246 P.p.s.a., oczywista bezzasadność skargi wyłącza możliwość przyznania stronie prawa pomocy. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić wtedy, gdy bez konieczności dokonywania gruntownej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, jest zupełnie oczywiste, że skarga nie może zostać uwzględniona. Wskazany przepis nie różnicuje przyczyn bezzasadności skargi, należy więc stwierdzić, że prawo pomocy nie przysługuje zarówno w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, jak i z przyczyn uregulowanych w przepisach materialnoprawnych. W ocenie Sądu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi z uwagi na niezachowanie ustawowego terminu do jej wniesienia. W myśl art. 53 § 1 i art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, za pośrednictwem organu którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Wynikająca z art. 54 § 1 p.p.s.a., zasada wnoszenia skargi za pośrednictwem organu administracji publicznej oznacza, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego, Sąd ten winien przekazać ją właściwemu organowi. O zachowaniu terminu do wniesienia skargi, decyduje wówczas data nadania skargi przez sąd (który w tym wypadku zastępuje działanie skarżącego) do właściwego organu administracji publicznej (por. postanowienie NSA z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OZ 303/11, publ. w LEX nr 1081207, postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1221/11, publ. w LEX nr 1149135). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, ze w niniejszej sprawie E.B. złożyła skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, a zatem datą wniesienia skargi był dzień 20 lutego 2014 r., w którym to dniu nastąpiło przekazanie skargi przez Sąd do organu właściwego, tj. Rektora Politechniki [...]. Z oświadczenia skarżącej wynika, że zaskarżona decyzja została jej doręczona w dniu 27 kwietnia 2012 r. Trzydziestodniowy termin do złożenia skargi upłynął zatem w dniu 27 maja 2012 r. W takiej sytuacji wniesienie skargi w dniu 20 lutego 2014 r. nastąpiło z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. Podkreślił, iż jednocześnie ze skargą skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarga E.B. odpowiada wymogom skargi oczywiście bezzasadnej, a w konsekwencji przyznanie jej prawa pomocy nie jest możliwe. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia E.B. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniosła o jego uchylenie, przyznanie prawa pomocy oraz o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W szczegółowym uzasadnieniu zażalenia podała okoliczności wskazujące na to, iż – jej zdaniem – nie ponosi winy za uchybienie terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza to, że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 573). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Jeżeli zatem skarga została wniesiona z uchybieniem terminu, to uprawnia to sąd do odmowy przyznania prawa pomocy na podstawie art. 247 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 lipca 2013 r. sygn. akt II GZ 465/13, publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, iż skarżąca złożyła skargę z uchybieniem terminu. Istotny jest także fakt, że do momentu wydania zaskarżonego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wniosek taki złożyła dopiero wraz z zażaleniem na to postanowienie, przy czym zaznaczyć trzeba, iż nie może on podlegać rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny. Biorąc zatem pod uwagę, iż w dacie wydania zaskarżonego postanowienia brak było wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, spełniała ona kryterium oczywistej bezzasadności w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. i w konsekwencji Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.