I OZ 511/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 12 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 725/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 czerwca 2023 r. nr DAP-WOSR.7280.48.2023.MK w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia: oddalić zażalenie.

Pismem z 17 lipca 2023 r. W. M. (dalej: Skarżąca), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) skargę decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: Minister) z 19 czerwca 2023 r. nr DAP-WOSR.7280.48.2023.MK w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty. Wraz ze skargą uiściła wpis w wysokości 100 (sto) złotych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 27 marca 2024 r. wezwano Skarżącą, reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi na ww. decyzję Ministra o kwotę 100 złotych stosownie do § 2 pkt 3 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2021 poz. 535, dalej: "rozporządzenie"), w terminie 7 dni, od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie profesjonalny pełnomocnik Skarżącej, pismem z 29 kwietnia 2024 r. wskazał, że kwota wskazana w wezwaniu została przelana na rachunek Sądu przed złożeniem skargi i nadal znajduje się na koncie bankowym Sądu, gdyż uprzednio wydane postanowienie Sądu I instancji z 29 września 2023 r., którym orzeczono o odrzuceniu skargi oraz o zwrocie wpisu w kwocie 100 złotych zostało uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny. Postanowieniem z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 725/24, Sąd I instancji, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: "p.p.s.a."), w punkcie 1 odrzucił wniesioną skargę. Natomiast w punkcie 2 orzekł o zwrocie Skarżącej kwoty 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że wezwanie do uzupełnienia wpisu od skargi doręczono pełnomocnikowi Skarżącej 19 kwietnia 2024 r. (zwrotne potwierdzeniu odbioru k. 90). Oznacza to, że siedmiodniowy termin do wykonania powyższego wezwania upłynął 26 kwietnia 2024 r. Z akt sprawy wynika natomiast, że w zakreślonym terminie Skarżąca nie uzupełniła należnego wpisu od skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. § 1 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz ustalenie, iż wysokość wpisu od skargi na decyzję Ministra wynosi 200 złotych, podczas gdy prawidłowa kwota wpisu powinna być ustalona na kwotę 100 złotych, zgodnie z § 1 ust. 3 pkt 7 wymienionego rozporządzenia; 2. art. 220 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi, pomimo, że nie zachodziły przesłanki do jej odrzucenia. Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i skierowanie skargi do rozpoznania. Wskazała, że nie sposób jest uznać by wymagana przez Sąd I instancji kwota 200 złotych była prawidłową kwotą tytułem wpisu od przedmiotowej skargi. Zgodnie z treścią uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, kwota ta miałaby odpowiadać wpisowi stałemu w sprawach skarg nieobjętych wpisem stosunkowym, z zakresu nieruchomości. Tymczasem prawidłowa jawi się kwota wpisu stałego z zakresu ewidencji ludności, wynosząca 100 złotych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 199 p.p.s.a. konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. W myśl tego przepisu, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Postępowanie sądowoadministracyjne jest zatem, co do zasady, odpłatne. Zasada ta nie niweczy prawa obywatela do sądu, w tym prawa do rozpoznania jego sprawy przez sąd II instancji, wynikającego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP). Postępowanie przed sądami określają ustawy, zgodnie z art. 176 ust. 2 Konstytucji RP i w przypadku sądownictwa administracyjnego ustawą tą jest obecnie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Obowiązek poniesienia kosztów procesu nie może być rozumiany jako sprzeczny z przepisami Konstytucji RP i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Uwagę tę odnieść należy także do regulacji zawartych w Karcie Praw Podstawowych UE i Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych. W żadnym razie obowiązek ponoszenia kosztów postępowania sądowego nie świadczy o naruszeniu prawa do sądu. Prawo to istnieje i pozwala stronie na dochodzenie jej słusznych roszczeń, a ustanowienie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych umożliwia jego realizację. Ograniczona bowiem wielkość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji (postanowienia NSA z: 10.11.2011 r. I OZ 840/11, 14.1.2014 r. II FZ 1517/13; 14.10.2014 r. I GZ 424/14, aprobowane przez M. Jagielską, J. Jagielskiego, P. Gołaszewskiego w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 910-911, nb 1 i powoływany tam wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 16.7. 2002 r. w sprawie P.C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, Lex 75481). Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 214 § 1 p.p.s.a.). Opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie (art. 219 § 1 p.p.s.a.). Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 § 1 p.p.s.a.). Pismami tymi są: skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 233 p.p.s.a., wysokość wpisu określa ww. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata [...]. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania (art. 220 § 1 p.p.s.a.). Skarga, [...] zażalenie [...], od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że pełnomocnik Skarżącej został prawidłowo wezwany zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 27 marca 2024 r., na podstawie art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi o kwotę 100 złotych, gdyż wraz ze skargą została już uiszczona oplata sądowa w wysokości 100 złotych. Jednocześnie, został prawidłowo pouczony o rygorze niezastosowania się do wezwania. W rozpoznawanej sprawie wysokość uzupełniającego wpisu sądowego od skargi ustalono na podstawie § 2 pkt 3 ust. 5 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że wpis stały w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym, z zakresu nieruchomości wynosi 200 złotych. Tymczasem w tej sprawie skarga dotyczyła decyzji Ministra w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Wysokość wpisu sądowego w sprawach tzw. "mienia zabużańskiego" wynosi 200 złotych i ma swoją podstawę w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Oznacza to, że w zaskarżonym zarządzeniu prawidłowo określono wysokość wpisu sądowego, a nieprawidłowo powołana podstawa prawna nie miała wpływu na wynik sprawy. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w zakreślonym przez Sąd terminie nie sprostała powyższemu. Nieuzupełnienie wpisu jest szczególnym rodzajem braku formalnego skargi, który powstaje nie z datą jej wniesienia, lecz dopiero gdy skarżący, pomimo wezwania, nie uzupełnił wpisu we wskazanym przez sąd terminie. Z tego powodu samodzielną podstawą do odrzucenia skargi w przypadku nieuiszczenia wpisu sądowego jest art. 220 § 3 p.p.s.a., stanowiącym lex specialis wobec art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., wobec czego, skarga, od której pomimo prawidłowego wezwania w terminie nie został uzupełniony należny wpis, podlega odrzuceniu. Z tych też względów przytoczone w zażaleniu okoliczności należy uznać za nietrafne. Mając na powyższe uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.