I OZ 324/23

Dnia 9 sierpnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 43/23 oddalające wniosek S. N. o wyłączenie sędziego NSA Teresy Rutkowskiej, sędziego WSA Ewy Cisowskiej – Sakrajdy, sędziego WSA Ewy Alberciak, sędziego WSA Agnieszki Grosińskiej – Grzymkowskiej, sędziego WSA Jarosława Czerwa i asesora WSA Marcina Olejniczaka od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 43/23 ze skargi S. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od pisma o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o wypłatę dodatku węglowego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 22 marca 2023r., sygn. akt II SA/Łd 43/23, odrzucił wniosek S. N. o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziów w sprawie ze skargi S. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od pisma o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Pismem z dnia 17 kwietnia 2023 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, składając jednocześnie wniosek o wyłączenie sędziego NSA Teresy Rutkowskiej, sędziego WSA Ewy Cisowskiej – Sakrajdy, sędziego WSA Ewy Alberciak, sędziego WSA Agnieszki Grosińskiej – Grzymkowskiej, sędziego WSA Jarosława Czerwa i asesora WSA Marcina Olejniczaka od orzekania w niniejszej sprawie. Skarżący podniósł, że sędziowie orzekając w dniu 22 marca 2022 r. z pełną premedytacją mataczą w sprawie, opóźniają jej rozstrzygnięcie. Stwierdził, że sędziowie rozpoznający wniosek o stwierdzenie braku niezawisłości i niezależności sędziów przekroczyli swoje uprawnienia. Ponadto sędziom nie podoba się fakt wysłania wniosku o stwierdzenie braku niezawisłości i niezależności sędziów. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 43/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił zażalenie S. N. na w/w postanowienie z dnia 22 marca 2023 r.(odrzucające wniosek o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziów). Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OZ 323/23, oddalił zażalenie S. N. na postanowienie z 27 kwietnia 2023 r. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 19 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 43/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wniosek S. N. o wyłączenie sędziego NSA Teresy Rutkowskiej, sędziego WSA Ewy Cisowskiej – Sakrajdy, sędziego WSA Ewy Alberciak, sędziego WSA Agnieszki Grosińskiej – Grzymkowskiej, sędziego WSA Jarosława Czerwa i asesora WSA Marcina Olejniczaka od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 43/23. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zakres przedmiotowy art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 – dalej "p.p.s.a."), nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogu niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2022 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 – dalej "p.u.s.a"). Sąd podkreślił, że zakresy przedmiotowe okoliczności stanowiących podstawy do wyłączenia sędziego przewidziane w art. 19 p.p.s.a. oraz art. 5a § 1 p.u.s.a., są rozłączne. Wobec tego Sąd wskazał, że rozpoznał wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów niezależnie od rozstrzygnięcia wniosku o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziów. Przytaczając brzmienie art. 18 § 1 p.p.s.a. Sąd I instancji podał, że w w/w przepisie wymienione zostały przesłanki wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy. Wskazał, że niezależnie od tego, na mocy art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Sąd podkreślił, że przepisy te mają także zastosowanie do asesorów sądowych. W ocenie Sądu, okoliczności przedstawione w niniejszym wniosku, nie uzasadniają wyłączenia wskazanych w nim sędziów. Sąd stwierdził, że sformułowania użyte w przedmiotowym wniosku są przejawem subiektywnych przeświadczeń z powodu niezadowalających stronę czynności podejmowanych przez sędziów, a wynikających z oczekiwań co do sposobu prowadzenia postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu rozpatrywany wniosek nie zawiera argumentacji, która wskazywałaby na uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wskazanych sędziów w niniejszej sprawie, co czyni przedmiotowe żądanie niezasadnym. Sąd podkreślił, że przyjmuje się, iż sama podejrzliwość strony, brak zaufania do bezstronności sędziego, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny, nie stanowią przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie. Zaznaczono, że żądanie wyłączenia sędziego musi się opierać na konkretnej przyczynie uprawdopodobnionej poprzez powołanie okoliczności lub dowodów wskazujących na istnienie tej przyczyny. W ocenie Sądu I instancji w niniejszej sprawie skarżący nie wskazał takich konkretnych i obiektywnych powodów, popartych dowodami, które uzasadniałyby uwzględnienie żądania. Ponadto Sąd wskazał, że sędziowie wymienieni we wniosku złożyli oświadczenia, iż nie zachodzą żadne okoliczności wskazane w art. 18 i 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia ich od rozpoznania sprawy skarżącego. W ocenie Sądu prawdziwość tych oświadczeń nie budzi wątpliwości. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył skarżący, wyrażając swoje niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 18 i art. 19 p.p.s.a. wyłączenie sędziego może nastąpić z mocy ustawy, bądź na żądanie sędziego lub wniosek strony. Wyłączenie sędziego z mocy ustawy następuje na podstawie enumeratywnie wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przesłanek. W przypadku wyłączenia sędziego na wniosek sędziego lub strony, wyłączenie następuje na podstawie okoliczności, która uzasadniałaby wątpliwości co do bezstronności sędziego. Wniosek strony o wyłączenie sędziego, zgodnie z art. 20 p.p.s.a., musi uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia sędziego, natomiast sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, zobowiązany jest do złożenia wyjaśnienia (art. 22 § 2 p.p.s.a.). Podnieść należy, że instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Należy w tym miejscu podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, iż o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Zarzuty dotyczące niewłaściwego, zdaniem strony, sposobu orzekania przez sędziego mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowią natomiast przesłanki do wyłączenia sędziego. Tego rodzaju okoliczności, jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanego sędziego, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny na które wskazują art. 18 i 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sędziego od rozpoznawania jego sprawy, ale okoliczność spośród przewidzianych ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec powyższego należy uznać, że Sąd I instancji trafnie stwierdził, że w niniejszej sprawie nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku o wyłączenie wskazanych przez skarżącego sędziów. Ani bowiem we wniosku o wyłączenie sędziów, ani też w zażaleniu skarżący nie przedstawił przesłanek, które uzasadniałyby wyłączenie tychże sędziów. Należy w tym miejscu wskazać, że wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. W niniejszym postępowaniu nastąpiło złożenie takich wyjaśnień. Wobec niewskazania jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość oświadczeń sędziego NSA Teresy Rutkowskiej, sędziego WSA Ewy Cisowskiej – Sakrajdy, sędziego WSA Ewy Alberciak, sędziego WSA Agnieszki Grosińskiej – Grzymkowskiej, sędziego WSA Jarosława Czerwa i asesora WSA Marcina Olejniczaka – stwierdzić trzeba, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędziów było zgodne z prawem. Należy tym samym podzielić ugruntowany pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że skoro sędzia, którego przedmiotowy wniosek dotyczy złożył oświadczenie, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 441/08, postanowienie NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt I OZ 332/10). W niniejszej sprawie z oświadczeń złożonych przez sędziego NSA Teresę Rutkowską, sędziego WSA Ewę Cisowską – Sakrajdę, sędziego WSA Ewę Alberciak, sędziego WSA Agnieszkę Grosińską – Grzymkowską, sędziego WSA Jarosława Czerwa i asesora WSA Marcina Olejniczaka wynika, że nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie na podstawie art. 18 i 19 p.p.s.a. Skarżący natomiast zarówno we wniosku, jak również w zażaleniu nie wykazał w żaden sposób, że istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia takich okoliczności. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a, postanowił jak w sentencji.