II SA/Wa 202/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.S. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2021 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych postanawia: odrzucić skargę.

Minister Rodziny i Polityki Społecznej decyzją z [...] listopada 2021 r. znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania B. S., utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] września 2021 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W decyzji organu odwoławczego zawarto pouczenie o możliwości złożenia na nią skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej w terminie trzydziestu dni od dnia jej doręczenia. Decyzję z [...] listopada 2021 r. doręczono skarżącemu 25 listopada 2021 r. na adres wskazany w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji (odbiór przesyłki pocztowej potwierdził dorosły domownik – T. S.) (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się w "koszulce" poprzedzającej kartę nr 1 akt postępowania administracyjnego). 15 grudnia 2021 r. (karta nr 10 akt sądowych) na adres elektroniczny poczty elektronicznej Wydziału Informacji Sądowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (informacja@warszawa.wsa.gov.pl) wpłynęła wiadomość e-mail z adresu [...], w której B. S. zawarł skargę na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z [...] listopada 2021 r. znak:[...]. 16 grudnia 2021 r. (karta nr 157 akt postępowania administracyjnego) na adres elektroniczny poczty elektronicznej Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] ([...] ) wpłynęła wiadomość e-mail z adresu [...] , w której B. S. zawarł skargę na decyzję z [...] listopada 2021 r. znak:[....]. 20 grudnia 2021 r. wiadomość została przekazana do Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej (karty nr 159 i 160 akt postępowania administracyjnego oraz karta nr 36 akt sądowych), a następnie 17 stycznia 2022 r. (karta nr 32 akt sądowych) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W piśmie Sądu z 22 grudnia 2021 r. (II KO/Wa 378/21) (karta nr 13 akt sądowych) poinformowano B. S., że: 1. pisma w postepowaniu sądowoadministracyjnym, a zatem również skarga inicjująca postępowanie musi spełniać wymagania określone w art. 46 i 57 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednym z wymogów jest wniesienie jej w formie ustalonej przepisami ustawy tj. w formie papierowej lub w formie dokumentu elektronicznego (za pośrednictwem platformy ePUAP). Nie jest zatem możliwe skuteczne wniesienie skargi poprzez wysłanie wiadomości e-mail. Taka skarga nie wywoła skutków procesowych. Wobec tego, że ustawodawca nie przewidział możliwości wniesienia skargi za pośrednictwem wiadomości e-mail, wniesiona przez skarżącego skarga, pozostawiona zostanie w repetytorium II KO/Wa 378/21 i nie zostanie jej nadany dalszy bieg; 2. jeżeli jego intencją jest wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, to należy to zrobić w jednej z form wskazanym w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pismo z 22 grudnia 2021 r. doręczono skarżącemu 30 grudnia 2021 r. (karta nr 15 akt sądowych). 3 stycznia 2022 r. (data oddania pisma w placówce pocztowej - karta nr 5 akt sadowych) B. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję z [...] listopada 2021 r. znak: [...] W skardze stwierdził, że zaskarżona decyzja została mu doręczona 6 grudnia 2021 r. Minister Rodziny i Polityki Społecznej w odpowiedzi na skargę z 26 stycznia 2022 r. (karta nr 82 akt sądowych) wniósł odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi. Argumentując za wnioskiem o odrzucenie skargi, organ administracji wywiódł, że skarga została wniesiona po upływie terminu trzydziestu dni od dnia doręczenia zaskarżonej decyzji. Odpis odpowiedzi na skargę doręczono skarżącemu 15 lutego 2022 r. (karty nr 102 i nr 105 akt sądowych). Referendarz sądowy postanowieniem z 29 marca 2022 r. sygn. akt II SPP/Wa 25/22, po rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, umorzył postępowanie w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 3 czerwca 2022 r. sygn. akt II SPP/Wa 25/22, po rozpoznaniu sprzeciwu B. S. od powołanego postanowienia referendarza sądowego, utrzymał je w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga B. S. została wniesiona po upływie terminu przewidzianego na dokonanie tej czynności i dlatego należało ją odrzucić. Po pierwsze, jak wynika z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W przedmiotowej sprawie termin ten należy liczyć od 25 listopada 2021 r. Jak bowiem wynika ze znajdującego się w aktach postępowania administracyjnego zwrotnego potwierdzenia odbioru tego dnia, a nie jak wskazał B. S. 6 grudnia 2021 r., doręczono skarżącemu decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z [...] listopada 2021 r. znak:[...]. Należy przy tym przypomnieć, że odbiór decyzji potwierdził dorosły domownik (T. S.). Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że domownik podjął się oddania przesyłki adresatowi. Doręczenie było zatem zgodne z art. 43 zd. 1 K.p.a., wedle którego, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Po drugie, w świetle art. 53 § 4 P.p.s.a., termin, o którym mowa § 1, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. W takim przypadku sąd ten niezwłocznie przesyła skargę do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie. Jak wynika z akt sprawy (karta nr 4 akt sądowych), B. S. wniósł skargę wprost do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wysłał ją pocztą, oddając przesyłkę w placówce pocztowej 3 stycznia 2022 r., co zgodnie z art. 83 § 1 P.p.s.a., było równoznaczne z wniesieniem skargi do Sądu. Po trzecie, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Koniec liczonego od 25 listopada 2021 r. terminu trzydziestu dni, w którym B. S. mógł skutecznie wnieść skargę na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z [...] listopada 2021 r. znak:[...], przypadł 25 grudnia 2021 r. – w sobotę, a zarazem pierwszy dzień Bożego Narodzenia. Zgodnie z art. 83 § 2 P.p.s.a., jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Ostatnim dniem, w którym B. S. mógł skutecznie wnieść skargę na powołaną decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej, był zatem poniedziałek 27 grudnia 2021 r. Skarga została wniesiona 3 stycznia 2022 r., zatem po upływie terminu. Po czwarte, wysłanie 15 grudnia 2021 r. powołanej wyżej wiadomości e-mail na adres elektroniczny poczty elektronicznej Wydziału Informacji Sądowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (informacja@warszawa.wsa.gov.pl) nie spowodowało, że B. S. wniósł tego dnia skargę na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej decyzją z [...] listopada 2021 r. znak:[...]. Takiego skutku nie wywołało też wysłanie wiadomości e-mali z 16 grudnia 2021 r. na adres elektroniczny poczty elektronicznej urzędu obsługującego organ pierwszej instancji, tj. Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] ([...]), która 20 grudnia 2021 r. została przekazana do Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej, a następnie 17 stycznia 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wysłanie wiadomości e-mail na adres elektroniczny poczty elektronicznej sądu nie stanowi bowiem w świetle obowiązujących przepisów czynności wniesienia pisma (także skargi) do sądu. Takiego skutku nie wywołuje również wysłanie wiadomość e-mail na adres elektroniczny poczty elektronicznej urzędu obsługującego organ administracji, która następnie zostaje przekazana do sądu. Wedle art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Stosownie natomiast do treści art. 12b § 1 P.p.s.a., określony w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a, tj. kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Stosownie do treści art. 12b § 2 P.p.s.a., w postępowaniu dokumenty elektroniczne wnosi się do sądu administracyjnego przez elektroniczną skrzynkę podawczą, a sąd doręcza takie dokumenty stronom za pomocą środków komunikacji elektronicznej na warunkach określonych w art. 74a. Jak z kolei wynika z art. art. 54 § 1a P.p.s.a., skargę w formie dokumentu elektronicznego, składaną do sądu zgodnie z art. 54 § 1 P.p.s.a. (tj. za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi) wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Zgodnie z art. 49a P.p.s.a., sąd potwierdza wniesienie pisma w formie dokumentu elektronicznego do swojej elektronicznej skrzynki podawczej przez przesłanie urzędowego poświadczenia odbioru w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, na wskazany przez wnoszącego adres elektroniczny. Powołany przepis znajduje odpowiednie zastosowanie w przypadku skargi wnoszonej do elektronicznej skrzynki podawczej organu (art. 54 § 1a zd. 2 P.p.s.a.). Przepisy art. 12b § 1 oraz art. 54 § 1a P.p.s.a., określają jedyną dopuszczalną drogę (tj. przez elektroniczną skrzynkę podawczą) wnoszenia do sądu administracyjnego pism (także skarg na decyzje organów administracji) w formie dokumentu elektronicznego. Stosownie do treści art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 2070 ze zm. – dalej powoływana jako "u.o.i.d.p.p."), elektroniczna skrzynka podawcza to dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego (zatem m.in. do sądu, organu administracji rządowej lub organu jednostki samorządu terytorialnego - zob. art. 2 ust. 1 pkt 1 u.o.i.d.p.p.) przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego. Zgodnie natomiast z art. 16 ust. 1a u.o.i.d.p.p., podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, oraz zapewnia jej obsługę. W świetle art. 3 pkt 13 u.o.i.d.p.p., elektroniczna platforma usług administracji publicznej, zwana ePUAP (art. 1 pkt 8 u.o.i.d.p.p.), to system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet. Jak wynika z art. 19a ust. 1 i ust. 2 u.o.i.d.p.p., minister właściwy do spraw informatyzacji zapewnia funkcjonowanie ePUAP, a także zamieszcza na ePUAP informację o adresach elektronicznych skrzynek podawczych udostępnionych przez podmioty publiczne. Z powołanych wyżej przepisów P.p.s.a. oraz u.o.i.d.p.p. wynika, że elektroniczna skrzynka podawcza, o której mowa w art. 12b § 2 P.p.s.a. oraz art. 54 § 1a, to tylko taka elektroniczna skrzynka podawcza, która spełnia standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji. Nie ulega natomiast wątpliwości, że elektroniczna skrzynka podawcza, spełniająca standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji nie jest tożsama z jakimkolwiek adresem elektronicznym, czy "urzędową skrzynką mailową" (tak Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OZ 134/22 - niepublikowane; dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z § 8 ust. 1 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 180 – dalej rozporządzenie), minister właściwy do spraw informatyzacji umożliwia podmiotom publicznym tworzenie elektronicznych skrzynek podawczych na ePUAP. Jak już wskazano, Minister zamieszcza też na ePUAP informację o adresach elektronicznych skrzynek podawczych udostępnionych przez podmioty publiczne. Odnalezienie elektronicznej skrzynki podawczej jest zatem możliwe dzięki udostępnionemu wykazowi. W myśl § 8 ust. 2 rozporządzenia, utworzenie elektronicznej skrzynki podawczej na ePUAP oznacza upoważnienie ministra do obsługi doręczeń za pomocą ePUAP do podmiotów, o których mowa w ust. 1, i doręczeń realizowanych przez te podmioty. Należy przy tym zaznaczyć, że na stronie internetowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (po wybraniu "ePUAP elektroniczna skrzynka podawcza") zamieszczono szczegółowe informacje dotyczące wnoszenia do Sądu pism w formie dokumentów elektronicznych, a także odnośnik (tzw. link), który przenosi użytkownika na stronę ePUAP (https://epuap.gov.pl/wps/portal). Doręczenia dokonywane za pomocą ePUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na ePUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Za pomocą ePUAP możliwe jest przekazywanie doręczanych podmiotowi publicznemu dokumentów elektronicznych do jego systemu teleinformatycznego (§ 8 ust. 3 rozporządzania). Co szczególnie istotne w kontekście gwarancyjnego charakteru przepisów o doręczeniach, stosownie do treści § 13 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego poświadczenie przedłożenia jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń. Wniesienie pisma (wniosku, oświadczenia, skargi) przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego (także sądu) na platformie ePUAP gwarantuje zatem wnoszącemu to pismo otrzymanie urzędowego potwierdzenia, że dokument wpłynął do adresata będącego podmiotem publicznym. Znajduje to potwierdzenie w treści powołanego wyżej art. 49a P.p.s.a., zobowiązującego do potwierdzenia wniesienia pisma (także skargi wnoszonej za pośrednictwem organu administracji – art. 54 § 1a zd. 2) w formie dokumentu elektronicznego przez przesłanie urzędowego poświadczenia odbioru w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, na wskazany przez wnoszącego adres elektroniczny. Jak dostrzegł Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powołanego wyżej postanowienia z 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OZ 134/22, powyższych standardów nie musi spełniać "zwykła" skrzynka mailowa. Poczta elektroniczna (adres e-mail) stanowi bez wątpienia środek komunikacji elektronicznej i jest objęta definicją w art. 3 pkt 4 u.o.i.d.p.p. Nie jest jednak tożsama z pojęciem elektronicznej skrzynki podawczej, która stanowi "dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej" i służy "do przekazywania dokumentu elektronicznego". Pojęcie elektronicznej skrzynki podawczej nie jest więc tożsame z adresem e-mail, choćby ten drugi był dostępny w przestrzeni publicznej (zob. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 4856/21 – niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wracając zatem do treści art. 12b § 2 P.p.s.a. (zgodnie z którym, w postępowaniu dokumenty elektroniczne wnosi się do sądu administracyjnego przez elektroniczną skrzynkę podawczą) oraz art. 54 § 1a P.p.s.a. (zgodnie z którym skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi), należy stwierdzić, że wysłanie wiadomości e-mail na publicznie dostępny adres elektroniczny poczty elektronicznej sądu (np. adres wydziału informacji sądowej, wydziału orzeczniczego, czy sekretariatu prezesa sądu), nie stanowi czynności procesowej wniesienia pisma (także skargi) do tego sądu. Takiego skutku nie wywołuje również wiadomość e-mail wysłana na adres poczty elektronicznej urzędu obsługującego organ administracji, przekazana następnie do sądu administracyjnego. Ponieważ nie dochodzi do wniesienia pisma (także skargi) do sądu, to nie ma także podstaw wydrukowania otrzymanej przez sąd wiadomości e-mail i przyjęcia, że wydrukowana wiadomość stanowi pismo strony dotknięte brakiem formalnym w postaci braku własnoręcznego podpisu strony (przedstawiciela, pełnomocnika), o którego uzupełnienie należy wezwać na podstawie art. 49 § 1 P.p.s.a. Sąd podziela w tym względzie stanowisko wyrażone w uzasadnieniu prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 22 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wr 531/21 (niepublikowane). W obecnym stanie prawnym nie ma podstaw do przyjęcia, że "pismo" przesłane za pośrednictwem skrzynki e-mail, po jego wydrukowaniu przez sąd, dotknięte jest brakiem formalnym, który wymaga uzupełnienia przez autora pisma przez złożenie podpisu własnoręcznego na jego wydruku. W konkluzji należy przypomnieć, że: (1) w zaskarżonej decyzji zawarto prawidłowe pouczenie o terminie i trybie wniesienia skargi do sądu administracyjnego za pośrednictwem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej; (2) w piśmie z 22 grudnia 2021 r. (II KO/Wa 378/21) udzielono skarżącemu wyczerpującej informacji o wymogach pism wnoszonych do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego, wyjaśniając, że skarga wniesiona w wiadomości e-mail nie wywołuje skutków prawnych; (3) w odpowiedzi na skargę, której odpis doręczono skarżącemu 15 lutego 2022 r. organ administracji wniósł o jej odrzucenie z powodu uchybienia terminu przewidzianego na wniesienie skargi. Skarżący nie wnosił o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 P.p.s.a., odrzucił skargę.