I OZ 315/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Bk 435/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 12 grudnia 2024 r. Nr 406.815/E-8/25/24 w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie.

K.B. złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 12 grudnia 2024 r., nr 406.815/E-8/25/24, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Białegostoku z dnia 8 października 2024 r., nr DPI.5026.7.39-3.2023, na mocy której ustalono wyżej wymienionemu opłatę za pobyt wnuka W.U. w Domu Pomocy Społecznej w [...] za okres od 1 marca 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. i zastosowano zwolnienie częściowe w ten sposób, że ustalono opłatę za ten okres w wysokości 300,00 złotych miesięcznie. W przedmiotowej skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zwany dalej "Sądem I instancji", postanowieniem z dnia 12 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 435/25, po rozpoznaniu wniosku K.B., zwanego dalej "skarżącym lub "wnoszącym zażalenie", odmówił wstrzymania wykonania wyżej wskazanej decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji przytoczył sytuację finansową i życiową skarżącego na podstawie dokumentów zawartych w aktach administracyjnych, zwracając przy tym uwagę na lakoniczne i ogólnikowe uzasadnienie złożonego wniosku. Sąd I instancji wskazał, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją matką K.B. Źródłem jego dochodu jest wynagrodzenie z pracy w firmie P. Sp. z o.o., gdzie pracuje od stycznia 2024 r. Brak jest przy tym informacji, aby sytuacja ta uległa zmianie. W czerwcu 2024 r. wynagrodzenie skarżącego wyniosło 2.973,42 zł netto i na przestrzeni miesięcy utrzymywało się na zbliżonym poziomie. Łączna kwota stałych miesięcznych obciążeń finansowych skarżącego, składających się m.in. na czynsz, energię elektryczną, wodę, gaz, ubezpieczenie na życie, leki, dojazd do pracy i opał, wynosi ok. 1.609,00 zł. W kosztach tych partycypuje również matka skarżącego, która w czerwcu 2024 r. otrzymywała świadczenie z ZUS w kwocie 1.905,74 zł netto (kwota ta nie obejmuje waloryzacji z marca 2025 r.). Podkreślono, że skarżący jest chory na [...], jednak brak jest faktur, rachunków lub innych dokumentów potwierdzających ponoszenie opłat za leki. Z załączonych do pisma z dnia 6 września 2024 r. zdjęć oraz skargi wynika, że warunki lokalowe są bardzo skromne, a mieszkanie wymaga remontu. Sąd I instancji wskazał, iż niewątpliwie opłata za pobyt wnuka w DPS w wysokości 300,00 złotych miesięcznie stanowi obciążenie dla skarżącego w jego aktualnej sytuacji życiowej. Niemiej jednak uznano, że sytuacja skarżącego pozostaje stabilna, albowiem posiada stałą pracę i wynagrodzenie w kocie ok. 3.000,00 złotych. Również mieszkająca z nim matka dysponuje comiesięczną rentą rodzinną w kwocie ok. 2.000,00 zł. Oznacza to, że dochód rodziny wynosi łącznie ok. 5.000,00 zł miesięcznie. Równocześnie zwrócono uwagę, że skarżący uzyskał częściowe zwolnienie z opłaty. Wskazano, że brak dołączenia do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji jakiejkolwiek dokumentacji podważającej tą zgromadzoną przez organ nie pozwala na stwierdzenie, że wykonanie zaskarżonej decyzji rzeczywiście może spowodować trudne do odwrócenia skutki, czy też znaczną szkodę. Zdaniem Sądu I instancji nie potwierdziła się teza wskazywana w uzasadnieniu wniosku, że wskutek wykonania decyzji skarżący zostałby pozbawiony środków niezbędnych do utrzymania. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe orzeczenie zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na dowolnym przyjęciu przez Sąd, że w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji a skarżący uzyskuje dochody pozwalające na pokrycie zobowiązania, 2) obrazę przepisu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) przez jego niezastosowanie i odmowę wstrzymania wykonania decyzji pomimo, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a z akt sprawy wynika, że szczególne okoliczności zostały przedstawione i uprawdopodobnione przez wnioskodawcę. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez jego uchylenie w całości i wydanie rozstrzygnięcia wstrzymującego wykonanie zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia skarżący przedstawił argumentację na poparcie podniesionych zarzutów. Wskazano, że sytuacja życiowa skarżącego została oceniona zbyt pozytywnie przez Sąd I instancji. Zaznaczono, że pomimo zamieszkiwania z matką, wspólne wydatki związane z choćby z leczeniem powodują, że skarżący nie posiada majątku na tyle, by był w stanie pokryć koszty związane z opłatą za pobyt wnuka w domu pomocy społecznej, jeśli orzeczenie w zakresie poprawności jej naliczenia jeszcze nie zapadło. Późniejsze prawo do zwrotu tych środków, w sytuacji korzystnego rozstrzygnięcia, nie zapobiegnie trudnym do odwrócenia skutkom. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać w całości lub w części wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeśli w wyniku ich wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (m.in. postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2025 r., sygn. akt II GZ 40/25, powoływane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności (m.in. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. akt II OZ 736/24). Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (m.in. postanowienie NSA z dnia 21 stycznia 2025 r., sygn. akt III OZ 606/24). W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku prawidłowo przyjął, że skarżący nie uzasadnił w sposób wystarczający wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku nie przedstawił dowodów na poparcie swoich twierdzeń i tym samym nie wykazał, aby w przypadku wykonania zaskarżonego aktu zachodziło rzeczywiste ryzyko poniesienia przez niego znacznej szkody lub powstania nieodwracalnych skutków. Wskazywane przez wnoszącego zażalenie okoliczności, które w jego ocenie warunkują zasadność wstrzymania wykonania przedmiotowej decyzji, nie stanowią przesłanki uzasadniającej wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wykonanie obowiązku o charakterze finansowym co do zasady jest odwracalne. W sprawie nie można zatem mówić o zaistnieniu przesłanki trudnych do odwrócenia skutków. Nie ma również podstaw od uznania, że wykonanie decyzji pociąga za sobą dla skarżącego zagrożenie poniesienia znacznej szkody. Podnoszona przez skarżącego okoliczność wydatkowania znacznych sum pieniężnych tytułem leczenia nie została w żaden sposób wykazana. Skarżący nie przedstawił żadnych kwot pieniężnych wydatkowanych na ten cel. Zgromadzona w aktach administracyjnych dokumentacja medyczna również nie uprawdopodabnia konieczności ponoszenia znacznych nakładów na leczenie. Należy przy tym wskazać, że zgromadzona w sprawie dokumentacja medyczna została wydana już wiele lat temu, co uniemożliwia podjęcie ustaleń co do aktualnego stanu zdrowia skarżącego i oceny ewentualnych kosztów leczenia. Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, a uzyskiwany przez ich oboje dochód opiewa na kwotę ok. 5.000,00 zł. Przedstawiony zakres miesięcznych wydatków na utrzymanie wyżej wymienionych (wliczając w to zakup leków) obliczony został na kwotę ok. 1.600,00 zł miesięcznie. W konsekwencji powyższego – nawet przyjmując, że czynione przez skarżącego nakłady na utrzymanie pozostają na wyższym poziomie – dysponuje on kwotą pozwalającą na uiszczenie zobowiązania z tytułu opłaty za pobyt wnuka w domu pomocy społecznej. Zobowiązanie z tego tytułu stanowi jedynie 6 % dochodu jakim łącznie dysponują skarżący i jego matka. Sytuacja majątkowa wnoszącego zażalenie nie wskazuje na to, aby wykonanie obowiązku zapłaty kwoty wynikającej z decyzji pociągało dla niego skutki w postaci szkody, w tym przypadku w postaci uszczerbku majątkowego. Podkreślenia przy tym wymaga fakt, że wnoszący zażalenie nie przedstawił żadnych dowodów, ani nie wskazał okoliczności, które dałyby szerszy wgląd w jego sytuację majątkową, a jedynie na tym tle można byłoby ocenić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wywołać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Przeprowadzona analiza wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji potwierdza stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, że wykonanie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 12 grudnia 2024 r. nie spowoduje dla skarżącego negatywnych skutków wypełniających przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a. W konsekwencji przedstawionych powyżej wywodów zarzuty sformułowane przez wnoszącego zażalenie należało uznać za bezzasadne. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.