I OZ 278/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 963/22 w sprawie ze skargi B.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 19 maja 2022 r. nr SKO.4161/125/2021 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z 22 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 963/22 (dalej postanowienie z 22 listopada 2022 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę B.K. (dalej skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 19 maja 2022 r. nr SKO.4161/125/2021 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z 3 sierpnia 2022 r. II SA/Rz 963/22 Przewodniczący Wydziału II wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu od złożonej skargi w wysokości 100 zł. W terminie przewidzianym na uiszczenie wpisu skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych - wpisu od skargi. Referendarz sądowy postanowieniem z 31 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SPP/Rz 124/22 (dalej postanowienie z 31 sierpnia 2022 r.) odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych - wpisu od skargi. W zakreślonym terminie skarżąca nie złożyła sprzeciwu od wskazanego postanowienia. Wezwaniem z 10 października 2022 r. wezwano skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia z 3 sierpnia 2022 r. i uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od daty jego doręczenia pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono skarżącej 16 października 2022 r. za pośrednictwem platformy ePUAP. Ostatnim dniem ustawowo określonego 7-dniowego terminu przewidzianego na uiszczenie wpisu był 24 października 2022 r. W wyznaczonym terminie nie uiściła ona wpisu od skargi. Wobec niewykonania przez skarżącą w zakreślonym terminie wezwania niemożliwe było nadanie sprawie dalszego biegu, co obligowało Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej ppsa; k. 8-9, 20-24, 25, 26, 27-28, 30-31v akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 22 listopada 2022 r. złożyła skarżąca, wnosząc o zwolnienie jej z kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Skarżąca podniosła, że: w lipcu 2022 r. miała "wypadek uraz oka i skręcenie barku"; przebywa do tej pory na L4; nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych i kosztów pełnomocnika. Do zażalenia załączyła szereg zwolnień lekarskich (k. 42-58 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 57 § 1 in principio ppsa). Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 ppsa). Stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, będącego przepisem szczególnym dotyczącym skarg w stosunku do przepisów Rozdziału 1 Działu III ppsa odnoszących się do pism w postępowaniu sądowym, sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Odrzucenie skargi może nastąpić wyłącznie na skutek braków formalnych, które uniemożliwiają nadanie sprawie dalszego biegu. Jednym z braków formalnych, który uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu jest brak fiskalny skargi polegający na nieopłaceniu skargi. Wymóg uiszczenia wpisu od skargi wynika z art. 230 § 1 ppsa, zgodnie z którym od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. W myśl art. 230 § 2 ppsa, pismem, o którym mowa w § 1, jest - m.in. - skarga. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata [...]. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania (art. 220 § 1 ppsa). Skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ppsa). W niniejszej sprawie Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie prawidłowo wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu pod rygorem odrzucenia skargi (k. 20). Odpis zarządzenia doręczono skarżącej 9 sierpnia 2022 r. (k. 24). Tego też dnia skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy przez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych - w zakresie wpisu od skargi. Postanowieniem z 31 sierpnia 2022 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie odmówił przyznania jej wnioskowanego prawa pomocy. Odpis postanowienia został doręczony skarżącej 23 września 2022 r. Zgodnie z art. 259 § 1 w zw. z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 243 § 1 w zw. z art. 244 § 1 ppsa, skarżącej w terminie 7 dni od dnia doręczenia jej postanowienia referendarza sądowego odmawiającego przyznania prawa pomocy przysługiwało prawo wniesienia sprzeciwu od tego postanowienia. Skarżąca z prawa tego nie skorzystała. W konsekwencji, na podstawie art. 259 § 3 ppsa, stwierdzić należało, że wobec niewniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego z 31 sierpnia 2022 r. ma skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Przewodniczący 10 października 2022 r. prawidłowo zarządził wezwanie skarżącej do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z 3 sierpnia 2022 r. Odpis zarządzenia doręczono skarżącej 16 października 2022 r. (k. 20, 26, 28). Ustawowy termin na wykonanie zarządzenia upłynął 24 października 2022 r. (art. 83 § 2 ppsa). Skarżąca nie wykonała zarządzenia i nie uiściła należnego wpisu od skargi w zakreślonym terminie. W tej sytuacji zastosowanie znajdował wskazany w wezwaniu rygor w postaci odrzucenia skargi. Sąd I instancji był zobligowany do zastosowania tego rygoru, nie mając w tym zakresie swobody decyzyjnej, na co wskazuje treść art. 220 § 3 ppsa - skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Zawarty w zażaleniu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu pozostaje bez znaczenia dla zaskarżonego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania takiego wniosku na tym etapie sprawy. W tym zakresie starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, na podstawie art. 257 i 258 § 2 pkt 6 ppsa (k. 60 akt sądowych). Załączone przez skarżącą do zażalenia zwolnienia lekarskie również nie miały znaczenia w niniejszej sprawie. Ten materiał dowodowy, który skarżąca załączyła także do wniosku z 9 sierpnia 2022 r. o przyznanie prawa pomocy, był przedmiotem analizy przeprowadzonej przez referendarza sądowego w ramach rozpoznania tego wniosku. Nie mógł on natomiast wpłynąć na wynik niniejszego postępowania zażaleniowego, ponieważ decydujące znaczenie miało prawomocne postanowienie o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i nieuiszczenie przez nią wpisu od skargi w zakreślonym terminie - do 24 października 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.