I OZ 50/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 października 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 151/23 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz zwrocie wpisu od skargi w sprawie ze skargi M.H. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lutego 2023 r., nr [...] w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 18 października 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 151/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi (pkt 1) oraz zwrócił skarżącej kwotę 200 złotych tytułem wpisu (pkt 2). W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca, zastępowana przez adwokata ustanowionego z urzędu, wniosła o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieprzywrócenie jej terminu do uiszczenia wpisu, w sytuacji gdy uchybienie terminu do wykonania wezwania nastąpiło z przyczyn, których nie mogła usunąć, aby dokonać wymaganej przez prawo czynności we właściwym czasie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez stronę czy uczestnika postępowania zobowiązanego do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Jak bowiem stanowi art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. We wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z przywołanych regulacji wynika, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a. przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Ponadto to na stronie spoczywa obowiązek wskazania okoliczności, które mogą potwierdzać, że dana czynność procesowa nie została dokonana w terminie bez jej winy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji trafnie ocenił, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym uzupełnieniu braków formalnych skargi. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu (np. klęski żywiołowe, nagła choroba). Tego rodzaju okolicznościami nie jest błędne zrozumienie pouczenia Sądu, które zostało sformułowane w sposób jasny i precyzyjny. Sąd I instancji wyraźnie pouczył skarżącą, że opłatę tytułem wpisu sądowego od skargi należy uiścić w kasie lub na rachunek bankowy Sądu w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu pod rygorem odrzucenia skargi. Co istotne, Sąd I instancji wskazał, że o zachowaniu terminu do uiszczenia wpisu decyduje data jego uiszczenia, za którą uznaje się datę dokonania tej wpłaty w kasie albo na rachunek bankowy Sądu. Przesłane pouczenie zostało ujęte w sposób zrozumiały dla osób nieposługujących się specjalistyczną wiedzą prawniczą, a w przypadku jakichkolwiek wątpliwości skarżąca mogła zwrócić się do sądu o jego wyjaśnienie. Usprawiedliwieniem niezachowania terminu nie jest również konieczność podjęcia szeregu czynności, np. dojazd na pocztę oddaloną około 4 kilometrów od miejsca zamieszkania skarżącej. Należy podkreślić, że strona – decydując się na wszczęcie postępowania sądowego – musi liczyć się z koniecznością podjęcia pewnej aktywności procesowej, w tym spełnienia szeregu wymogów o charakterze formalnym. Strony wnoszące skargę muszą respektować zasady i tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, zaś w przypadku niedopełnienia tych obowiązków muszą liczyć się z zamknięciem dostępu do sądu. Z tych przyczyn nieistotne znaczenie ma również okoliczność prowadzenia przez skarżącą kilku lub kilkunastu postępowań sądowych. Skoro więc siedmiodniowy termin na uiszczenie wpisu od skargi upływał 14 kwietnia 2023 r., a skarżąca w tym terminie nie uzupełniła opłaty oraz nie wniosła o zwolnienie z kosztów sądowych (uczyniła to dopiero 17 kwietnia 2023 r.), tego rodzaju uchybienie w okolicznościach niniejszej sprawy nie mogło być traktowane jako niezawinione. Z powyższych względów zażalenie nie mogło zostać uwzględnione i podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz art. 197 § 1 p.p.s.a.