I OZ 282/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 18 maja 2026 r., sygn. akt II SA/Wr 146/26 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi K.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 2 kwietnia 2025 r. nr SKO 4111.8.2025 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie.

W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 27 lutego 2026 r., sygn. akt II SA/Wr 146/26, wezwano K.K. (dalej: skarżący) do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 2 kwietnia 2025 r. nr SKO 4111.8.2025 w wysokości 100 złotych w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem jej odrzucenia. Jednocześnie poinformowano skarżącego, że z uwagi na fakt, iż w jednym piśmie z 26 lipca 2025 r. zaskarżono więcej niż jeden akt, na podstawie art. 57 § 3 p.p.s.a. rozdzielono skargę na postanowienie nr SKO 4111.8.2025 (sygn. akt II SA/Wr 609/25, obecnie II SA/Wr 146/26) i na postanowienie nr SKO 4111.19.2025 (sygn. akt II SA/Wr 608/25) i w związku z tym wezwano skarżącego do oświadczenia, w terminie 7 dni, czy podtrzymuje skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 2 kwietnia 2025 r. nr SKO 4111.8.2025 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Przesyłka zawierająca oba wezwania została dwukrotnie awizowana 19 i 27 marca 2026 r., a następnie zwrócona do nadawcy (Sądu I instancji) z adnotacją "nie podjęto w terminie". Przesyłka została pozostawiona w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia na 2 kwietnia 2026 r. Siedmiodniowy termin do uzupełnienia ww. braków skargi upłynął bezskutecznie 9 kwietnia 2026 r. Postanowieniem z 18 maja 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę wobec nieuzupełnienia jej braków formalnych. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Niewątpliwie wywiedziona na gruncie niniejszej sprawy skarga była dotknięta brakiem fiskalnym. Zgodnie bowiem z art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Stosownie do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Z kolei w myśl art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (to jest od skargi, sprzeciwu od decyzji lub postanowienia, skargi kasacyjnej, zażalenia oraz skargi o wznowienie postępowania) pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Zgodnie zaś z art. 214 § 1 p.p.s.a. do uiszczenia wpisu zobowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie. Skarżący nie poddaje w wątpliwość zasadności wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Twierdzi natomiast, że z powodu hospitalizacji nie mógł odebrać przesyłki sądowej zawierającej powyższe wezwanie, a z uwagi na jego stan zdrowia Sąd I instancji powinien wystosować do niego drugie wezwanie. Należy zatem wyjaśnić, że przepis art. 73 p.p.s.a. wprowadza jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, która zakłada, że takie doręczenie nastąpiło. Fikcję doręczenia przyjmuje się w razie niemożności doręczenia adresatowi pisma sądowego w sposób przewidziany w art. 65-72 p.p.s.a. pod warunkiem, że adresat został dwukrotnie powiadomiony o pozostawieniu przesyłki na okres 14 dni w placówce pocztowej (art. 73 § 1 p.p.s.a.). Warunkiem uznania, że do fikcji doręczenia doszło, jest zatem pozostawienie zawiadomień, o których mowa w art. 74 § 2 i 3 p.p.s.a., a więc dokonanie dwukrotnej awizacji przesyłki pozostawionej w urzędzie pocztowym lub urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia ww. okresu (art. 73 § 4 p.p.s.a.). Doręczenie zastępcze dokonane w omawianym trybie stwarza domniemanie prawne oparte na założeniu, że strona mogła zapoznać się z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła, to nastąpiło to z przyczyn leżących po jej stronie. Mogą oczywiście zaistnieć sytuacje, w których strona bez własnej winy nie będzie w stanie dowiedzieć się o przesyłce. Powodem takiego stanu rzeczy mogą być nieprawidłowości związane z doręczeniem przesyłki, takie jak wadliwe działanie doręczyciela polegające np. na nieprawidłowym zawiadomieniu adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, czy też działanie osób trzecich np. dewastacja skrzynki pocztowej, usunięcie awizo. W innych z kolei wypadkach strona, pomimo prawidłowego doręczenia przesyłki, może być pozbawiona możliwości dowiedzenia się o tym fakcie z przyczyn przez nią niezawinionych, najczęściej z powodu nieobecności w miejscu zamieszkania powodowanej np. chorobą lub innym, nie dającym się przewidzieć zdarzeniem. Oczywistym jest, że doręczenie zastępcze przewidziane w art. 73 p.p.s.a. pociąga za sobą skutki bardzo daleko idące, łącznie z możliwością pozbawienia strony drogi sądowej, dlatego też w każdym z opisanych wyżej wypadków strona ma możliwość wzruszenia domniemania, jakoby przesyłka dotarła do jej rąk w dacie przyjętej przez sąd. Trybem właściwym dla obalenia subiektywnego przekonania sądu o prawidłowości doręczenia przesyłki w przyjętej na podstawie art. 73 p.p.s.a. dacie jest postępowanie z wniosku o przywrócenie terminu (zob. postanowienie NSA z 10 kwietnia 2013 r., II FZ 111/13). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi została doręczona skarżącemu 2 kwietnia 2026 r. w trybie art. 73 p.p.s.a., zatem w wyniku zasadnie przyjętej przez Sąd I instancji fikcji doręczenia. Jak bowiem wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, które stanowi dokument urzędowy i korzysta z domniemania prawdziwości oraz zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone, jak również z adnotacji urzędu pocztowego na kopercie, przesyłka sądowa została dwukrotnie awizowana 19 oraz 27 marca 2026 r. i pozostawiona do odbioru w placówce pocztowej, a stosowne zawiadomienie pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Argumentacja zażalenia nie wzruszyła natomiast domniemania prawidłowości oraz skuteczności doręczenia przesyłki i nie mogła odnieść pożądanego skutku w postaci uchylenia zaskarżonego postanowienia. Skarżący nie kwestionuje, że przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi została prawidłowo awizowana zgodnie z wymogami art. 73 p.p.s.a., ani nie twierdzi, że nie pozostawiono mu zawiadomień o możliwości jej odbioru. Jego stanowisko sprowadza się wyłącznie do wskazania, że w czasie awizowania przesyłki przebywał w szpitalu (od 13 marca 2026 r. do 3 kwietnia 2026 r.), w związku z czym nie miał faktycznej możliwości odebrania korespondencji. Okoliczność ta nie ma jednak wpływu na prawidłowość zaskarżonego postanowienia. Postępowanie zażaleniowe ogranicza się bowiem do kontroli prawidłowości zaskarżonego postanowienia wydanego na podstawie stanu istniejącego w chwili jego wydania. Twierdzenia dotyczące przeszkód uniemożliwiających dokonanie czynności procesowej w terminie nie mogły natomiast zostać uwzględnione w niniejszym postępowaniu, ponieważ wykraczają poza jego zakres. Mogą natomiast stanowić podstawę ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, podlegającego odrębnemu rozpoznaniu w trybie przepisów art. 86-89 p.p.s.a. Nie można ponadto podzielić stanowiska skarżącego, że z uwagi na jego stan zdrowia oraz posiadane orzeczenia o niepełnosprawności Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien był skierować do niego kolejne wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi. Przepisy p.p.s.a. nie przewidują obowiązku ponawiania skutecznie doręczonego wezwania tylko dlatego, że strona jest osobą niepełnosprawną lub cierpi na przewlekłe schorzenia. Jeżeli doręczenie zostało dokonane zgodnie z art. 73 p.p.s.a., wywołuje ono skutki procesowe niezależnie od tego, czy adresat faktycznie zapoznał się z jego treścią. Z tych względów okoliczności podnoszone przez skarżącego, podobnie jak pozostałe wywody zażalenia odnoszące się do oceny legalności postanowienia organu administracji, sposobu działania członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz przebiegu innych postępowań prowadzonych z udziałem skarżącego, pozostawały poza zakresem rozpoznania w niniejszej sprawie i nie mogły prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Na marginesie należy wyjaśnić, że skarżący nie przedłożył żadnego dokumentu potwierdzającego, że w okresie awizowania przesyłki rzeczywiście przebywał w szpitalu (za taki dokument nie może zostać uznane zaświadczenie lekarskie z 5 maja 2026 r. wystawione przez lekarza internistę). Skarżący wyjaśnił wprawdzie, że nie dysponuje kartą informacyjną leczenia szpitalnego, ponieważ odmówił jej odbioru, jednak okoliczność ta nie zwalnia go z obowiązku wykazania podnoszonych twierdzeń. Nie może odnieść skutku również wniosek skarżącego, aby Sąd ustalił telefonicznie w szpitalu okoliczności jego pobytu. Postępowanie sądowoadministracyjne nie przewiduje prowadzenia przez Sąd tego rodzaju czynności dowodowych. To na stronie, która wywodzi skutki prawne z określonych okoliczności faktycznych, spoczywa obowiązek ich wykazania odpowiednimi środkami dowodowymi. Z przedstawionych względów skarga podlegała odrzuceniu wobec nieuzupełnienia braków formalnych w terminie tj. do 9 kwietnia 2026 r., o czym Sąd I instancji zasadnie orzekł na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. W konsekwencji zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.