I OZ 239/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 15/24 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi E.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 13 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 13 lutego 2024 r. (sygn. akt II SA/Rz 15/24), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 13 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego, z uwagi na nienadesłanie numeru PESEL skarżącej. W dniu 23 lutego 2024 r. skarżąca nadała w placówce pocztowej wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, tj. podanie numeru PESEL. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że numeru PESEL nie podała na skutek przeoczenia i dużej ilości dokumentów jakie stale otrzymuje, a ma problem z ich odczytaniem i zrozumieniem z uwagi na wiek i stan zdrowia. Wskazała ponadto, że nigdy wcześniej nie zetknęła się z wezwaniem do podania numeru PESEL, dlatego też zapomniała dołączyć kartkę z tym numerem do pisma skierowanego do sądu. Wniosła o uwzględnienie wniosku, bo przeoczenie nastąpiło bez jej świadomej winy. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 6 marca 2024 r. odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Sąd uznał bowiem, że okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodabniają, że uchybienie terminu jest niezawinione. Zdaniem Sądu, nie było prawdziwie twierdzenie skarżącej, że nigdy wcześniej nie zetknęła się z wezwaniem do podania numeru PESEL, bowiem w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 9/24 skarżąca również została wezwana do podania numeru PESEL i został on przez skarżącą podany. Ponadto Sąd zauważył, że pismo wzywające do uzupełnienia braków formalnych skargi z 10 stycznia 2024 r. zawierało w istocie dwa wezwania: pierwsze - do nadesłania 6 egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych oraz drugie - do podania numeru PESEL. Oba te wezwania były zawarte w jednym piśmie i były one "pogrubione". Zatem, zdaniem Sądu, nie było możliwości, aby skarżąca wykonując jedną część wezwania, przeoczyła tę drugą część. Skarżąca bowiem nadesłała do Sądu brakujące egzemplarze skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła E.M., domagając się jego zmiany. W uzasadnieniu zażalenia podnosiła, że skoro w aktach sprawy II SA/Rz 9/24 znajdował się nr PESEL, to był on znany Sądowi z urzędu i zbędne było ponowne wzywanie jej o jego nadesłanie. Powtórzyła ponadto argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 p.p.s.a. warunkami przywrócenia uchybionego terminu są: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, czyli niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona, uchybiając terminowi, dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można więc mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu natomiast zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. np. postanowienie NSA z dnia 22 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OZ 352/10 oraz z dnia 7 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OZ 581/08). Oznacza to, że za przesłankę braku winy nie można uznać nieuwagi lub zaniedbania strony. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji, iż w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Powody, na jakie powoływała się we wniosku nie mieszczą się bowiem w kategorii okoliczności, na które strona nie miała wpływu i których przezwyciężenie wymagałoby działań i staranności większych, niż w normalnych warunkach. Skarżąca, należycie dbając o swoje interesy i mając jednocześnie świadomość ewentualnych negatywnych skutków związanych z trwającymi problemami zdrowotnymi czy wielością postępowań, mogła zadbać o bardziej "profesjonalne" prowadzenie swoich spraw sądowych poprzez np. ustanowienie pełnomocnika. Natomiast wskazywanie przez skarżącą, że przeoczyła treść wezwanie i zapomniała dołączyć nr PESEL do kierowanego do Sądu pisma zawierającego uzupełnienie innego braku formalnego skargi należy w tym przypadku odczytywać jako niedbalstwo strony w prowadzeniu własnych spraw. Zasadnym zatem było wydanie przez Sąd I instancji postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Skarżąca nie przedstawiła bowiem żadnych okoliczności pozwalających przyjąć, iż uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn nadzwyczajnych, od niej niezależnych, takich, których nie dało się przezwyciężyć. Nie wykazała więc braku winy w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie.