I OZ 332/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SPP/Gl 139/21 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi J.L. na postanowienie Wojewody S. z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 16 grudnia 2021 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku J.L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od koszów sądowych oraz odmówił mu ustanowienia adwokata z urzędu. Wnioskodawca złożył sprzeciw na to postanowienie. Postanowieniem z 2 marca 2022 r. WSA w Gliwicach utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 16 grudnia 2021 r. Pismem z 5 kwietnia 2022 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z 2 marca 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie z 16 grudnia 2021 r. Postanowieniem z 25 kwietnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił powyższe zażalenie, wskazując, że od prawomocnego postanowienia z 2 marca 2022 r. nie przysługuje środek zaskarżenia. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł zażalenie, domagając się zmiany, unieważnienia lub uchylenia zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia lub postanowień referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienia lub utrzymuje w mocy. W tych sprawach Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 ppsa). Analiza powyższych regulacji wskazuje, że postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy jest traktowane przez ustawodawcę jako orzeczenie wydane w pierwszej instancji. Sprzeciw wniesiony od postanowienia referendarza sądowego jest więc środkiem odwoławczym, co powoduje, że wojewódzki sąd administracyjny, który rozpoznaje sprzeciw z zakresu prawa pomocy, działa jako sąd drugiej instancji. W konsekwencji oznacza to, że postanowienie tego sądu o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego jest prawomocne i nie przysługuje od niego zażalenie. Zaskarżenie zatem postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy w całości lub w części skutkować musi odrzuceniem zażalenia z uwagi na niedopuszczalność tego środka (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2018 r., sygn. akt II FZ 684/18). W takiej sytuacji zażalenie skarżącego jako niedopuszczalne podlegało odrzuceniu, na podstawie art. 178 ppsa. Tym samym w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do zmiany bądź uchylenia prawidłowego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Jednocześnie w związku z niewystąpieniem w rozpoznawanej sprawie okoliczności, o których mowa w art. 183 § 2 ppsa, brak było podstaw do stwierdzenia nieważności tego postanowienia. Na marginesie powyższych wywodów należy zauważyć, że argumentacja podnoszona przez skarżącego w zażaleniu dotyczy zasadności przyznania prawa pomocy, co w związku z wyczerpaniem toku instancyjnego nie może być przedmiotem rozważań na obecnym etapie postępowania. Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest postanowienie o odrzuceniu zażalenia strony, nie zaś kwestia zasadności odmowy przyznania prawa pomocy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w postanowieniu.