I OZ 302/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2017 r. sygn. akt II SAB/Wa 519/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na przewlekłość postępowania w przedmiocie zwolnienia z opłaty za studia postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 29 grudnia 2017 r., II SAB/Wa 519/17, odmówił A. P. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na przewlekłość postępowania w przedmiocie zwolnienia z opłaty za studia. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że skarżąca – pomimo wezwania Sądu do sprecyzowania skargi przez jednoznaczne wskazanie, czy organem, którego dotyczy skarga jest Rektor Uniwersytetu W., czy też Dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu W., w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi – nie usunęła braku formalnego skargi w wyznaczonym terminie. Pismo skarżącej z 9 listopada 2017 r. nie stanowiło prawidłowego wykonania wezwania Sądu, albowiem z jego treści nie wynikało w sposób jednoznaczny, którego organu skarga dotyczy. Powyższa okoliczność skutkuje oczywistą bezzasadnością skargi, która podlega odrzuceniu. Natomiast stosownie do art. 247 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., Poz. 1369 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") oczywista bezzasadność skargi implikuje obowiązek odmowy przyznania prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiodła A. P. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została kompleksowo uregulowana w art. 243-263 p.p.s.a. Ustawodawca ukształtował w powołanych przepisach zarówno pozytywne, jak i negatywne przesłanki przyznania prawa pomocy. Odmowa przyznania prawa pomocy może nastąpić w sytuacji, gdy nie są spełnione pozytywne przesłanki, bądź w sytuacji, w której co prawda pozytywne przesłanki są spełnione, ale jednocześnie stwierdza się zaistnienie przesłanki negatywnej. Pozytywne przesłanki uregulowane zostały w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a., zaś negatywne – wyłączające dopuszczalność przyznania prawa pomocy – w art. 246 § 3 p.p.s.a. oraz w art. 247 p.p.s.a. Zgodnie z art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Okoliczność taka zachodzi, jeżeli bez potrzeby dokonania głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że skarga ta nie może zostać uwzględniona. Powołany przepis wprowadza samodzielną, negatywną przesłankę przyznania stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Prawo to nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi, co oznacza, że ocena w tym przedmiocie dokonywana jest w oderwaniu od sytuacji materialnej strony. Stwierdzenie przez sąd, że w sprawie zachodzi sytuacja oczywistej bezzasadności skargi skutkuje odmową przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 28 listopada 2012 r., II FZ 906/12). Zastosowanie zaś art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. Wskazany przepis nie różnicuje przyczyn bezzasadności skargi, należy zatem stwierdzić, że prawo pomocy nie przysługuje zarówno w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych jak i z przyczyn uregulowanych w przepisach materialnoprawnych (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 2.). Co więcej, w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, że w danej sprawie wystąpiła "oczywista bezzasadność" skargi, uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Sąd I instancji zasadnie uznał, że zachodzi oczywista bezzasadność skargi A. P. z przyczyn procesowych, albowiem skarżąca pomimo wezwania do sprecyzowania w sposób jednoznaczny organu, którego dotyczy jej skarga na przewlekłość postępowania w sprawie zwolnienia z opłaty na studia nie wykonała go w sposób prawidłowy (w odpowiedzi na wezwanie wyjaśniła, że "skarga dotyczy Skarbu Państwa – Rektora UW – Dziekana Wydziału Prawa i Administracji UW"). Tym samym uznać należy, że Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że skarga kwalifikuje się do odrzucenia i na podstawie art. 247 p.p.s.a. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.