I OZ 385/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 28 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.K. i K.K. na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Ke 375/23 w sprawie ze skargi E.K. i K.K. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr WIG.II.7513.2.2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia oddalić zażalenie

Pismem z 12 czerwca 2023 r. E.K. i K.K. (dalej skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach z 28 kwietnia 2023 r. nr WIG.II.7513.2.2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego (k. 4 akt sądowych). Zarządzeniem z 28 czerwca 2023 r. II SA/Ke 375/23 (dalej zarządzenie z 28 czerwca 2023 r.) Zastępca Przewodniczącego Wydziału II w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej ppsa), wezwał skarżących do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. "nr 221 poz. 2193 ze zm." [winno być "z 2021 r. poz. 535 - uw. NSA]; dalej rozporządzenie) - w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia doręczono skarżącym 17 lipca 2023 r. (k. 3, 8, 10-12 akt sądowych). Zażalenie na zarządzenie z 28 czerwca 2023 r. złożyli skarżący, wnosząc o zwrot sprawy do Urzędu Wojewódzkiego, ponieważ nie rozważono, czy są oni skarżącymi w tej sprawie. Zdaniem skarżących, sprawa nie powinna była trafić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach (k. 14 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Do zadań starosty należy w szczególności prowadzenie powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w tym prowadzenie dla obszaru powiatu gleboznawczej klasyfikacji gruntów (art. 7d ust. 1 lit. a tiret trzecie ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - Dz.U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm., dalej pgik). Wojewódzki inspektor nadzoru geodezyjnego i kartograficznego działający w imieniu wojewody wykonuje zadania niezastrzeżone na rzecz organów administracji geodezyjnej i kartograficznej, a w szczególności kontroluje działania administracji geodezyjnej i kartograficznej (art. 7b ust. 1 pkt 2 pgik). W rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego wojewódzki inspektor nadzoru geodezyjnego i kartograficznego jest organem wyższego stopnia w stosunku do organów administracji geodezyjnej i kartograficznej (art. 7b ust. 2 pkt 2 pgik). Postanowieniem z 28 kwietnia 2023 r. nr WIG.II.7513.2.2023 Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach (dalej Wojewódzki Inspektor) utrzymał w mocy postanowienie Starosty Buskiego z 27 marca 2023 r. nr GKN.6623.4.2023 odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie przeprowadzenia z urzędu klasyfikacji działki nr [...] położonej w obrębie X. w gminie Busko Zdrój na wniosek E.K. i K.K. Zgodnie z powołanymi przepisami, Wojewódzki Inspektor działał jako organ II instancji w stosunku do Starosty będącego organem I instancji. Pismo skarżących datowane na 12 czerwca 2023 r., złożone w Świętokrzyskim Urzędzie Wojewódzkim 15 czerwca 2023 r. (data prezentaty), zostało skierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach za pośrednictwem Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach. Skarżący podali: "wnosimy o wszczęcie postępowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach celem wyeliminowania z obrotu prawnego" postanowienia nr WIG.II.7513.2.2023 (k. 4 akt sądowych). Nie ulega wątpliwości, że pismo to stanowiło skargę do sądu administracyjnego na postanowienie Inspektora z 28 kwietnia 2023 r. nr WIG.II.7513.2.2023. Argument skarżących, że sprawa nie powinna była trafić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach jest bezzasadny wobec treści pisma opatrzonego prezentatą z datą 15 czerwca 2023 r. Art. 199 ppsa konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. W myśl tego przepisu, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Postępowanie sądowoadministracyjne jest, co do zasady, odpłatne. Zasada ta nie niweczy prawa obywatela do sądu, wynikającego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946, dalej Konstytucja RP). Postępowanie przed sądami określają ustawy, zgodnie z art. 176 ust. 2 Konstytucji RP i w przypadku sądownictwa administracyjnego ustawą tą jest obecnie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Obowiązek poniesienia kosztów procesu nie może być rozumiany jako sprzeczny z przepisami Konstytucji RP i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2. W żadnym razie obowiązek ponoszenia kosztów postępowania sądowego nie świadczy o naruszeniu prawa do sądu. Prawo to istnieje i pozwala stronie na dochodzenie jej słusznych roszczeń a ustanowienie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych umożliwia jego realizację. Ograniczona bowiem wielkość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji (postanowienia NSA z: 10.11.2011 r. I OZ 840/11, 14.1.2014 r. II FZ 1517/13; 14.10.2014 r. I GZ 424/14, aprobowane przez M. Jagielską, J. Jagielskiego, P. Gołaszewskiego w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 910-911, nb 1 i powoływany tam wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 16.7.2002 r. w sprawie P.C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, Lex 75481). Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 214 § 1 ppsa). Opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie (art. 219 § 1 ppsa). Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 § 1 ppsa). Pismami tymi są: skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 ppsa). Zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 233 ppsa, wysokość wpisu określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym 100 zł. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata [...]. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania (art. 220 § 1 ppsa). Skarga [...], od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ppsa). Stosownie do powołanych przepisów, zaskarżone zarządzenie było w pełni uprawnione. Znajduje ono wprost oparcie w obowiązujących przepisach prawa, dlatego nie sposób stwierdzić, by było ono niezgodne ze stanem faktycznym lub prawnym. Prawo skarżących do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia ich sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd nie zostało w żaden sposób naruszone przez wezwanie ich do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej w niniejszym postępowaniu skargi, który - co do zasady - warunkuje możliwość realizacji konstytucyjnego i zagwarantowanego przez regulacje międzynarodowe prawa do sądu. Wysokość wpisu (100 zł) jest wręcz symboliczna. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 ppsa, oddalił zażalenie.