I OZ 384/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. A. i Z. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 2094/20 o odrzuceniu zażalenia S. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2094/20 o odrzuceniu skargi kasacyjnej S. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2094/20 w sprawie ze skargi S. A. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 16 lipca 2020 r. nr 129/2020 WG-III.7221.4.6.2020.ES przedmiocie wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków postanawia: 1. odrzucić zażalenie Z. G.; 2. oddalić zażalenie S. A.

Wyrokiem z 18 maja 2021 r., I SA/Wa 2094/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. A. (dalej: skarżący) na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 16 lipca 2020 r. Odpis powyższego wyroku doręczono pełnomocnikowi skarżącego – M. W. (żona skarżącego – dalej: pełnomocnik skarżącego), organowi oraz uczestniczce postępowania – K. A. Pismem z 18 czerwca 2021 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku. Odpis uzasadnienia powyższego wyroku wraz ze stosownym pouczeniem doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 2 sierpnia 2021 r. Pismem z 6 sierpnia 2021 r. skarżący złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, pod którą podpisany jest osobiście skarżący, jego pełnomocnik oraz Z. G. Postanowieniem z 13 października 2021 r., I SA/Wa 2094/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 178 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odrzucił powyższą skargę kasacyjną jako niedopuszczalną wskazując, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żaden z przypadków wymienionych w art. 175 § 2-3 p.p.s.a. i tym samym wniesiona skarga kasacyjna nie spełnia wymogu określonego w art. 175 § 1 p.p.s.a. Powyższe postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 27 października 2021 r., a także organowi i uczestniczce postępowania. W dniu 8 listopada 2021 r. (data prezentaty) do Sądu wpłynęło zażalenie z 30 października 2021 r. (data nadania – 3 listopada 2021 r.) na powyższe postanowienie, podpisane przez pełnomocnika skarżącego oraz przez Z. G. W dniu 17 listopada 2021 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 listopada 2021 r., wezwano wnoszącego zażalenie Z. G. do usunięcia braków formalnych w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia (art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.) przez: a) udzielenie informacji czy on lub skarżący spełniają wymogi z art. 194 § 4 p.p.s.a., jednocześnie pouczając o treści art. 194 § 4 i art. 175 § 2-3 p.p.s.a.; b) nadesłanie pełnomocnictwa do występowania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi. W piśmie z 12 grudnia 2021 r., stanowiącym odpowiedź na powyższe wezwanie, Z. G. wymijająco wskazał jedynie, że warunek określony w powyższym przepisie jest spełniony. Postanowieniem z 21 marca 2022 r., I SA/Wa 2094/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że stosownie do art. 194 § 4 p.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Przepisy art. 175 § 2-3 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Przedmiotem zażalenia w niniejszej sprawie jest odrzucenie skargi kasacyjnej. Zażalenie to zostało podpisane przez dwie osoby, z których żadna nie jest adwokatem ani radcą prawnym, w sprawie nie zachodzi również żaden z przypadków wymienionych w art. 175 § 2-3 p.p.s.a. Ponadto, Z. G., jako niespełniający wymogów z art. 35 § 1 p.p.s.a. w ogóle nie może być pełnomocnikiem skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Odpis powyższego postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżącego, organowi oraz uczestniczce postępowania. W dniu 20 kwietnia 2022 r. do Sądu wpłynęło zażalenie z 14 kwietnia 2022 r. na powyższe postanowienie podpisane osobiście przez skarżącego, jego pełnomocnika oraz Z. G. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że "przeprowadzona rozmowa z A. S. – Przewodniczącą Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i Z. G. wiele wyjaśniła. Z. G. – jest stroną postępowania (art. 32 w z zw. z art. 28 k.p.a. i art. 85-109 k.c.) wnioskując odnotowanie jedynie w zakresie udziału jego Stowarzyszenia Ochrony Zdrowia Psychicznego i Praw Obywatelskich jako organizacji pozarządowej. Z takim wnioskiem proszę zatem o jego odnotowanie w tej sprawie". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że będące obecnie przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie z 14 kwietnia 2022 r. na postanowienie z 21 marca 2022 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej zostało wniesione przez skarżącego reprezentowanego przez pełnomocnika w osobie jego żony oraz przez Z. G., który nie był stroną niniejszego postępowania. Faktem bezspornym jest również to, że Z. G. wystąpił o dopuszczenie do udziału w postępowaniu dopiero na etapie składania przedmiotowego zażalenia, tj. w momencie jego wniesienia. Stosownie zaś do treści art. 180 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwraca ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. Przepis ten z mocy art. 197 § 2 p.p.s.a. znajduje odpowiednie zastosowanie do postępowania toczącego się na skutek zażalenia. Zgodnie z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., jedną z przesłanek dopuszczalności zażalenia jest wniesienie go przez stronę po doręczeniu jej odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Zgodnie z brzmieniem art. 32 p.p.s.a. stronami postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Jednocześnie, zgodnie z treścią art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, który pojmowany powinien być jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem lub czynnością. Przepisy te z mocy art. 197 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a. znajdują odpowiednie zastosowanie do postępowania toczącego się na skutek zażalenia. W razie stwierdzenia, że zażalenie wniesione zostało przez podmiot, który nie jest stroną w rozumieniu art. 32 i art. 33 p.p.s.a., sąd odrzuca je jako niedopuszczalne. W tym miejscu wskazania zatem wymaga, że odpis zaskarżonego postanowienia z 21 marca 2022 r. o odrzuceniu zażalenia doręczono trzem podmiotom będącymi stronami niniejszego postępowania, tj.: M. W. jako pełnomocnikowi skarżącego, organowi i uczestniczce postępowania. W związku z powyższym stwierdzić należało, że wniesione przez Z. G. zażalenie na przedmiotowe postanowienie należało, na podstawie art. 178 p.p.s.a. i art. 180 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., odrzucić jako wniesione przez podmiot niemający legitymacji do jego wniesienia, o czym orzeczono jak w punkcie 1. sentencji. Przechodząc natomiast do rozpoznania zażalenia wniesionego w imieniu skarżącego przez jego pełnomocnika (żonę) wskazać należy, że przepis art. 194 § 4 p.p.s.a. zawiera nakaz sporządzenia zażalenia, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, przez adwokata lub radcę prawnego, przy czym w takim przypadku odpowiednio stosuje się art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a., w których został określony katalog podmiotów zwolnionych od obowiązku zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego. Obowiązek ustanowiony we wskazanym przepisie ma charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną (por. postanowienia NSA: z 25 października 2011 r., II OZ 970/11 i z 7 maja 2014 r., II FZ 543/14). Powołany powyżej przepis art. 194 § 4 p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego albo przez osobę wskazaną w art. 175 § 2-3 p.p.s.a. Niesporządzenie zażalenia we wskazany sposób jest nieusuwalnym brakiem, niepodlegającym konwalidowaniu i uzasadniającym odrzucenie zażalenia (por. postanowienie NSA z 8 grudnia 2004 r., OZ 713/04, z 11 marca 2021 r., II GZ 41/21; z 13 kwietnia 2021 r., II OZ 208/21). Podkreślenia wymaga, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest jedynie kwestia prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu I instancji w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia wniesionego przez nieprofesjonalnego pełnomocnika skarżącego na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W tym miejscu wyjaśnienia zatem wymaga, że podniesione w zażaleniu argumenty kwestionujące w istocie prawidłowości wydania zaskarżonej decyzji nie są przedmiotem badania na tym etapie postępowania. Skoro zaś z akt sprawy nie wynika, aby pełnomocnik skarżącego, jak i sam skarżący, należeli do kręgu osób wymienionych w art. 175 § 1-3 p.p.s.a., a złożone w tej sprawie zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej zostało podpisane osobiście przez pełnomocnika skarżącego – jego żonę, to Sąd I instancji zasadnie uznał, że zażalenie, jako niedopuszczalne podlegało odrzuceniu. Posiadanie uprawnień do samodzielnego wniesienia skargi kasacyjnej lub zażalenia na odrzucenie skargi kasacyjnej musi być bowiem udokumentowane wraz ze złożeniem zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie ani skarżący, ani jego żona działająca jako jego pełnomocnik nie wykazali przynależności do podmiotów mogących samodzielnie wnieść skargę kasacyjną i zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Pomimo obowiązku sporządzenia przez profesjonalnego pełnomocnika zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę, skarżący dokonał tej czynności osobiście. Również jego pełnomocnik – żona nie wykazała, że spełnia wymogi określone w art. 175 § 1-3 p.p.s.a. Działanie takie, w świetle przedstawionych przepisów prawa, musiało skutkować odrzuceniem zażalenia jako niedopuszczalnego, co prawidłowo uczynił Sąd I instancji zaskarżonym postanowieniem, zgodnie z treścią art. 178 w zw. z art. 194 § 4 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 2. sentencji.