I OZ 277/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.B. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 157/24 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi J.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] stycznia 2024 r. znak 408.207/G-AH/I/2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia odmawiającego uzupełnienia decyzji o obciążeniu kosztami utrzymania, opieki i koniecznego leczenia bydła postanawia: oddalić zażalenie.

Zarządzeniem z 28 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 157/24, Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 15 stycznia 2024 r. w kwocie 100 złotych w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu pod rygorem odrzucenia skargi. Zażalenie na powyższe zarządzenie złożył skarżący, domagając się jego uchylenia i zarzucając przedwczesne zażądanie wpisu sądowego od skargi, która jeszcze nie została wniesiona, albowiem w piśmie procesowym zatytułowanym "skarga wstępna" zawarto wniosek o ustanowieniu adwokata z urzędu do wniesienia skargi właściwej (lub wydania opinii o braku podstaw do jej wniesienia) i dopiero po wniesieniu skargi właściwej przez adwokata z urzędu powstaje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Stosownie do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Zgodnie natomiast z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (m.in. od skargi) pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Po myśli art. 214 § 1 p.p.s.a. do uiszczenia wpisu zobowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie. Rozpoznając zażalenie na wezwanie do uiszczenia wpisu, Naczelny Sąd Administracyjny bada jego zgodność z prawem, tj. prawidłowość wskazania podstawy prawnej żądanego wpisu oraz jego wysokość. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zastosował w sposób prawidłowy powyższe przepisy i zasadnie wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi – jako pisma inicjującego postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Wysokość należnego wpisu została również prawidłowo ustalona na kwotę 100 złotych. Zgodnie bowiem z treścią § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535) wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym wynosi 100 złotych. Jak przy tym wynika z akt sprawy o sygn. II SPP/Bk 11/24, zarządzeniem starszego referendarza sądowego z 20 lutego 2024 r. pozostawiono bez rozpoznania wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, natomiast postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 28 marca 2024 r. utrzymano w mocy ww. postanowienie z 20 lutego 2024 r. po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego. Skarżący nie korzystał zatem ze zwolnienia od kosztów sądowych, wobec czego zachodziły podstawy do wezwania go do uiszczenia opłaty sądowej od skargi w siedmiodniowym terminie pod rygorem jej odrzucenia. Stwierdzić zatem należy, że zaskarżone zarządzenie odpowiada prawu. Z kolei przywołana w zażaleniu argumentacja nie mogła odnieść zamierzonego skutku w postaci uchylenia zarządzenia. Przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują instytucji "skargi wstępnej" i "skargi właściwej", która miałaby ewentualnie zostać poprzedzona wspomnianą przez skarżącego "opinią o braku podstaw do wniesienia skargi właściwej". Taka opinia, zgodnie z treścią art. 177 § 4 p.p.s.a., znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku skargi kasacyjnej kierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie należy natomiast do tych czynności procesowych, których strona nie może skutecznie dokonać samodzielnie z uwagi na wynikający z ustawy obowiązek dokonania ich przez zawodowego pełnomocnika (jak w przypadku skargi kasacyjnej). Wywiedzione przez skarżącego pismo zat. "skarga wstępna" należało więc zakwalifikować jako skargę na postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), która – jako pismo inicjujące postępowanie przed sądem administracyjnym – podlega określonym warunkom procesowym, w tym wymogom formalnym (art. 46-49, art. 57 p.p.s.a.), terminowi (art. 53 § 1 p.p.s.a.), trybowi jej wniesienia (art. 54 § 1 p.p.s.a.) czy należnej opłacie (art. 230 p.p.s.a.). Zgłoszenie wniosku o przyznanie prawa pomocy i ewentualne wyznaczenie pełnomocnika z urzędu nie sanuje tych wymogów. Pełnomocnikowi przysługiwałoby w tej sytuacji jedynie uprawnienie do uzupełnienia stanowiska wyrażonego w skardze wniesionej przez stronę – pod warunkiem, że skarga odpowiadałaby ww. warunkom formalnym – nie zaś do wniesienia nieprzewidzianej przez ustawę "skargi właściwej". Z przedstawionych względów skierowane do skarżącego wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi nie nosiło cech przedwczesności. Zażalenie podlegało więc oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 198 p.p.s.a.