I OZ 328/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2022 r., sygn. akt VIII SA/Wa 710/22 o odrzuceniu skargi R.D. i A.D. w sprawie ze skargi R.D. i A.D. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 30 czerwca 2022 r. nr 99/2022 w przedmiocie odmowy aktualizacji ewidencji gruntów i budynków postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 8 listopada 2022 r., VIII SA/Wa 710/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę R.D. i A.D. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 30 czerwca 2022 r. nr 99/2022 w przedmiocie odmowy aktualizacji ewidencji gruntów i budynków i zwrócił R.D. uiszczony wpis od skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, że wniesiona skarga zawierała braki formalne, wobec czego zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 14 września 2022 r. skarżący (każdy odrębnym pismem sądowym) zostali wezwani do ich uzupełnienia przez podanie swoich numerów PESEL oraz do solidarnego uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, a także pouczeni o skutkach niezastosowania się do wezwania. Wezwania zostały odebrane bezpośrednio przez skarżących w dniu 29 września 2022r., wobec czego termin do usunięcia braków upływał 6 października 2022 r. W dniu 7 października 2022 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżąca podała swój numer PESEL i uiściła wpis sądowy od skargi. Skarżący nie podał swojego numeru PESEL. Uzasadniając odrzucenie skargi Sąd I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 46 § 3 pkt 1 lit. b) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.), pismo strony, gdy jest pierwszym pismem w sprawie, powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną. Jak natomiast stanowi art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Skarżący przed upływem terminu nie usunęli braków skargi, co uzasadnia jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 58 § 3 p.p.s.a., zaś o zwrocie uiszczonego wpisu postanowiono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W zażaleniu na postanowienie skarżąca podniosła, że uiściła wpis od skargi w terminie przelewem. Przyznała równocześnie, że nie podała numeru PESEL w terminie, bo mieszka na wsi i nie ma bezpośredniego dostępu do poczty, zlikwidowane zostało połączenie autobusowe, a jej samochód był wówczas popsuty, ona sama zaś jest chora i ma problemy z poruszaniem się. Podniosła, że numery PESEL skarżących powinny znajdować się w aktach postępowania, albowiem starosta dysponował zawiadomieniem z Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego i powinien dołączyć je do akt sprawy. Jeżeli tego zawiadomienia w aktach sprawy nie ma, to odpowiedzialność za to ponosi starosta, obywatel nie powinien ponosić konsekwencji zaniedbań organu. Wraz z zażaleniem skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Przyczyną odrzucenia skargi nie był brak związany z terminowym uiszczeniem wpisu od skargi, skarżąca wpis uiściła w terminie, powodem odrzucenia skargi była natomiast kwestia związana z obowiązkiem podania numeru PESEL. Ten obowiązek wynika z art. 46 § 3 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. i sąd administracyjny jest zobowiązany do jego egzekwowania, nie może rozpoznać skargi, jeżeli jest ona dotknięta brakiem formalnym. Prawidłowo zatem wezwano skarżących do podania numerów PESEL, pouczając przy tym, że zaniechanie w tym zakresie będzie skutkowało odrzuceniem skargi. Skarżąca miała zatem świadomość, jakie surowe konsekwencje wiążą się z brakiem podania numeru PESEL. Odnosząc się do tezy, że numery te powinny znajdować się w aktach sprawy należy wskazać na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lipca 2023 r., II GPS 3/22, w której rozstrzygnięto wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego o wyjaśnienie, czy niepodanie przez skarżącego w skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego numeru PESEL stanowi brak formalny, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., pod rygorem odrzucenia skargi, w sytuacji gdy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych sprawy. W uchwale rozstrzygnięto, że niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bez względu na to, czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd. W uzasadnieniu uchwały wskazano w szczególności, że ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków od obowiązku strony określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. W szczególności nie zastrzegł, że podanie numeru PESEL w pierwszym piśmie jest wymagane tylko wtedy, gdy tego numeru nie można ustalić na podstawie akt administracyjnych. W związku z tym nie jest możliwe do zaakceptowania stanowisko, że obowiązek wskazania numeru PESEL aktualizuje się dopiero wtedy, gdy w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd, numer ten nie został utrwalony. Na stronie wnoszącej pismo spoczywa obowiązek wypełnienia wszystkich warunków formalnych określonych w art. 46-47 p.p.s.a. Przepis art. 49 § 1 p.p.s.a. jednoznacznie stanowi, że na wezwanie przewodniczącego strona uzupełnia braki formalne pisma, które uniemożliwiają nadanie mu prawidłowego biegu. Wniesienie pisma zawierającego wszystkie wymagane elementy, a także uzupełnienie jego braków niewątpliwie należy zaliczyć do czynności strony. Przyjęty w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podział czynności z uwagi na kryterium podmiotowe (czynności sądu, strony i innych uczestników postępowania), wyklucza podejmowanie czynności nienależących do danego podmiotu, co jest związane z określoną w ustawie pozycją każdego z tych podmiotów. W związku z tym nie można oczekiwać, że sąd będzie podejmował czynności należące do strony postępowania. Poszukiwanie przez sąd numeru PESEL strony w aktach administracyjnych nie ma normatywnej podstawy i nie jest obowiązkiem sądu. Jego podanie należy do strony inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne. Koncepcja o możliwości, a nawet obowiązku ustalenia przez sąd numeru PESEL strony i uzupełnienie w ten sposób braku formalnego skargi nie ma podstaw normatywnych. Z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. wprost wynika, że wskazanie numeru PESEL jest obowiązkiem strony wnoszącej pierwsze pismo w sprawie (skargi). Stanowisko wyrażone w uchwale Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela i nie znajduje podstaw do zastosowania art. 269 § 1 p.p.s.a. Skarżąca nie zaprzeczyła ustaleniom faktycznym dotyczącym sprawy, związanym z datą otrzymania wezwania do usunięcia braku skargi przez podanie numeru PESEL, a także przyznała, że brak ten usunęła po terminie. W tych okolicznościach zażalenie nie mogło odnieść skutku. Nie uzasadniają uchylenia postanowienia o odrzuceniu skargi również argumenty wskazujące na trudności i ograniczenia skarżącej w dostępie do poczty i możliwości nadania przesyłki poleconej. Te okoliczności mogą stanowić argumenty przy rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu, jaki został przez skarżącą także złożony. Z podanych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. wniesione zażalenie oddalił.