I OZ 257/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 806/21 o odrzuceniu skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 lutego 2021 r. nr KOA/680/Op/21 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z 10 stycznia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 25 lutego 2021 r. nr KOA/680/Op/21 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego - z uwagi na nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi. W motywach postanowienia odrzucającego skargę, Sąd pierwszej instancji wskazał, że skoro skarżący, pomimo prawidłowego wezwania do usunięcia braków formalnych skargi (wskazania numeru PESEL lub złożenia oświadczenia, że numer PESEL nie został mu nadany) i prawidłowego pouczenia o skutkach ich nieusunięcia w wyznaczonym terminie, nie wykonał zarządzenia Sądu, to skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 46 § 2 pkt 1b p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie przejawiające nadmierny formalizm w stosunku do osoby nie posługującej się biegle językiem polskim, która złożyła wraz ze skargą wniosek o przyznanie prawa pomocy; 2. naruszenie art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie, mimo, że wniesiona skarga nie zawierała braków formalnych uniemożliwiających nadania jej prawidłowego biegu. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przyznanie pełnomocnikowi działającemu z urzędu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, nie opłaconych w całości, ani w części. Uzasadniając zażalenie pełnomocnik wskazała, że skarga nie zawierała braków formalnych uniemożliwiających nadanie jej prawidłowego biegu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej jako: p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. W myśl art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. pismo procesowe strony, oprócz wymogów określonych w art. 46 § 1 p.p.s.a., powinno zawierać - gdy jest pierwszym pismem w sprawie - także numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, jeżeli jest obowiązana do jego posiadania albo posiada go, nie mając takiego obowiązku. Brak wskazania numeru PESEL skarżącego stanowi brak formalny skargi. Stosownie do treści art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Z przywołanych przepisów ustawy wynika, że po wpłynięciu skargi, obowiązkiem Sądu jest zbadanie, czy spełnia ona wszystkie wymogi formalne. Pierwsze pismo procesowe strony składane do Sądu powinno zawierać numer PESEL, jednak jego brak podlega uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Natomiast jeżeli strona nie uzupełni tego braku w zakreślonym terminie, skarga podlega odrzuceniu, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Nieusprawiedliwiony jest zarzut naruszenia art. 49 § 1 p.p.s.a., gdyż wniesiona skarga dotknięta była brakami uniemożliwiającymi nadanie jej prawidłowego biegu. Brak numeru PESEL jest wymogiem formalnym każdego pisma, które jest pierwszym pismem w sprawie, w myśl art. 46 § 2 pkt 1b p.p.s.a. Skarga skierowana do sądu inicjowała sprawę przed Sądem, była więc pierwszym pismem w sprawie. I nie ma znaczenia argumentacja skarżacego, że wskazywał on numer PESEL na wcześniejszych etapach postępowania administracyjnego. Prawidłowo przewodniczący wezwał skarżącego o uzupełnienie stwierdzonego braku, zakreślając siedmiodniowy termin, który upłynął bezskutecznie 12 lipca 2021 r., bowiem owo wezwanie skarżący otrzymał 5 lipca 2021 r. Nie mógł też odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 46 § 2 pkt 1b p.p.s.a. "przez jego zastosowanie przejawiające nadmierny formalizm w stosunku do osoby nie posługującej się biegle językiem polskim, która złożyła wraz ze skargą wniosek o przyznanie prawa pomocy". Trudno odnieść się do argumentacji o "nadmiernym formaliźmie" formułowanym przez profesjonalnego pełnomocnika, w odniesieniu do wymogów ustawowych pisma procesowego. O ile, taka ocena wymogów ustawowych wyrażona przez samą stronę, mogła być przyjęta ze zrozumieniem, co pozostawałoby bez wpływu na skuteczność wniesienia skargi, o tyle na takie zrozumienie nie zasługuje działanie profesjonalisty, nawet jeśli ma ono na celu wyłącznie obronę praw strony. Trafnie zauważył Sąd Wojewódzki, że skarżący zamieszkuje w Polsce na stałe, od wielu lat i skargę do sądu sporządził w sposób, który wskazuje na dobrą znajomość języka polskiego oraz przepisów prawnych i trybu postępowania sądowoadministracyjnego, a także polskich procedur pomocy społecznej. Odnosząc się do podnoszonego w zażaleniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, to w pierwszym rzędzie wskazać należy na niekonsekwencję wnoszonych żądań w składanych środkach prawnych. Bowiem z treści zażalenia i jego uzasadnienia wynika, że skarżący kwestionuje istnienie braków formalnych skargi, zaś żądanie zawarte we wniosku o przywrócenie terminu potwierdza że skarga jest obarczona brakami formalnymi, lecz powołuje się na niezawinione ich nieuzupełnienie w terminie. Pomijając tę niekonsewencję, wskazać należy że sąd w pierwszej kolejności rozpoznaje zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi. Prawomocne orzeczenie w przedmiocie braków formalnych skargi (stwierdzenie ich istnienia i uchybienia terminu do ich uzupełnienia) umożliwi dopiero ustosunkowanie się do wniosku o przywrócenie terminu do ich uzupełnienia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosi się, że wniosek o przywrócenie terminu podlega rozpoznaniu po uprawomocnieniu się orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej. Ewentualne postanowienie sądu o przywróceniu terminu znosi skutki postanowienia o odrzuceniu środka prawnego, bez potrzeby uchylenia tego orzeczenia (vide: postanowienie NSA z dnia 23 lutego 2022 r., III OZ 90/22 i powołane tam orzeczenia, dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.