I OZ 523/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. R. na punkt 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 23 maja 2014 r., sygn. akt II SO/Op 38/14 o umorzeniu postępowania w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie prawa pomocy w sprawie usług opiekuńczych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 23 maja 2014 r., sygn. akt II SO/Op 38/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu przyznał T. R. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu (pkt 1) i umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (pkt 2) w sprawie ze skargi T. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie prawa pomocy w sprawie usług opiekuńczych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że T. R. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata lub radcy prawnego, podnosząc, że potrzebuje pełnomocnika do złożenia w jego imieniu skargi na ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] listopada 2013 r. Postanowieniem Sądu z dnia 24 stycznia 2013 r. odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy, przy czym wyjaśniono mu, że w sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej, przewidziane jest ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a. W wyniku zażalenia wnioskodawcy powyższe postanowienie zostało uchylone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OZ 330/14, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że postanowienie, które ma zamiar zaskarżyć strona dotyczy świadczeń z pomocy społecznej. Na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. strona postępowania z zakresu pomocy społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wobec tego postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, należało umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca nie ma żadnego majątku nieruchomego, oszczędności, czy cennych ruchomości i uzyskuje jedynie dochód z renty, i to w niepełnej wysokości, wspomagając się środkami uzyskiwanymi z pomocy społecznej. Wnioskodawca przedłożył do akt sprawy zaświadczenie z ZUS z dnia 14 stycznia 2014 r. z którego wynika, że otrzymuje on emeryturę w kwocie 1221,81 zł miesięcznie, ale z tego do wypłaty pozostaje mu 619,08 zł. Złożył także aktualne rachunki za gaz na kwotę 51,86 zł miesięcznie, za światło na kwotę średnio 69 zł miesięcznie, za czynsz 384,31 zł miesięcznie. W związku z powyższymi ustaleniami, mając na uwadze sytuację majątkową wnioskodawcy oraz zły stan zdrowia wnioskodawcy, Sąd ocenił, że może on mieć trudność z wygospodarowaniem środków na opłacenie pełnomocnika z urzędu, bez uszczerbku swojego koniecznego utrzymania, a zatem spełnia przesłankę do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Sąd postanowił w związku z tym przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w tym zakresie i ustanowić dla niego pełnomocnika z urzędu. Wobec tego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i 245 § 1 i 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, orzekł jak na wstępie. Na powyższe postanowienie T. R. złożył zażalenie, zaskarżając je w punkcie 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Oznacza to, że w tych sprawach nie ma podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku strony o zwolnienie jej od kosztów sądowych, gdyż z obowiązku ponoszenia takich kosztów jest ona zwolniona z mocy samej ustawy. Zwolnienie to ma charakter przedmiotowy, niezależny od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych strony. W niniejszej sprawie skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, a zatem prawidłowo Sąd I instancji umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W tym miejscu należy wyjaśnić skarżącemu, że nie jest on zobowiązany do uiszczania jakichkolwiek kosztów sądowych w niniejszej sprawie, gdyż z mocy art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. jest zwolniony z ich ponoszenia. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.