I OZ 454/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2514/22 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 5 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2514/22, odmówił M. W. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu w/w postanowienia Sąd I instancji wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 25 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2514/22, odrzucił przedmiotową skargę jako wniesioną po upływie terminu, zaś postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OZ 99/23, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie z dnia 25 listopada 2022 r. W postanowieniu tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził zaś, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 31 sierpnia 2022 r., w ramach doręczenia zastępczego (przesyłkę odebrał dorosły domownik – ojciec skarżącego). Jednocześnie Sąd ten uznał, iż skarżący nie przedstawił dowodu na okoliczność, że jego ojciec nie może być uznany za osobę, która mogła świadomie podjąć się przekazania przesyłki, a w konsekwencji, że doręczenie było wadliwe i nie wywołało skutków prawnych. W następstwie powyższego, wnioskiem z dnia 28 grudnia 2022 r., skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Wskazał, że jego ojciec, któremu została wydana przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję jest osobą starszą i schorowaną. Z tego powodu przekazał on ww. przesyłkę skarżącemu w dniu następnym, tj. w dniu 1 września 2022 r. informując, że listonosz tego dnia przesyłkę doręczył. Wnioskodawca pozostawał więc w usprawiedliwionym przekonaniu, iż termin do wniesienia skargi biegnie od dnia 1 września 2022 r. Ponadto w dniu 20 września 2022 r. wnioskodawca udał się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], gdzie poprosił o wgląd w akta sprawy, jednak nie było w nich dowodu doręczenia mu zaskarżonej decyzji. Skarżący nie miał zatem możliwości zapoznania się z datą doręczenia ww. przesyłki, a od pracownika urzędu otrzymał jedynie ustną informację, iż przesyłka była odebrana w dniu 1 września 2022 r. O uchybieniu terminu do wniesienia skargi wnioskodawca dowiedział się dopiero w dniu 23 grudnia 2022 r., otrzymując postanowienie Sądu z dnia 25 listopada 2022 r. o odrzuceniu przedmiotowej skargi. Zdaniem Sądu I instancji, wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie. Przede wszystkim Sąd zauważył, że Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OZ 99/23, przesądził, iż zaskarżona decyzja została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 31 sierpnia 2022 r., co zostało skwitowane podpisem odbierającego korespondencję dorosłego domownika – ojca skarżącego, a który świadomie podjął się przekazania przesyłki skarżącemu. Z tego też względu, zdaniem Sądu, nie zasługiwała na aprobatę argumentacja skarżącego, iż doręczenie jego ojcu korespondencji zawierającej zaskarżoną decyzję, dokonane w dniu 31 sierpnia 2022 r. było niewłaściwe, bowiem zostało dokonane do rąk osoby starej i schorowanej, która mylnie wskazała datę doręczenia przesyłki i skarżący nie ponosi winy za zaistniałą sytuację. Z kolei odnosząc się do wskazanego we wniosku błędnego przeświadczenia skarżącego o dacie doręczenia mu zaskarżonej decyzji w dniu 1 września 2022 r., Sąd Wojewódzki wskazał, że skarżący wprawdzie podał, iż w dniu 20 września 2022 r. przeglądał akta sprawy w Gminnym Ośrodku w [...], lecz nie mógł tam uzyskać informacji o doręczeniu mu przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję, bowiem organ I instancji dokumentacją taką nie dysponował, ale przedmiotowa skarga została jednak sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) w dniu 30 września 2022 r. a więc z zachowaniem terminu ustawowego do jej wniesienia. W przypadku więc zaistniałych wątpliwości w kwestii daty doręczenia skarżącemu przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję, profesjonalny pełnomocnik powinien zweryfikować tę datę np. poprzez zawartą na ogólnodostępnej stronie Poczty Polskiej S.A. funkcję tzw. "śledzenia przesyłki", gdzie po wpisaniu numeru przesyłki poleconej można uzyskać informację dotyczącą daty jej doręczenia. Numer przesyłki poleconej umieszczony jest na kopercie nadania przesyłki. Zatem, gdyby sporządzając skargę pełnomocnik strony zachował wymogi należytej staranności i sprawdził termin doręczenia skarżącemu zaskarżonej decyzji miałby świadomość konieczności nadania skargi w dacie jej sporządzenia, tj. w dniu 30 września 2022 r. aby zachować termin do jej wniesienia. W opisanych zatem okolicznościach sprawy Sąd I instancji stwierdził, że brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M. W., domagając się jego uchylenia. Zaskarżając w/w postanowienie w całości, podnosił zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 86 § 1 i art. 83 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej "p.p.s.a.") w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. W uzasadnieniu zażalenia powtórzono argumentację, zwartą we wniosku o przywrócenie terminu. Wskazano ponadto, że Sąd I instancji nie wziął pod uwagę, iż w aktach administracyjnych sprawy znajduje się orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z którego bezsprzecznie wynika, że E.W. jest osobą trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji od dnia 14.12.2019 r., pozostaje po udarze, ze stwierdzonym zespołem otępiennym a mimo to listonosz pozostawił mu korespondencję do przekazania. Podkreślano zatem, że nie jest niczym nadzwyczajnym, iż osoba w takim stanie zdrowia zapomniała przekazać przesyłkę synowi, którego wówczas nie było w domu i przekazała mu ją dopiero w dniu następnym, tj. w dniu 1 września 2022 r. będąc głęboko przekonanym na skutek swojej choroby, iż to tego dnia listonosz ją przyniósł. Odnosząc się natomiast do stwierdzenia Sądu, że istniała możliwość aby profesjonalny pełnomocnik, który sporządził skargę w dniu 30 września 2022 r., zweryfikował datę doręczenia mocodawcy zaskarżonej decyzji poprzez zawartą na ogólnodostępnej stronie Poczty Polskiej S.A. funkcję tzw. "śledzenia przesyłki", autor zażalenia wskazywał, iż było to niemożliwe, bowiem skarżący zupełnie nie zdawał sobie sprawy, że na podstawie numeru nadawczego umieszczonego na kopercie można sprawdzić datę nadania przesyłki a zatem kopertę, w której znajdowało się owo pismo, wyrzucił. Końcowo wskazano też, że data odebrania przesyłki przez E.W. na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przybita była datownikiem pod własnoręcznym podpisem E.W. Nie można było zatem w sposób rzetelny i ponad wszelką wątpliwość stwierdzić kiedy, w jakich okolicznościach i przez kogo zwrotne potwierdzenie odbioru zostało opatrzone datą i czy był to dzień rzeczywistego odbioru pisma przez E. W.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wedle natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie dokonano takiego uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Przedstawiona argumentacja uprawdopodabnia bowiem w sposób dostateczny tezę, że do uchybienia terminu doszło w tym przypadku wskutek okoliczności niezawinionych przez skarżącego. Sąd kasacyjny dał wiarę twierdzeniom, że bezpośrednią przyczyną uchybienia terminowi przewidzianemu do wniesienia skargi była okoliczność, iż skarżący uzyskał błędną informację o dacie doręczenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 sierpnia 2022 r. od swojego ojca, który w dniu 31 sierpnia 2022 r. odebrał - w trybie doręczenia zastępczego - tę decyzję. Dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy w sposób dostateczny uprawdopodabnia, że stan psychofizyczny ojca skarżącego mógł wpływać na nieświadome wprowadzenie syna w błąd co daty odbioru decyzji. Ponadto, co istotne, okoliczność przekazania błędnej informacji w tym zakresie została osobiście potwierdzona przez ojca skarżącego w oświadczeniu z dnia 28 grudnia 2022 r. Niezasadne są przy tym spostrzeżenia Sądu I instancji, iż argumentacja skarżącego zawarta we wniosku o przywrócenie terminu, odnośnie stanu zdrowia jego ojca nie zasługiwała na aprobatę, z uwagi na treść uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OZ 99/23. Wyjaśnić bowiem trzeba, że ww. postanowieniem Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z dnia 25 listopada 2022 r. o odrzuceniu skargi w niniejszej sprawie. W postanowieniu tym Sąd Kasacyjny przesądził zaś jedynie, że zaskarżona decyzja została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 31 sierpnia 2022 r. w trybie doręczenia zastępczego do rąk ojca skarżącego, a tym samym skarga została złożona po terminie. Odnośnie natomiast powołanych w zażaleniu okoliczności, związanych m. in. ze stanem zdrowia ojca skarżącego (które są tożsame z argumentacją zawartą we wniosku o przywrócenie terminu oraz w obecnie rozpoznawanym zażaleniu), Sąd ten wskazał, że okoliczności te (cyt.): "nie obalają domniemania skutecznego doręczenia decyzji w niniejszej sprawie, odnoszą się bowiem nie do prawidłowości doręczenia ale odwołują się do okoliczności, które mogą stanowić podstawę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi". Czym innym jest więc kwestionowanie prawidłowości uznania przez Sąd skargi za wniesioną z uchybieniem terminu, a czym innym wskazywanie na sytuację uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z przedstawionych wyżej względów, należało uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić skarżącemu termin do wniesienia skargi, o czym orzeczono w oparciu o art. 188 w zw. z art. 86 § 1 i w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.