I OZ 34/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Syndyka Masy Upadłości J. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 35/21 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 9 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów leczenia oraz pobytu czasowo odebranych zwierząt postanawia: umorzyć postępowanie zażaleniowe.

Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 35/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu wniosku Syndyka Masy Upadłości J. T., odmówił wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 9 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów leczenia oraz pobytu czasowo odebranych zwierząt. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie wskazaną decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji ustalającą koszty leczenia oraz pobytu w Schronisku dla Zwierząt w S. oraz w gospodarstwie rolnym w miejscowości T. 11 zwierząt czasowo odebranych J. T., za okres od dnia 19 lutego 2019 r. do dnia 15 stycznia 2020 r. w wysokości 95.009,45 zł brutto oraz obciążającej ww. kosztami Syndyka Masy Upadłości J. T. wyznaczonego przez Sąd Rejonowy w Koszalinie postanowieniem z dnia 18 lutego 2019 r. sygn. akt VII GU 3/19. Syndyk Masy Upadłości J. T. wniósł skargę na powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego. W skardze zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W argumentacji wniosku podniósł, że wykonanie decyzji sprowadza niebezpieczeństwo zakłócenia postępowania upadłościowego ze szkodą na rzecz wierzycieli. Postanowieniem z dnia 4 lutego 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 13 maja 2021 r. skarga Syndyka Masy Upadłości J. T. została oddalona. Pismem z dnia 25 maja 2021 r. skarżący ponownie złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał że w depozycie znajduje się kwota 100.000 zł, dotyczy rozliczeń wynikających z postępowania upadłościowego a jej przedwczesne przekazanie podmiotowi nieuprawnionemu, przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy przez NSA, może narazić masę upadłościowa na nieodwracalny, nieuzasadniony uszczerbek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazał, że skarżący nie wykazał, aby konieczność uregulowania kwoty 95.009,45 zł tytułem kosztów leczenia oraz pobytu czasowo odebranych zwierząt, mogła spowodować skutki, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". W szczególności nie przedstawił informacji jak i dokumentów, które obrazowałyby stan majątkowy masy upadłości ani nie podał zgłoszonej do tej masy kwot wierzytelności, co czyni niemożliwym dokonanie przez Sąd weryfikacji, czy wykonanie zaskarżonej decyzji grozi powołanymi przez skarżącego negatywnymi następstwami. Tym samym nie sposób uznać, aby skarżący wykazał w jaki sposób poniesienie kosztów związanych z uregulowaniem kary pieniężnej wpłynie na postępowanie upadłościowe i czy w tej konkretnej sytuacji będzie można mówić o znacznej szkodzie, czy trudnych do odwrócenia skutkach. Na istnienie tych okoliczności nie wskazuje również analiza akt administracyjnych. Z tych też względów, w ocenie Sądu, wykluczona jest możliwość ustalenia, jaka jest relacja masy upadłości do kwoty zobowiązania podlegającego zapłacie i czy w tym konkretnym przypadku wykonanie decyzji może zagrażać zaspokojeniu wierzycieli, a jeśli tak to w jakim stopniu. Oznacza to zatem, że twierdzenie powołane na poparcie wniosku uznać należy za gołosłowne. Brak poparcia go odwołaniem się do konkretnych okoliczności i materiału źródłowego uniemożliwia ocenę jego wiarygodności i w rezultacie uznanie, by wystąpienie sygnalizowanego zagrożenia było realne i wiązało się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Syndyk Masy Upadłości J. T., wskazując że stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie jest błędne, gdyż nie uwzględnia faktu, że skarżącym jest podmiot będący w upadłości, który w przypadku utraty przedmiotowych 100.000 zł w praktyce może znaleźć się w sytuacji dla siebie nieodwracalnej. Syndyk masy upadłości nie może prowadzić postępowania upadłościowego w nieograniczonym czasie, a ponadto jeżeli utraci możliwość spłaty wierzycieli i bieżących zobowiązań, to zobowiązany jest on postępowanie upadłościowe zakończyć. Zakończenie postępowania upadłościowego i całkowita likwidacja podmiotu gospodarczego oznacza wyłączenie z obiegu prawnego podmiotu uprawnionego do ewentualnego zwrotu niezasadnie pobranych ww. należności, co pozostaje w rażącej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego oraz z zasadami demokratycznego państwa prawnego ujętymi w art. 2 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają wprost ram czasowych, w których strona może złożyć skuteczny wniosek o wstrzymanie wykonania aktu i sąd może postanowić o wstrzymaniu wykonania decyzji. Z treści art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że po przekazaniu sądowi skargi, sąd może, na wniosek strony, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części. Sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności do czasu wydania orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji, czyli, co do zasady, do czasu wydania wyroku. Wniosek ten wynika z treści art. 61 § 6 P.p.s.a., który stanowi, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem wydania orzeczenia uwzględniającego skargę lub uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Od wskazanej reguły zachodzi tylko jeden wyjątek - przewidziany w art. 152 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Wprawdzie art. 61 § 6 P.p.s.a. nie miał wprost zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem skarga Syndyka Masy Upadłości J. T. została oddalona wyrokiem z dnia 13 maja 2021 r., a orzeczenie to w dacie wystąpienia z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji nie było prawomocne, ale należy mieć na względzie, że możliwość wstrzymania aktu na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd I instancji ma do czasu wydania orzeczenia kończącego postępowanie. Po tym czasie (w trakcie postępowania kasacyjnego) strona może kierować wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekającego w tym przedmiocie na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. (w sytuacji gdy nie ma zastosowania art. 61 § 6 P.p.s.a. i art. 152 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że wniosek Syndyka Masy Upadłości J. T. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został wniesiony po wydaniu wyroku z dnia 13 maja 2021 r., a zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie był uprawniony do jego merytorycznego badania. Należy przy tym podkreślić, że wniosek ten został co prawda skierowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, jednakże przed wniesieniem skargi kasacyjnej, tj. przed wszczęciem postępowania międzyinstancyjnego, które następuje z chwilą wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny. Powyższe uchybienie Sądu I instancji nie miało jednakże wpływu na wynik sprawy. Istotą ochrony tymczasowej udzielanej na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. jest zabezpieczenie interesów strony skarżącej przez wstrzymanie wykonalności aktu administracyjnego do czasu zakończenia postępowania przed sądem. Zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego przed Sądem I instancji wskutek wydania wyroku lub postanowienia powoduje, na co zwracano we wcześniejszych rozważaniach, że sąd ten nie ma już uprawnienia do udzielenia ochrony tymczasowej, a w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej kompetencja w tym zakresie przechodzi na Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2018 r. sygn. akt II GZ 325/18, z dnia 26 listopada 2020 r. sygn. akt II GZ 348/20 oraz z dnia 22 kwietnia 2021 r. sygn. akt II GZ 115/21; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że po wydaniu przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w I instancji, bezprzedmiotowe jest rozpoznawanie przez ten sąd wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. W konsekwencji bezprzedmiotowe jest także rozpoznawanie zażalenia na postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu lub czynności, a postępowanie wszczęte zażaleniem podlega umorzeniu. W przypadku bowiem zasadności takiego zażalenia Sąd I instancji nie miałby podstawy do ponownego rozpatrzenia wniosku strony skarżącej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2017 r. sygn. akt II OZ 1514/17, z dnia 18 lipca 2018 r. sygn. akt II OZ 770/18 oraz z dnia 13 listopada 2019 r. sygn. akt II GZ 261/19). W niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 13 maja 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Syndyka Masy Upadłości J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 9 listopada 2020 r. w przedmiocie ustalenia kosztów leczenia oraz pobytu czasowo odebranych zwierząt. Wyrok ten jest prawomocny bowiem postanowieniem z dnia 17 września 2021 r. wniesiona od niego skarga kasacyjna została odrzucona, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na powyższe orzeczenie postanowieniem z dnia 17 lutego 2022 r. sygn. akt I OZ 35/22. W tej sytuacji za bezprzedmiotowe należy uznać rozpoznawanie zażalenia na postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a postępowanie zażaleniowe podlega umorzeniu. Z powyższych względów, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 i art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.