I OZ 354/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2836/13 zawieszające postępowanie sądowe w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2013 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia: oddalić zażalenie.

J. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2013 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Podstawą odmowy było uznanie, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek z art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, ze zm.), który dla uzyskania zasiłku wymaga spełnienia kryterium rezygnacji z zatrudnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1836/13, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), zawiesił postępowanie sądowe w opisanej wyżej sprawie uznając, że kwestie poddane badaniu przez Trybunał Konstytucyjny wiążą się ściśle z sytuacją faktyczną i prawną występującą w sprawie ze skargi J. S. Sąd wskazał, że zawieszenie postępowania sądowego uzasadnione jest wydaniem postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, z dnia 12 grudnia 2013 r., w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego, przedstawiającego Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne zarejestrowane pod sygn. akt P 1/14 "czy art. 16 a ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), w zakresie, w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Ponadto Sąd podał, że do Trybunału Konstytucyjnego wpłynął wniosek Grupy Posłów na Sejm RP VII Kadencji o stwierdzenie niezgodności przepisu art. 17 ust. 1 b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych ustaw z przepisami art. 2 i art. 32 ust. 1 w zw. z art. 69 Konstytucji RP w zakresie nieuzasadnionego pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, podmiotów sprawujących opiekę nad osobami, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nie osiemnastego roku życia bądź w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej po ukończeniu 25 roku życia - czym naruszone zostały zasady demokratycznego państwa prawa, w szczególności zasada sprawiedliwości społecznej, oraz zasada równości wobec prawa i obowiązek zapewnienia osobom niepełnosprawnym pomocy w zabezpieczeniu egzystencji. Wniosek ten jest zarejestrowany pod sygnaturą K 38/13. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie podstawą rozstrzygnięcia organów był co prawda art. 16a powołanej ustawy, ale tyko dlatego, że świadczenie określone w art. 17 (świadczenie pielęgnacyjne z tytułu nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną) nie mogło być przyznane z uwagi właśnie na niespełnienie przesłanki określonej w ust. 1b - którego dotyczy wniosek grupy posłów o stwierdzenie niezgodności z Konstytucją. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego wniosku ma znaczenie także dla oceny, czy stronie skarżącej w niniejszej sprawie przysługuje prawo do wnioskowanego świadczenia i będzie miało wpływ na treść rozstrzygnięcia niniejszej sprawie. Na to postanowienie zażalenie złożył J. S. nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem. Podniósł że rozstrzygnięcie sprawy jest niezależne od spraw toczących się przed Trybunałem Konstytucyjnym, gdyż niniejsza sprawa dojrzała do rozstrzygnięcia z uwagi na wyczerpujące ustalenie stanu faktycznego oraz oczywiste i rażące naruszenie prawa. Podniósł także, że prawie 90 – letnia podopieczna została pozbawiona składki na ubezpieczenie zdrowotne i bezpłatnej opieki lekarskiej, co pogarsza stan jej zdrowia i stwarza niebezpieczeństwo dla jej życia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zawieszenie postępowania określone w tym przepisie ma charakter fakultatywny, bowiem ocena jego zasadności została pozostawiona uznaniu Sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym wypadku jest celowe wstrzymanie biegu sprawy, w tym przede wszystkim powinien mieć na uwadze możliwość wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Trybunału Konstytucyjnego co do przedstawionych mu pytań prawnych będzie miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2013r., w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wskazać należy, że ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw wprowadziła bardziej restrykcyjnie kryteria przyznawania świadczeń, niż przewidywały to rozwiązania przyjęte w ustawie dotychczas obowiązującej. Ta właśnie kwestia była przedmiotem rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego przedstawionego przez Rzecznika Praw Obywatelskich, który to Trybunał wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt K 27/13, rozstrzygnął sprawę w kontekście dwóch zasiłków: specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz świadczenia pielęgnacyjnego. Trybunał powołanym wyrokiem orzekł bowiem o niekonstytucyjności że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548) z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że przedmiotem badania Trybunału – zgodnie z żądaniem wnioskodawcy – były tylko przepisy intertemporalne. Trybunał nie odnosił się więc do poprawności nowych, bardziej restrykcyjnych w porównaniu ze stanem dotychczasowym kryteriów uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że doszło do naruszenia praw słusznie nabytych oraz zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, które jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Wobec tego uznać należy, że w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie naruszył prawa zawieszając postępowanie sądowe w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 9 października 2013r., w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.