I OZ 434/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 marca 2014 r., sygn. akt II SAB/Po 135/13 o zawieszeniu postępowania sądowego w sprawie ze skargi M. J. na bezczynność Wojewody W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.

M. J. w dniu 26 listopada 2013 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wojewody W.o w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, postanowieniem z 26 lutego 2014 r. – na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a" – zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego skierował do Trybunału Konstytucyjnego pytanie prawne z dnia 4 listopada 2013 r., zarejestrowane pod sygn. akt K 58/13, o zbadanie zgodności z Konstytucją RP szeregu, szczegółowo przytoczonych w uzasadnieniu postanowienia Sądu Wojewódzkiego, przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W związku z tym – zdaniem Sądu Wojewódzkiego - ponieważ w niniejszej sprawie ocenie Sądu podlega okoliczność, czy przedmiotowa "skarga na bezczynność" zainicjowała postępowanie, które winno być prowadzone i zakończone zgodnie z przepisami ustawy o dostępie informacji publicznej, podstawą orzekania są zaś przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a przepisy obu tych ustaw będą przedmiotem kontroli sprawowanej przez Trybunał Konstytucyjny, to odpowiedź Trybunału Konstytucyjnego na wyżej wspomniane pytanie prawne będzie miała wpływ na treść rozstrzygnięcia Sądu Wojewódzkiego, a wyrok Trybunału będzie mógł skutkować ewentualnym wnioskiem jednej ze stron o wznowienie postępowania. M. J., w zażaleniu złożonym na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, wskazywał, że zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ma charakter fakultatywny, zatem rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Przepis ten może zostać zastosowany, jeżeli sąd orzekający w sprawie nie może samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia, jakie wyłoniło się w toku postępowania sądowego. Zawieszenie postępowania powinno być również uzasadnione celowością, sprawiedliwością i ekonomiką procesową. W niniejszym zaś przypadku Sąd Wojewódzki pominął okoliczności odnoszące się do konieczność rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Nie uzasadnił przy tym swojego stanowiska o konieczności zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, lecz jedynie ograniczył się do powołania pytania prawnego skierowanego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego do Trybunału Konstytucyjnego. Podkreślono również, że fakultatywny charakter zawieszenia postępowania na ww. podstawie, na skutek wątpliwości powziętych przez skarżącego kasacyjnie nie zobowiązuje sądu do zawieszenia postępowania sądowego do czasu wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, jeżeli Sąd ten nie podziela wątpliwości co do konstytucyjności aktu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Z treści powołanego przepisu wynika, że zawieszenie postępowania z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi więc być istotne, z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracynego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. W judykaturze (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2008 r., II FPS 4/08, ONSAiWSA z 2009 r., nr 4, poz. 62) podkreśla się, że przepis ten ma zastosowanie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. Zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione również celowością, sprawiedliwością jak i ekonomiką procesową. Rozstrzygając o zawieszeniu postępowania sąd powinien ocenić także wszelkie przesłanki w kontekście konieczności rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, co ma niebagatelne znaczenie w świetle art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz zasady szybkości postępowania sądowoadministracyjnego (art. 7 P.p.s.a.). Tego rodzaju rozstrzygnięcie, powinno być, w związku z tym, zawsze dostatecznie umotywowane. Sąd powinien zatem uwidocznić wpływ kwestionowanych w skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego pytaniu prawnym przepisów na rozstrzyganą przez niego sprawę oraz wyjaśnić, dlaczego w zaistniałej sytuacji zawieszenie postępowania będzie miało status priorytetowy względem wymienionych wyżej gwarancji. Zawieszenie postępowania z tego powodu wiąże się bowiem z koniecznością ważenia, która wartość w konkretnym przypadku będzie mieć - względem pozostałych - charakter nadrzędny i dlatego nie można, w takiej sytuacji, opierać się wyłącznie na okoliczności hipotetycznej możliwości wznowienia postępowania sądowego. W niniejszej sprawie Sąd I instancji, rozważając zasadność zawieszenia przedmiotowego postępowania, nie spełnił powyższych warunków. Ograniczył się bowiem wyłącznie do stwierdzenia, że przedmiotowa sprawa jest rozpoznawana na tle kwestionowanych przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz przepisów stanowiących podstawę orzekania przez sądy administracyjne w tego rodzaju sprawach. Już zatem z powodu lakoniczności uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie mogło się ono ostać. Wskazać również należy, że fakultatywny charakter przesłanek do zawieszenia postępowania, sformułowanych w art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uzasadnia stwierdzenie, że zawisłość przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy w przedmiocie zgodności aktu prawnego (aktów prawnych) z Konstytucją RP, na skutek wątpliwości powziętych w innej sprawie sądowoadministracyjnej, nie obliguje sądu orzekającego w sprawie, do uwzględnienia wniosku o zawieszenie postępowania do czasu wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, jeżeli sąd ten nie podziela wątpliwości, co do konstytucyjności aktu prawnego. W niniejszym przypadku Sąd I instancji nie zadeklarował, czy – w jego ocenie – takie wątpliwości istnieją, a jedynie zdawkowo stwierdził, że odpowiedź Trybunału Konstytucyjnego na postawione pytanie prawne będzie miała wpływ na treść przedmiotowego rozstrzygnięcia. Taką odpowiedź należało także uznać za niewystarczającą. Jeżeli zatem Sąd I instancji ponownie będzie rozważał możliwość zawieszenia niniejszego postępowania, powinien uwzględniać konieczność odniesienia się do przytoczonych wyżej okoliczności. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania zażaleniowego Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł, ponieważ przepisy ustawy P.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia, co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Przepisy art. 203 i 204 P.p.s.a. przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia Sądu I instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę.