I OZ 415/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 12 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 627/23 w sprawie ze skargi D.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 7 lutego 2023 r. nr KOC/6735/Go/21 w przedmiocie zwrotu kwoty stanowiącej równowartość bonifikaty od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z 28 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 627/23 (dalej postanowienie z 28 kwietnia 2023 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 7 lutego 2023 r. nr KOC/6735/Go/21 w przedmiocie zwrotu kwoty stanowiącej równowartość bonifikaty od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wniosek skarżącego został poparty ogólną argumentacją odnoszącą się do jego sytuacji majątkowej. Wskazał on, że natychmiastowe wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do konieczności zwrotu przez niego całej kwoty uzyskanej bonifikaty jednorazowo. W jego ocenie, może to mieć istotny wpływ na stan majątkowy, co - w świetle tego, że na nieruchomości ustanowione jest zabezpieczenie w postaci hipoteki - nie jest czynnością konieczną do natychmiastowego przeprowadzenia. Sąd zwrócił uwagę, że twierdzenia skarżącego nie zostały poparte jakąkolwiek dokumentacją, która obrazowałaby jego stan majątkowy. Dokumenty takie pozwoliłyby Sądowi na dokonanie oceny, czy uiszczenie należności stanowiłoby dla skarżącego szkodę, której rozmiary należałoby określić jako znaczne i czy zaciągnięcie ewentualnego kredytu lub pożyczki na poczet spłaty należności wynikającej z decyzji powodowałoby, że uiszczenie należności, a następnie jej ewentualny zwrot z uwagi na koszty kredytu lub pożyczki nosi znamiona trudnych do odwrócenia skutków lub znacznej szkody. Sąd I instancji podkreślił, że należności pieniężne mogą zostać w każdym czasie zwrócone czy też rozliczone między stronami. Świadczenia pieniężne są ze swej natury świadczeniami odwracalnymi i ze swej istoty nie wywołują trudnych do odwrócenia skutków. Nawet fakt ewentualnego wyegzekwowania należności pieniężnej przed rozpoznaniem skargi, a następnie jej uwzględnienie nie skutkuje nieodwracalnymi skutkami (k. 2-9, 23-26 akt sądowych). Zażalenie złożył D.K. (dalej skarżący) reprezentowany przez adw. A.P., zaskarżając postanowienie z 28 kwietnia 2023 r. w całości, zarzucając postanowieniu: 1. błędne ustalenie, że jego sytuacja materialna, a w istocie jej pogorszenie w wyniku natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji, nie wpłynie na powstanie po jego stronie znacznej szkody oraz nie wpłynie na trudne do odwrócenia skutki związane z koniecznością zwrotu bonifikaty w kwocie 168.298,06 zł (wraz z jej waloryzacją), podczas gdy zapłata tak znacznej kwoty będzie wymagała zaciągnięcia przez niego dodatkowych zobowiązań finansowych i to w sytuacji, gdy złożona do Sądu skarga jest oczywiście zasadna, a skarżący nie czynił żadnych działań, które miały na celu zmianę sposobu użytkowania nieruchomości, a teraz ma ponosić skutki ustaleń poczynionych przez organ w zaskarżonej decyzji, które zostały poczynione jednie w oparciu o dokumenty - dane z rejestrów; 2. naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej ppsa) przez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że fakt konieczności dokonania zapłaty 168.298,06 zł nie będzie miał wpływu na pogorszenie jego sytuacji materialnej oraz w razie konieczności zwrotu tej kwoty przez urząd w wyniku uwzględnienia złożonej skargi nie poniesie on dodatkowej szkody związanej z koniecznością uzyskania wskazanej kwoty, jej skredytowania albo zamrożenia aktywów o tak znacznej wartości. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie przez Sąd wykonalności zaskarżonej decyzji, gdyż jej natychmiastowe wykonanie doprowadzi do konieczności zwrotu przez niego całej kwoty uzyskanej bonifikaty jednorazowo, co może mieć istotny wpływ na jego stan majątkowy, a co w świetle tego, że na nieruchomości ustanowione jest zabezpieczenie w postaci hipoteki nie jest czynnością konieczną do natychmiastowego przeprowadzenia (k. 33-35 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków [...] (art. 61 § 3 zd. 1 ppsa). Ze wskazanego przepisu wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (T. Woś w: T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 560, uw. 6). Wykazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w art. 61 § 3 ppsa przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić. Pojęcie wyrządzenia znacznej szkody należy przy tym rozumieć w taki sposób, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to z kolei takie prawne lub faktyczne skutki, które - raz zaistniałe - powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W niniejszej sprawie skarżący nie podał przekonywających argumentów, które mogłyby stanowić podstawę do wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 7 lutego 2023 r. nr KOC/6735/Go/21. Podniósł on, że w postępowaniu administracyjnym został zobowiązany do zwrotu kwoty 168.298,06 zł, która podlega jeszcze waloryzacji. W tej sytuacji jest on zobowiązany do zaciągnięcia zobowiązania na wskazaną kwotę albo do jej zabezpieczenia na swoich aktywach. W każdej z tych sytuacji skarżący poniesie dodatkowe koszty, które następnie - w przypadku uwzględnienia skargi - będą stanowiły jego szkodę. Wskazał także, że urząd w chwili obecnej i przez cały czas trwania postępowania posiada zabezpieczenie w postaci ustanowionej na nieruchomości hipoteki. Wartość samej nieruchomości jest wielokrotnie wyższa niż ustanowiona hipoteka, a więc brak jest jakiejkolwiek możliwości, by urząd poniósł w tym zakresie szkodę. W jego ocenie, koniecznym jest więc wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż opisana sytuacja rodzi dla niego natychmiastowe skutki prawne polegające na konieczności zapłaty znacznej kwoty. Argumentacja skarżącego nie jest zasadna. Nie wykazał on, że poniesiona przez niego szkoda - w przypadku gdyby skarga została uwzględniona - była znaczna. Tylko szkoda o takim charakterze mogłaby stanowić podstawę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Podstawy takiej nie stanowi jakakolwiek szkoda, która nie powoduje zaistnienia trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Skarżący nie uprawdopodobnił, że nie jest w stanie zapłacić na rzecz organu 168.298,06 zł jednorazowo, lecz podniósł, że konieczne jest zaciągnięcie przez niego w tym celu kredytu lub pożyczki. Samo twierdzenie skarżącego w tym zakresie nie jest wystarczające. Koszty związane z waloryzacją owej kwoty, jak i zaciągnięciem kredytu lub pożyczki mogą stanowić faktyczną szkodę po stronie skarżącego, ale brak jest przesłanek do stwierdzenia, by łącznie z kwotą podlegającą zwrotowi mogły one spowodować znaczne zaburzenie budżetu skarżącego, które zagrażałoby jego sytuacji bytowej lub zawodowej. Skarżący nie wyjaśnił, jakie konkretne konsekwencje wywoła dla niego wykonanie zaskarżonej decyzji. Nie jest rolą Sądu domyślanie się, na czym polega interes prawny strony wobec złożonego przez nią wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Kwestia kosztów, które skarżący będzie zmuszony ponieść w celu wykonania zaskarżonej decyzji w przypadku jej niewstrzymania, nie stanowi samoistnej przesłanki do wstrzymania tej decyzji, w szczególności jeżeli skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie decyzji zagrozi w jakikolwiek sposób egzystencji jego i jego rodziny. Wszelkie dodatkowe koszty związane ze zwrotem (waloryzacja bonifikaty, oprocentowanie kredytu lub pożyczki) w przypadku uwzględnienia wywiedzionej skargi mogą stanowić przedmiot roszczenia skarżącego względem organu dochodzonego na drodze cywilnoprawnej, zgodnie z art. 4171 § 2 kc. Koszty regresowe, które w takiej sytuacji będzie musiał ponieść organ administracji nie stanowią o interesie skarżącego przemawiającym za wstrzymaniem zaskarżonej decyzji. Argument skarżącego, że na nieruchomości, do której odnosi się spór stron w aspekcie zwrotu kwoty stanowiącej równowartość bonifikaty od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, organ posiada zabezpieczenie w postaci ustanowionej na nieruchomości hipoteki nie ma wpływu na treść zaskarżonego postanowienia. O ile faktycznie zabezpieczenie w postaci ustanowionej hipoteki przymusowej jest gwarancją dla m.st. Warszawy zabezpieczającą wierzytelność z tytułu opłaty za przekształcenie w wysokości 205.957 zł, o tyle to zabezpieczenie jest instytucją niezależną od konieczności wykonania zaskarżonej decyzji. Ustanowiona hipoteka przymusowa nie stanowi ustawowej przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w tego rodzaju sprawach, tj. w sprawach o zwrot kwoty stanowiącej równowartość bonifikaty od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, które to przesłanki są jasno wskazane w art. 61 § 3 ppsa. Zasadą jest wykonalność decyzji ostatecznych. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do odstępstwa od tej zasady, mając za podstawę art. 61 § 3 ppsa. W rezultacie, zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.