I OZ 487/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 19 maja 2014 r., sygn. akt II SO/Op 37/14 o odrzuceniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie skargi konstytucyjnej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 19 maja 2014 r., II SO/Op 37/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił wniosek T. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie skargi konstytucyjnej. W uzasadnieniu, Sąd wskazał, że T. R. wniósł pismo z prośbą o zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej do Trybunału Konstytucyjnego. Sąd I instancji zaznaczył, że taki wniosek nie może być rozpoznany przez sąd administracyjny. Prawo pomocy uregulowane w art. 246 – 263 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., dotyczy wyłącznie postępowania przed sądami administracyjnymi. Sąd powołał art. 48 ust. 2 zd. pierwsze ustawy z 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.), zgodnie z którym w razie niemożności poniesienia kosztów pomocy prawnej, skarżący może zwrócić się do sądu rejonowego jego miejsca zamieszkania o ustanowienie dla niego adwokata lub radcy prawnego z urzędu na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego. Ponieważ sądy administracyjne nie są właściwe do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie wniesienia skargi konstytucyjnej do Trybunału Konstytucyjnego, Sąd I instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. odrzucił wniosek o przyznanie prawa pomocy. W zażaleniu, T. R. wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem wnoszącego zażalenie, ustalenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu są sprzeczne z prawem. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu i stanowi wyjątek od zasady odpłatności postępowania sądowego. T. R. podkreślił, że wykazał, że nie dysponuje majątkiem i żyje w ubóstwie. Sąd administracyjne bezzasadnie uznał, że tylko sądy powszechne z mocy prawa cywilnego mogą procesować w zakresie prawa administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Nieuzasadniony jest pogląd wnoszącego zażalenie, że skarga konstytucyjna i postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym są związane z instytucją zwolnienia od kosztów sądowych przewidzianą w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga konstytucyjna nie jest wnoszona na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie jest istotne, co jest przedmiotem skargi konstytucyjnej, ale jaka ustawa reguluje postępowanie w sprawie złożenia skargi konstytucyjnej. Jeżeli chodzi o zwolnienie od kosztów sądowych, wnoszący zażalenie powinien zastosować się do treści art. 48 ust. 2 zd. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, zgodnie z którym, w razie niemożności poniesienia kosztów pomocy prawnej, skarżący może zwrócić się do sądu rejonowego jego miejsca zamieszkania o ustanowienie dla niego adwokata lub radcy prawnego z urzędu na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego. Ustalenie właściwości sądu powszechnego w sprawie przyznania prawa pomocy oznacza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł orzekać w tym przedmiocie i był zobowiązany do odrzucenia wniosku. Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184, art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.