I OZ 408/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 1320/13 przyznające T. K. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i oddalające wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 1320/13 wydanym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznał T. K. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i oddalił wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu podkreślono, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. W ocenie Sądu I instancji skarżący wykazał, że nie jest w stanie uiścić kwoty 200 zł wpisu sądowego, albowiem brak własnych dochodów, brak własnego mieszkania i życie przy rodzinie z tego, co rodzina dobrowolnie zechce mu dać, uzasadnia przyjęcie za uzasadnione udzielenie zwolnienia od kosztów sądowych w takim zakresie, aby skarżący mógł występować samodzielnie przed sądem i przedstawić swoją sprawę. Jednocześnie Sąd I instancji uznał, że z analizy przedstawionego przez skarżącego wniosku nie wynika, aby nie mógł on ustanowić pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie w sytuacji, gdy swoje utrzymanie skarżący ma zapewnione przy rodzinie. Nie wykazał on bowiem, aby własną przedsiębiorczością nie był w stanie pokryć kosztów pełnomocnika z wyboru gdy uzna za konieczne fachowego pełnomocnika z wyboru sobie przybrać. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył T. K. podnosząc, że w sposób wyczerpujący wykazał, że znajduje się w złej sytuacji finansowej i społecznej i nie posiada żadnych środków pieniężnych na opłacenie pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zasadą ogólną postępowania przez sądami administracyjnymi jest ponoszenie przez stronę kosztów tego postępowania związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym – czego domaga się skarżący – nastąpić może wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd wydaje orzeczenie w tej sprawie mając na uwadze okoliczności podane w oświadczeniu strony zawartym we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a. W razie zaś, gdy oświadczenie to jest zdaniem Sądu niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, wnioskodawca jest zobowiązany złożyć na wezwanie Sądu w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe, o czym stanowi art. 255 p.p.s.a. Z powyższego wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie przez niego wnioskowanym. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. I OZ 987/11 i z dnia 28 marca 2012 r., sygn. I OZ 189/12). Skarżący został wezwany na podstawie art. 255 p.p.s.a. do przedłożenia dodatkowych oświadczeń popartych dokumentami, które miały być uzupełnieniem złożonego na formularzu oświadczenia odnośnie jego stanu majątkowego. Skarżący nie uczynił zadość wezwaniu Sądu. W piśmie złożonym w dniu 27 lutego 2014 r., skarżący powtórzył, że jak wskazał we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie posiada żadnych źródeł dochodów, pozostaje na utrzymaniu rodziny, od której nie otrzymuje dochodów. Co do wysokości uzyskiwanej od rodziny pomocy stwierdził, że art. 255 p.p.s.a. stanowi jedynie podstawę do podania danych co do dochodów i źródeł utrzymania skarżącego. W piśmie tym T. K. podał ponadto, że jest obciążony kredytem na kwotę 11000 zł oraz spłaca grzywnę sądową w wysokości 4000 zł, na co pożycza miesięcznie od rodziny 100 zł. Od utraty pracy zaciągnął od rodziny pożyczki na łączną kwotę 20000 zł. Skarżący stwierdził, że skoro pozostając na utrzymaniu rodziny nie jest w stanie podać swoich kosztów utrzymania a także źródeł jego finansowania, o źródła dochodów Sąd winien zapytać rodzinę skarżącego. Do pisma nie dołączono żadnych dokumentów potwierdzających obciążenia finansowe skarżącego. Wobec powyższego istniały przesłanki by uznać, że skarżący mimo, iż złożył na wezwanie Sądu pismo z dnia 22 lutego 2014 r. nie przedstawił wyjaśnień i dokumentów, które pozwoliłyby na dokładną analizę jego sytuacji materialnej, dlatego słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wobec tego, że zaskarżonym postanowieniem wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych został uwzględniony Naczelny Sąd Administracyjny mając na względzie zakaz reformationis in peius nie wypowiadał się co do tej kwestii. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na mocy art. 184 w związku z art.197 p.p.s.a.